El Nino Yeni Verilerle Güçleniyor: Küresel Etkiler ve Türkiye'ye Yansımaları

Bilim insanlarının aylardır yakından takip ettiği El Nino için yeni veriler geldi. Yapılan son değerlendirmeler, daha önce öngörülen senaryoların yeniden gözden geçirilmesine neden olurken, uzmanlar okyanuslardaki son değişimlerin dikkatle izlenmesi gerektiğini belirtiyor.

Yıl boyunca gündemde olan bu doğal iklim olayı için yapılan güncel analizler, önümüzdeki aylarda yaşanabilecek gelişmelere ilişkin soru işaretlerini artırdı. Uzmanlar, özellikle Pasifik Okyanusu’ndaki hareketliliğin küresel hava dengeleri açısından önemli sonuçlar doğurabileceğine dikkat çekiyor.

Ancak asıl soru şu: Pasifik’te başlayan bu değişim, dünya genelinde hangi etkileri beraberinde getirecek? Yakından bakalım…

EL NİNO’NUN ARKASINDAKİ KRİTİK SICAKLIK HAREKETİ

El Nino, tropikal Pasifik Okyanusu’nun doğu ve orta kesimlerindeki deniz yüzeyi sıcaklıklarının normal seviyelerin üzerine çıkmasıyla ortaya çıkan doğal bir iklim döngüsü olarak biliniyor. Normal şartlarda Pasifik üzerindeki ticaret rüzgârları doğudan batıya doğru eser ve sıcak yüzey sularını Güney Amerika kıyılarından Avustralya yönüne taşır. Bu süreçte daha soğuk ve besin açısından zengin sular yüzeye çıkar.

Ancak El Nino döneminde bu rüzgârlar zayıflar veya yön değiştirir. Bunun sonucunda sıcak sular doğu Pasifik’te birikmeye başlar. Okyanus yüzeyindeki bu olağan dışı ısınma, yalnızca bölgesel değil, küresel hava sistemlerini de etkileyebilir. Daily Mail’in aktardığı Dünya Meteoroloji Örgütü verilerine göre, Pasifik’in kritik bölgelerinde deniz yüzeyi sıcaklıklarının normal değerlerin yaklaşık 2 derece üzerinde seyretmesi bekleniyor. Uzmanlara göre, bu seviyedeki bir ısınma, El Nino döngüsünün güçlü bir aşamaya geçişinin önemli işaretlerinden biri olarak değerlendiriliyor.

BİLİM İNSANLARINI ŞAŞIRTAN TAHMİN: MODELLERDE GÖRÜLMEMİŞ SİNYALLER

CNN International’a konuşan Columbia Üniversitesi atmosfer bilimcisi Michael Tippett, yeni yapılan mevcut bilgisayar modellerinin olağan dışı derecede güçlü bir El Nino ihtimaline işaret ettiğini belirtti. Tippett, bazı tahmin modellerinde görülen seviyelerin daha önce çok nadir rastlanan değerler olduğunu ifade ederek, “Tahminlerin artık benzeri görülmemiş düzeylere ulaştığını söylemek doğru olur” değerlendirmesinde bulundu.

İklim bilimci Zeke Hausfather da yapılan son modellemelerde güçlü bir El Nino ihtimalinin her geçen ay arttığını söyledi. Hausfather, mevcut eğilimin rekor seviyede güçlü bir olay yaşanabileceğine işaret ettiğini belirterek, bilim insanlarının tahminlerini sürekli olarak güncellediğini ifade etti. Özellikle okyanus sıcaklıklarının mevcut seyri, güçlü bir olay yaşanma ihtimalini artık netleştiriyor.

El Nino olayları, okyanustan atmosfere büyük miktarda ısı aktarılmasına neden oluyor. Bu durum küresel ortalama sıcaklıkların yükselmesine ve hava sistemlerinin değişmesine yol açabiliyor. Güçlü bir El Nino’nun etkileri bölgelere göre değişiklik gösterebilir. Bazı bölgelerde yoğun yağış ve sel riski artarken, bazı bölgelerde uzun süreli kuraklık ve sıcak hava dalgaları görülebilir.

Dünya Meteoroloji Örgütü Genel Sekreteri Celeste Saulo, El Nino koşullarının başladığını ve hızla güçlenmesinin beklendiğini belirterek, bu durumun birçok bölgede sıcak hava dalgaları, kuraklık ve aşırı yağış riskini artıracağını söyledi.

AVRUPA’DA ALARM VEREN SICAKLIKLAR: SIRADA NE VAR?

Yeni El Nino gelişirken, dünyanın birçok bölgesinde sıcaklık rekorları da kırılmaya devam ediyor. Daily Mail’in haberine göre, Avrupa son dönemde etkili olan aşırı sıcak hava dalgalarıyla mücadele ediyor. Uzmanlar, mevcut sıcak hava olaylarının doğrudan El Nino tarafından oluşturulmadığını, ancak El Nino’nun güçlenmesiyle birlikte küresel sıcaklıkların daha da artabileceğini belirtiyor.

