ABD Başkanı Trump, 19 Ağustos Çarşamba günü "Truth Social"da "Kimse İran'a anlaşmaya varması için benden daha fazla fırsat vermedi" diye yazdı ve Tahran'ı bu fırsatı değerlendiremediği için eleştirdi, bu nedenle Tahran'a karşı "eşi görülmemiş büyük ölçekli ekonomik savaş ve tecrit eylemleri" başlatacak.
Trump, finansal kurumlarının, işletmelerinin, havalimanlarının veya devlet kurumlarının İran'a "her türlü cankurtaran halatı" sağlamasına izin veren herhangi bir ülkenin de önemli ekonomik sonuçlarla karşı karşıya kalacağını söyledi. Gönderide şunlar belirtildi: "Petrol kaçakçılığı, döviz düzenlemeleri, nakit transferleri, döviz operatörleri, gemi sicilleri, paravan şirketler; bunların hepsi derhal durdurulmalı. Kimden bahsettiğimi biliyorsunuz."
Trump, İran'la olan ekonomik savaşı "D-Day'in ekonomik versiyonu" olarak nitelendirdi ve İran'ı izole etmek ve Tahran'ın oluşturduğu tehditle başa çıkmak için ABD'nin müttefiklerine destek çağrısında bulundu. D-Day, başlangıçta büyük bir savaşın veya askeri operasyonun resmi olarak başlatıldığı günü tanımlayan askeri bir terimdi. En ünlü operasyon 6 Haziran 1944'teki Normandiya çıkartmasıydı.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Araghchi Perşembe günü yaptığı açıklamada, Trump'ın İran'a karşı "D-Day'in ekonomik versiyonunu" duyurmasının ABD'deki iç sorunların odağını değiştirmeyi amaçladığını söyledi ve ABD'yi tarihsel olarak yüksek ulusal borç yükü altına girmekle suçladı.
Araghchi şunları yazdı:
Çin en çok etkilenen ülkelerden biri olabilir
ABD henüz bu "ekonomik savaşa" ilişkin spesifik bir plan açıklamasa da, İran'ı destekleyen ülkelerin ne gibi spesifik sonuçlarla karşı karşıya kalacağını belirtmedi. Ancak petrol ihracatının Tahran için önemli bir gelir kaynağı olduğu göz önüne alındığında, uyarının İran petrolü almaya devam eden Rusya, Hindistan ve Çin gibi ülkeleri etkilediği görülüyor. Ayrıca bu durum, ABD ile İran arasındaki müzakerelerin desteklenmesine yardımcı olan ve önemli ABD askeri üslerine sahip olan müttefik Birleşik Arap Emirlikleri'ni de (BAE) etkileyebilir.
Salı günü Birleşik Arap Emirlikleri, İran'la tüm ticari faaliyetlerini, ticari temaslarını ve mali işlemlerini bir sonraki duyuruya kadar askıya alacağını duyurdu. Arap Savunma Bakanlığı daha önce İran'dan fırlatılan iki füzenin denize düştüğünü tespit ettiğini açıklamıştı ancak İran bu açıklamayı asılsız bularak yalanlamıştı.
Trump ilgili politikaları gerçekten uygularsa Çin krizden en çok etkilenen ülkelerden biri olabilir. Çin, İran'ın en büyük ticaret ortağı ve İran petrol ihracatının ana alıcısıdır. Enerji analitiği firması Kpler'in 2025 verilerine göre Çin, İran'ın deniz yoluyla taşınan petrol ihracatının %80'inden fazlasını satın alıyor.
Ancak ABD Çin'e karşı ekonomik savaşa devam ederse misilleme riskiyle de karşı karşıya kalabilir. Çin, yalnızca ABD'nin önemli bir ticaret ortağı değil, aynı zamanda önemli nadir toprak minerallerinin de önemli bir ihracatçısı; Trump yönetimi ise Pekin'le yeni ticari ilişkiler kurmaya çalışıyor.
Çin Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Lin Jian, 20'si Perşembe günü düzenlediği olağan basın toplantısında Pekin'in etkilenip etkilenmeyeceğine doğrudan yanıt vermedi. Sadece "yaptırım ve baskının sorunun çözümüne yardımcı olmayacağını" yineledi. Çin, ilgili tarafları sorumlu önlemler almaya ve sorunu siyasi ve diplomatik kanallardan çözmeye çağırıyor."
Trump iç baskıyla karşı karşıya
ABD ara seçimlerine üç aydan az bir süre kalmışken, Trump şu anda muazzam bir iç baskıyla karşı karşıya. Özellikle son haftalarda ABD'nin İran'a yönelik eylemlerinde ister diplomatik ister askeri düzeyde neredeyse hiçbir ilerleme kaydedilmedi.
Bu yılın haziran ayında, ABD ve İran'ın ön anlaşmaya vardığı 60 günlük süre Pazartesi günü sona erdi, ancak iki taraf nihai bir barış anlaşmasına varamadı. İki ülke arasında İran'ın nükleer programı da dahil olmak üzere birçok konuda hâlâ büyük farklılıklar bulunuyor. Şimdi ABD, İran gemilerine ve limanlarına deniz ablukası uygularken Tahran, Hürmüz Boğazı'ndaki ticari gemilere saldırdı.
İran'ın yarı resmi Fars haber ajansının Salı günü bildirdiğine göre, İran'ın dini liderinin danışmanlarından Muhammed Muhber, İran'ın ABD ile diyaloğa hâlâ açık olduğunu ancak müzakereleri teslim olmakla aynı kefeye koymayacağını söyledi.
Mokhbel, ne askeri baskının ne de ekonomik yaptırımların İran'ın kararlılığını sarsamayacağına dikkat çekti.
Trump Salı günü yaptığı açıklamada, iki tarafın nihai bir barış anlaşmasına varması için verilen 60 günlük sürenin sona ermesinin ardından Washington ile Tahran arasında şu anda herhangi bir müzakere yapılmadığını söyledi.
Ancak Trump'ın açıklamasından hemen bir gün önce, damadı ve özel elçisi Jared Kushner, ABD-İran müzakerelerinin hâlâ devam ettiğini ve "muhtemelen her zamankinden daha aktif" olduğunu iddia etti.
