Eğitim Sistemi: Sınav Sonuçları ve Gelecek Tartışmaları

Bir ülkenin geleceği, sınav sonuçları açıklandığında değil; o sonuçlara şaşırmamayı öğrendiği gün tehlikeye girer.

Her yıl temmuz ayında aynı tartışma yeniden başlıyor. YKS sonuçları açıklanıyor. Matematik ortalamaları düşük, fen bilimleri beklenenin çok altında, okuduğunu anlama becerisi yıllardır istenen seviyeye ulaşamıyor. Ardından da aynı cümleler kuruluyor: "Çocuklar çalışmıyor."

Gerçekten mesele bu kadar basit mi? Bir ülkede milyonlarca öğrencinin benzer alanlarda başarısızlık yaşaması, bireysel eksikliklerle açıklanamaz. Bu tablo, yalnızca öğrencilerin değil, eğitim sistemimizin de aynasıdır. Asıl soru şudur: Bu sonuçlar bize ne anlatıyor?

Eğitim, bir ülkenin geleceğini şekillendiren en güçlü araçtır. Ancak son yıllarda eğitime ilişkin tartışmaların önemli bir bölümü, çocukların nasıl daha iyi öğreneceği sorusundan uzaklaştı. Oysa eğitimin yönünü belirlemesi gereken; ideolojik tartışmalar değil, pedagojik gereksinimler, bilimsel veriler ve çocuklarımızın üstün yararıdır. Çünkü eğitim, hiçbir görüşün arka bahçesi olamaz. Onun tek tarafı çocuklardır.

İNSAN YETİŞTİRME SANATI

Cumhuriyetin kuruluş yıllarında eğitimden beklenen yalnızca okuma yazma öğretmek değildi. Amaç; aklıyla düşünebilen, vicdanıyla karar verebilen, bilimi rehber edinen ve çağın gereklerine uyum sağlayabilen bireyler yetiştirmekti. Eğitim, bir milletin kalkınmasının temel taşı olarak görülüyordu. Aradan geçen yıllarda dünya değişti. Teknoloji değişti. Meslekler değişti. Çocuklar değişti. Peki eğitim anlayışımız aynı hızla değişebildi mi? Bugün okullarımızda çoğu zaman bilgiyi ölçüyoruz; düşünmeyi değil. Test çözmeyi öğretiyoruz; soru sormayı değil. Başarıyı puanlarla tanımlıyoruz; merakı, üretkenliği ve karakter gelişimini ise çoğu zaman ikinci plana bırakıyoruz.

Oysa matematik, yalnızca işlem yapmak değildir; akıl yürütmektir. Fen, yalnızca formüller değildir; merak etmektir. Türkçe, yalnızca dil bilgisi değildir; anlamaktır, anlatabilmektir. Eğitim ise bunların tamamından daha fazlasıdır. Eğitim, insan yetiştirme sanatıdır.

AKIL-BİLİM-VİCDAN

Bunun için de eğitim sisteminin omurgası sağlam olmalıdır. Bilimsel düşüncenin yol göstericiliği, öğretmen yetiştirmede ve eğitim yönetiminde liyakat, okuma kültürünü besleyen bir anlayış ve eleştirel düşünceyi teşvik eden bir okul iklimi. Çünkü güçlü eğitim sistemleri, güçlü binalarla değil; güçlü öğretmenlerle, güçlü eğitim yöneticileriyle ve sağlam bir eğitim felsefesiyle kurulur.

Bir toplum bilimi geri plana ittiğinde yalnızca sınav sonuçları düşmez. Merak azalır. Sorgulama cesareti azalır. Üretme gücü azalır. Ve en önemlisi vicdanın sesi zayıflar. Oysa eğitim; aklın, bilimin ve vicdanın aynı çatı altında buluşabildiği yerdir.

Bugün gereksinim duyduğumuz şey, yeni tartışmalar üretmek değil; eğitimin özünü yeniden anımsamaktır. Çocuklarımıza ne düşüneceklerini değil, nasıl düşüneceklerini öğretmek. Onları ezberle değil, anlayarak öğrenmeye yönlendirmek. Başarıyı yalnızca sınav sonuçlarıyla değil; yetiştirdiğimiz insanın niteliğiyle değerlendirmek.

YKS sonuçları elbette önemlidir. Ama onlar yalnızca bir sonuçtur. Asıl konuşmamız gereken, o sonucu ortaya çıkaran eğitim anlayışıdır. Çünkü bir milletin geleceğini sınavlar belirlemez. Onun geleceğini; bilimin ışığında yetişen, özgürce düşünebilen, vicdanıyla hareket eden ve sorumluluk almaktan kaçmayan insanlar belirler.

Eğitimin ruhunu yeniden anımsamalıyız çünkü eğitim, bir milletin vicdanını da inşa eder.

ABDULLAH YÜKSEL

EĞİTİMCİ-YAZAR