İngiltere’de bazı bölgelerde haziran ayı sıcaklık rekorları kırılırken, ülkede ölçülen yüksek sıcaklık değerleri dikkat çekti. Fransa başta olmak üzere Avrupa’nın çeşitli ülkelerinde de aşırı sıcakların etkileri hissedildi. Uzmanlar, iklim değişikliği nedeniyle zaten yükselen sıcaklıkların üzerine güçlü bir El Nino’nun eklenmesinin riskleri artırabileceğini ifade ediyor.

Enerji ve İklim İstihbarat Birimi Uluslararası Programlar Başkanı Gareth Redmond-King, son dönemde yaşanan sıcak hava dalgalarının iklim değişikliğinin etkilerinin ne kadar ciddi hale geldiğini gösterdiğini söyledi.

Bu yıl beklenen El Nino oluşumunu daha önce Meteoroloji Mühendisi Adil Tek’e danıştığımda, özellikle son model çalışmalarının Avrupa için kritik bir eşiğe işaret ettiğini belirtmiş ve sıcaklıkların yalnızca artmakla kalmadığını, bölgesel olarak daha da hızlandığını vurgulamıştı:

-- Sıcaklıkların git gide artması doğru. Özellikle Avrupa’da daha da artıyor. Hatta en son okuduğum makalelerde ve model çalışmalarında Avrupa’daki sıcaklığın klasik hep konuşulan 1,5 derecelik eşiği aşarak bazı bölgelerde 3 derecelere çıktığı üzerinde duruluyor. Avrupa’daki sıcaklık artışı dünya genelindeki artıştan çok daha fazla. Bu sıcaklık artışları devam edecek hatta bu yaz Avrupa’da rekorlar kırılacak.

-- El Nino aslında küresel sıcaklıkların biraz yansıması. Bu yaz ayları için El Nino’nun pozitif faza gideceği artık net bir şekilde görülüyor. Özellikle ABD için çok etkili olacak. ABD’de de büyük yangınlara neden olabilir. Avrupa’ya etkisi ise ikincil etki şeklinde olacak. Kuzey jet akımlarının akış şeklini değiştiriyor. Bu da Avrupa üzerinde yüksek basınç blokajları oluşturuyor. Özellikle Avrupa’nın batı ve orta kesimlerinde bunu uzun süre göreceğiz. Doğal olarak bu uzun kalma ısı kubbesine de neden oluyor ve olacak.

TEHLİKE YALNIZCA HAVADA DEĞİL

El Nino yalnızca hava koşullarını değil, dünya ekonomisini ve gıda güvenliğini de etkileyebilir. Geçmiş El Nino olaylarında özellikle Hindistan ve Asya’nın bazı bölgelerinde pirinç üretiminde düşüşler yaşandığı biliniyor. Tarımsal üretimde meydana gelebilecek azalmalar, küresel gıda fiyatlarında yükselişe neden olabilir. Uzmanlar, güçlü bir El Nino’nun kuraklık ve aşırı sıcaklarla birleşmesi halinde tarım sektöründe ciddi baskı oluşturabileceği konusunda uyarıyor. Özellikle tahıl üretimi, su kaynakları ve enerji tüketimi açısından önümüzdeki ayların kritik olabileceği belirtiliyor.

EL NİNO’NUN TÜRKİYE’YE ETKİSİ NASIL OLACAK?

Bu soruyu da Adil Tek’e yöneltmiş ve uzman isim olası etkilerine ilişkin değerlendirmelerde bulunmuştu. Tek, Türkiye’nin küresel atmosferik blokaj sistemlerinin doğu kısmında kaldığını belirterek etkinin daha dolaylı hissedileceğini ifade etmişti:

“Türkiye, biraz daha bu blokajların doğusunda kalıyor. Evet El Nino etkisini biz de görürüz, zaten biz de kuraklığa doğru gidiyoruz ancak beklenen bu süper güçlü El Nino’yu daha dolaylı olarak hissedeceğiz, etkileri direkt bizi hedef almayacak. El Nino yıllarına baktığımızda ve bizim değerlerimizi karşılaştırdığımızda ülkemizde çok sıcak olacak, yağışlar duracak gibi bir gözlem yok. Geçmiş yıllara bakınca ülkemiz açısından yüzde 50-50 olmuş. Bazı El Nino dönemlerinde yağışlarımız artmış, bazı El Nino dönemlerinde de kuraklığımız artmış. Ancak ülkemiz genel olarak sıcak hava dalgaları ve büyük bir kuraklığa doğru gidiyor. Bunla ilgili 10-20 yıllık stratejik planlarımız olması lazım.”

UZMANLARDAN ÜLKELERİ HAREKETE GEÇİREN ÇAĞRI

Birleşmiş Milletler’in iklim ve hava durumu kuruluşu Dünya Meteoroloji Örgütü, ülkeleri El Nino’nun olası etkilerine karşı hazırlıklı olmaya çağırdı. Örgüt, Temmuz-Eylül döneminde küresel sıcaklıkların ortalamanın üzerinde olma ihtimalinin yüksek olduğunu açıkladı. Kuruluş, hükümetlerin aşırı hava olaylarına karşı erken uyarı sistemlerini güçlendirmesi, tarım ve su kaynakları konusunda önlem alması gerektiğini vurguladı.

Uzmanlara göre, El Nino’nun en güçlü etkileri genellikle kasım ile şubat ayları arasında görülüyor ve olayın küresel sıcaklıklar üzerindeki etkisi takip eden yıl daha belirgin hale geliyor.