Cảnh báo về túi ngậm nicotine: Nguy cơ tiềm ẩn cho sức khỏe

Túi ngậm nicotine tuy được quảng bá là sản phẩm 'sạch' nhưng chứa nồng độ chất gây nghiện đậm đặc, có thể tổn thương niêm mạc miệng, rối loạn tim mạch và hủy hoại não bộ người trẻ, theo cảnh báo của Bộ Y tế.

Túi nicotine là những túi nhỏ được đặt giữa môi và lợi khi sử dụng. Sản phẩm không chứa lá thuốc lá nhưng chứa nicotine - chất gây nghiện chính. Nicotine có thể được chiết xuất từ thuốc lá hoặc được tổng hợp nhân tạo. Chính đặc điểm "không chứa lá thuốc lá" khiến sản phẩm này thường được quảng bá như một lựa chọn hiện đại, sạch hơn hoặc khác biệt với các sản phẩm truyền thống.

Ngày 8/7, TS Hoàng Thị Mỹ Hạnh, Viện Chiến lược và Chính sách y tế (Bộ Y tế), cho biết mối nguy hại lớn nhất của mặt hàng này nằm ở hàm lượng nicotine vượt xa ngưỡng an toàn. Trong khi các liệu pháp cai thuốc y tế chỉ cho phép dưới 4 mg, mỗi túi ngậm thường chứa từ 9 đến 12 mg, thậm chí có loại lên tới 150 mg.

Khi đặt giữa môi và lợi, lượng nicotine này thẩm thấu trực tiếp vào máu, gây tổn thương niêm mạc miệng, làm tăng nhịp tim cấp tính và ảnh hưởng bất lợi đến hệ tim mạch. Đối với người trẻ, việc tiếp xúc sớm còn làm suy giảm sự phát triển của não bộ và đẩy nhanh nguy cơ lệ thuộc lâu dài.

Điều khiến giới chuyên môn lo ngại là cách sản phẩm này che giấu độc tính dưới lớp vỏ "hiện đại". Bà Hạnh phân tích túi nicotine không chứa lá thuốc lá nên các hãng thường tiếp thị như một lựa chọn "sạch" hơn, không gây mùi hôi hay ố răng.

Tương tự, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cảnh báo những thuật ngữ như "tobacco-free" hay "không thuốc lá" đã tạo ra cảm nhận sai lệch về mức độ an toàn, trong khi bản chất nicotine vẫn là chất gây nghiện cực mạnh.

Nguy hiểm hơn, một số phụ gia như acid hữu cơ hoặc chất làm mát còn làm tăng khả năng hấp thu nicotine, đẩy nhanh nguy cơ nghiện ở người trẻ chưa từng dùng thuốc lá. Tình trạng sử dụng lén lút tại văn phòng hay trường học càng khiến nồng độ nicotine trong máu duy trì ở mức cao liên tục, làm trầm trọng thêm mức độ phụ thuộc.

Theo tổ chức STOP, khoảng 34 tỷ túi nicotine được tiêu thụ toàn cầu năm 2025, tăng 253% so với năm 2019. Riêng tại Mỹ, doanh số tăng hơn 1.300% chỉ trong vài năm, đưa mặt hàng này trở thành sản phẩm nicotine phổ biến thứ hai trong học sinh năm 2024.

Dù Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) cho phép tiếp thị một số sản phẩm hồi tháng 1/2025, bà Hạnh lưu ý quyết định này "thường bị hiểu nhầm, bởi FDA không xác nhận sản phẩm an toàn, không tuyên bố vô hại và cũng không công nhận đây là công cụ hỗ trợ cai nghiện".

Tiến sĩ Etienne Krug, Giám đốc Bộ phận Các yếu tố ảnh hưởng đến sức khỏe, Nâng cao sức khỏe và Phòng bệnh của WHO, cảnh báo các chính phủ đang chứng kiến những sản phẩm này lan rộng nhanh chóng, đặc biệt là trong giới trẻ, những người đang bị nhắm trúng một cách quyết liệt bởi các chiến thuật lừa dối.

"Các sản phẩm được thiết kế có chủ đích để gây nghiện và chúng ta cần phải bảo vệ thế hệ trẻ khỏi sự thao túng của ngành công nghiệp thuốc lá", tiến sĩ Krug nói.

Trước những tổn hại tiềm tàng đối với sức khỏe cộng đồng, đặc biệt là nhóm Gen Z đang bị nhắm tới bằng bao bì bắt mắt và hương vị hấp dẫn, Bộ Y tế đề xuất đưa túi ngậm nicotine vào nhóm "thuốc lá mới khác" và cấm toàn diện việc sản xuất, kinh doanh, vận chuyển, quảng cáo lẫn sử dụng.

Bà Hạnh nhấn mạnh việc xây dựng khung pháp lý bao quát cho mọi sản phẩm chứa nicotine mới là giải pháp căn cơ nhằm bảo vệ sức khỏe người dân và ngăn chặn sớm xu hướng gia tăng sử dụng trong giới trẻ.

WHO cũng khuyến nghị các quốc gia áp dụng chế tài nghiêm khắc bao gồm cấm hoặc hạn chế triệt để các hương vị ngọt, trái cây và bạc hà; cấm tuyệt đối mọi hoạt động quảng cáo và tiếp thị trên mạng xã hội; kiểm soát chặt chẽ độ tuổi tại các điểm bán lẻ; quy định bao bì đơn giản có cảnh báo rõ ràng; tăng thuế và áp trần hàm lượng nicotine tối đa...