Chính phủ nghiên cứu sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã chưa đạt chuẩn

Phó thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà cho biết Chính phủ sẽ nghiên cứu tiếp tục sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã chưa đáp ứng tiêu chuẩn, đồng thời nâng cao chất lượng chính quyền cơ sở.

Phát biểu tại hội nghị toàn quốc sơ kết một năm vận hành mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị và mô hình chính quyền ba cấp sáng 1/7, Phó thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà cho biết hiện cả nước còn 705 đơn vị hành chính cấp xã chưa đạt tiêu chuẩn theo quy định.

Chính phủ sẽ tiếp tục rà soát, đánh giá tổng thể không gian phát triển sau sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã, trên cơ sở đó nghiên cứu phương án tiếp tục sắp xếp đối với những địa phương chưa đáp ứng tiêu chuẩn. Quá trình này phải bảo đảm phù hợp với đặc thù văn hóa, lịch sử, truyền thống, dân tộc, tôn giáo và điều kiện địa lý của từng địa phương.

Chính phủ cũng sẽ nghiên cứu hình thành mô hình đơn vị hành chính cấp xã đặc biệt hoặc đặc khu kinh tế cấp xã, đóng vai trò hạt nhân tăng trưởng của tỉnh và liên kết vùng. Đối với những địa bàn còn chia cắt về không gian đô thị, khu công nghiệp và khu kinh tế sẽ tiếp tục nghiên cứu phương án xử lý phù hợp.

Song song với việc hoàn thiện mô hình đơn vị hành chính, Chính phủ sẽ phối hợp Ban Tổ chức Trung ương và các địa phương xây dựng khung tiêu chí đối với các phòng chuyên môn cấp xã theo hướng tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả. Các cơ quan hành chính thuộc UBND cấp tỉnh và cấp xã tiếp tục được sắp xếp; đơn vị sự nghiệp công lập được tinh gọn theo hướng tăng tự chủ, đẩy mạnh xã hội hóa đối với những lĩnh vực phù hợp.

Phó thủ tướng đề nghị các địa phương đặc biệt quan tâm xây dựng đội ngũ cán bộ cấp xã, nhất là lựa chọn bí thư, chủ tịch UBND cấp xã có đủ phẩm chất, năng lực và uy tín. "Suy cho cùng, hiệu quả của mô hình chính quyền địa phương hai cấp phụ thuộc trước hết vào chất lượng chính quyền cấp xã, đội ngũ cán bộ và năng lực quản trị số dựa trên dữ liệu", bà nói, cho biết trên cơ sở kết luận của Bộ Chính trị sau hội nghị, Chính phủ sẽ ban hành hướng dẫn cụ thể và hoàn thành các nhiệm vụ nêu trên trong năm 2026.

Từ ngày 1/7/2025, cả nước sắp xếp đơn vị hành chính từ 63 xuống còn 34 tỉnh, thành phố; kết thúc hoạt động của 696 đơn vị hành chính cấp huyện; giảm số đơn vị hành chính cấp xã từ 10.035 xuống còn 3.321 xã, phường và đặc khu.

Theo Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành tháng 12/2025, xã miền núi phải có quy mô dân số từ 5.000, xã hải đảo từ 2.500 và các xã còn lại từ 16.000 người. Về diện tích tự nhiên, xã miền núi tối thiểu 100 km2, xã hải đảo 15 km2 và các xã khác 30 km2. Phường phải có quy mô dân số từ 21.000 và diện tích tối thiểu 5,5 km2.

Chính phủ tiếp tục đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính

Phó thủ tướng cho biết Chính phủ sẽ tiếp tục đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, để thể chế thực sự trở thành động lực, nguồn lực và lợi thế cạnh tranh quốc gia. Theo bà, hạn chế lớn nhất hiện nay không phải thiếu thể chế, chính sách mà là nhận thức và hiệu quả tổ chức thực hiện, nhất là tinh thần trách nhiệm của người đứng đầu ở một số địa phương và năng lực của chính quyền cấp xã chưa đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ.

Thời gian tới, Chính phủ sẽ tiếp tục tạo không gian phát triển bằng thể chế và chính sách; hoàn thiện cơ chế phân cấp, phân quyền, tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc thuộc thẩm quyền cho địa phương, gắn với đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng Chính phủ số và chính quyền số.

Hiện cấp tỉnh thực hiện 1.382 nhiệm vụ được phân cấp từ trung ương, còn cấp xã thực hiện 938 nhiệm vụ - khối lượng công việc "rất lớn" đối với chính quyền cơ sở. Việc phân định thẩm quyền giữa trung ương và địa phương cũng sẽ tiếp tục được hoàn thiện theo hướng Chính phủ tập trung quản lý vĩ mô, xây dựng thể chế, hoạch định chiến lược, điều phối nguồn lực và kiểm soát rủi ro quốc gia; địa phương chủ động tổ chức thực hiện và chịu trách nhiệm theo phương châm "địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm".

"Chính phủ không làm thay địa phương, Nhà nước không làm thay thị trường, không làm thay xã hội mà tạo khuôn khổ pháp lý, mở rộng không gian điều phối và huy động nguồn lực xã hội cho phát triển", bà nói.

Đánh giá kết quả sau một năm vận hành mô hình mới, Phó thủ tướng cho rằng việc sắp xếp tổ chức bộ máy đã mở ra không gian phát triển mới, hình thành tư duy kiến tạo phát triển trong kỷ nguyên mới. Nhiều địa phương như Hà Nội, TP HCM, Hải Phòng, Đồng Nai, Bắc Ninh, Quảng Ninh, Ninh Bình và Tây Ninh đạt nhiều kết quả nổi bật.

"Đây là nền tảng quan trọng góp phần củng cố niềm tin xã hội, khơi dậy mạnh mẽ khát vọng phát triển đất nước của cả hệ thống chính trị và toàn dân", Phó thủ tướng nhấn mạnh.