(CNN) - NASA gebruikt een aangepaste versie van het U-2-spionagevliegtuig, ontworpen tijdens de Koude Oorlog, om een van de meest mysterieuze weersverschijnselen op aarde te bestuderen: stormen veroorzaakt door bosbranden.
Het straalvliegtuig, dat NASA ER-2 noemde, beschikt over een vliegend laboratorium dat is uitgerust met wetenschappelijke instrumenten in plaats van militaire verdedigingssystemen, en de nieuwste missie is het bestuderen van weerstormen als gevolg van branden.
Vuurwolken staan wetenschappelijk bekend als ‘pyrocumulonimbusstormen’, dit zijn enorme onweersbuien die worden veroorzaakt door de intense hitte van bosbranden.
Deze stormen kunnen in sommige gevallen gepaard gaan met de vorming van bliksem, harde wind en vuurtornado's.
Naval Research Laboratory-meteoroloog David A. "De rook van het vuur wordt omhoog geduwd in de onweersbui, en versnelt naarmate het door de verticale kolom omhoog gaat, en komt dan vrij", legt Peterson uit.
Peterson is de hoofdonderzoeker van de missie genaamd het INjected Smoke and PYRocumulonimbus Experiment, of kortweg INSPYRE. Het is een missie gericht op het bestuderen van het vluchtige en onvoorspelbare gedrag van deze stormen.
“De rookpluim is als een warme bel die een onweersbui stimuleert,” zei Peterson. "Het is net als elke andere krachtige onweerswolk op grote hoogte, behalve dat hij verzadigd is met rook. Op dit punt voedt het vuur zichzelf in feite."
Meteorologen waren niet in staat het optreden van “cumulonimbusstormen” nauwkeurig te voorspellen vanwege hun vorming onder moeilijk te voorspellen omstandigheden.
Wetenschappers hebben pas onlangs ontdekt dat deze atmosferische systemen, veroorzaakt door branden, in staat zijn de natuurlijke atmosferische barrière te doorbreken en de stratosfeer te bereiken.
“Er is een effect dat lijkt op een vulkaanuitbarsting, waarbij de rook hoog de atmosfeer in wordt geduwd”, legt Peterson uit. “We hebben ons de afgelopen jaren gerealiseerd dat zodra de rook deze grote hoogten bereikt, deze zeer snel door straalstromen kan worden meegevoerd.”
De missie werd in juli gelanceerd en het vliegtuig vloog al over brandende bosbranden in het noorden van Oregon en het westen van Canada.
Opgemerkt moet worden dat NASA, die verantwoordelijk is voor luchtvaartonderzoek en ruimteverkenning, ER-2-vliegtuigen gebruikt vanwege hun superieure vermogen om op grote hoogte te vliegen.
"Het kan worden gezien als een bestuurbare satelliet", zei Peterson. “Hij vliegt boven het weer op een hoogte van zo’n 20.000 meter, en we kunnen hem zelfs heen en weer laten cirkelen boven een gebied waar bosbranden heersen.”
Hij voegde eraan toe: “Alle apparaten aan boord van het vliegtuig zijn gerelateerd aan het meten van de energiekarakteristieken van een rookkolombrand. Daarom zijn er radarapparaten die de grootte en hoogte van deze kolom kunnen bepalen, naast de beweging van de lucht erin. Ze volgen ook de bliksem en monitoren zo het elektrische veld in deze wolken.”
Terwijl het ER-2-vliegtuig boven de storm vliegt, stuurt NASA tegelijkertijd een Gulfstream 5-jet de wolken in.
“Het idee is dat de gegevens die elk vliegtuig verzamelt, kunnen worden gebruikt om de gegevens van het andere vliegtuig te verbeteren”, legt Peterson uit.
Het belangrijkste doel van deze missie is om op een dag dergelijke stormen te kunnen voorspellen.
“De missie zal zeker een aspect omvatten van het ontwikkelen van betere instrumenten om dit soort brandgedrag te voorspellen,” vervolgde hij.
De oorsprong van het vliegtuig en zijn rol in de Koude Oorlog
De geschiedenis van de ER-2 gaat terug tot het midden van de jaren vijftig, vóór het tijdperk van spionagesatellieten, toen de Verenigde Staten een vliegtuig nodig hadden om te onderzoeken wat er achter het IJzeren Gordijn gebeurde.
Volgens het National Museum of the US Air Force waren “de militaire en economische ontwikkelingen in de Sovjet-Unie in het begin van de jaren vijftig een mysterie voor de Verenigde Staten, aangezien de Sovjet-Unie een gesloten en geheimzinnige samenleving was.”
Het U-2-spionagevliegtuig, bijgenaamd de ‘Dragon Lady’, was speciaal ontworpen om op extreem grote hoogten boven het grondgebied van de Sovjet-Unie te vliegen.
Destijds gingen de Verenigde Staten ervan uit dat er geen Sovjetraketten waren die de hoogte konden bereiken waarop het vliegtuig vloog, waardoor het de vrijheid kreeg zich te verplaatsen en over het land te vliegen.
Maar op 1 mei 1960, slechts vier jaar nadat de U-2 in dienst kwam, schoot het Sovjetleger een van deze vliegtuigen neer, bestuurd door Francis Gary Powers, wat bewees dat de Verenigde Staten de Sovjetcapaciteiten hadden onderschat.
De U-2 bleef echter gedurende de rest van de Koude Oorlog kritische inlichtingen leveren, vooral tijdens de Cubaanse rakettencrisis en de oorlog in Vietnam, evenals de meer recente conflicten in Irak en Afghanistan.
Nu, ruim 70 jaar na zijn eerste vlucht, vliegt het vliegtuig nog steeds in de lucht.
