Hệ miễn dịch rối loạn tấn công cơ thể

TP HCMHai năm mắc bệnh tự miễn, chị Huê, 38 tuổi, bị loét da, viêm phổi kẽ, tan máu, cơ thể suy kiệt.

PGS.TS.BS Hoàng Thị Lâm, Trưởng khoa Miễn dịch Lâm sàng, Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Quận 7, cho biết chị Huê bị viêm da cơ kháng thể kháng MDA5 - một bệnh tự miễn mạn tính do hệ miễn dịch rối loạn, thay vì bảo vệ cơ thể lại tấn công nhầm chính các mô và cơ quan khỏe mạnh.

Sự hoạt hóa miễn dịch bất thường khiến đa cơ quan trong cơ thể bị ăn mòn như tổn thương mạch máu nhỏ, hội chứng Raynaud (tình trạng co thắt các mạch máu ngoại vi khi gặp lạnh hoặc căng thẳng), đặc biệt là bệnh phổi kẽ - bệnh ảnh hưởng lớn đến tiên lượng sống. Tình trạng viêm ở kẽ phổi kéo dài dẫn đến xơ hóa mô phổi, làm giảm khả năng hấp thu oxy của cơ thể. Nếu không được kiểm soát kịp thời, người bệnh có thể suy hô hấp.

Hệ miễn dịch cũng nhận nhầm các tế bào hồng cầu khỏe mạnh thành tác nhân gây bệnh và kích hoạt quá trình phá hủy hồng cầu gây tan máu. Khi lượng hồng cầu suy giảm do tan máu tự miễn, người bệnh thiếu máu kéo dài, mệt mỏi, suy nhược, giảm khả năng hồi phục và sức đề kháng. Chị Huê điều trị nhiều nơi, hiện nặng chưa đến 40 kg, mất sức lao động.

PGS Lâm điều trị cho chị Huê theo hướng kiểm soát toàn diện rối loạn miễn dịch, thay vì chỉ xử lý từng biến chứng riêng lẻ. Nếu kiểm soát không hiệu quả, tình trạng viêm phổi kẽ có thể tiến triển, tổn thương vi mạch lan rộng và quá trình tan máu kéo dài, khiến người bệnh ngày càng suy kiệt. Ngược lại, việc tăng cường ức chế miễn dịch quá mức cũng tiềm ẩn nguy cơ nhiễm trùng ở người bệnh vốn đã thiếu máu, dinh dưỡng kém và sức đề kháng suy giảm.

Chị Huê được sử dụng corticoid phối hợp nhiều thuốc ức chế miễn dịch nhằm kiểm soát phản ứng tự miễn và ngăn hệ miễn dịch tiếp tục tấn công. Những ngày đầu là giai đoạn quyết định của quá trình điều trị. Bác sĩ liên tục theo dõi các chỉ số viêm, huyết học và chức năng hô hấp để đánh giá mức độ đáp ứng. Các thăm dò hình ảnh phổi và xét nghiệm chuyên sâu được thực hiện để phát hiện dấu hiệu tiến triển của viêm phổi kẽ và kiểm soát tình trạng tan máu tự miễn, kịp thời điều chỉnh chiến lược kiểm soát miễn dịch.

Song song, người bệnh được hỗ trợ truyền máu khi cần và xây dựng chế độ dinh dưỡng giàu năng lượng và protein để bù lại thiếu hụt do viêm hệ thống và sử dụng corticoid. Khẩu phần được điều chỉnh theo khả năng dung nạp thực tế, chia nhỏ bữa ăn để dễ tiếp nhận hơn. Bác sĩ cũng kiểm soát chặt chẽ nguy cơ nhiễm trùng khi chị Huê sử dụng nhiều thuốc ức chế miễn dịch kéo dài.

Sau khoảng hai tuần điều trị, các chỉ số viêm bắt đầu cải thiện, tình trạng đau khớp giảm dần. Chị Huê ăn uống tốt hơn, giảm đau khớp, vùng da loét khô dần và không xuất hiện tổn thương mới.

Theo PGS Lâm, các bệnh tự miễn thường diễn tiến mạn tính và có thể gây tổn thương nhiều cơ quan cùng lúc. Quá trình điều trị lâu dài, người bệnh cần kiên trì tuân thủ phác đồ, tái khám định kỳ và duy trì tinh thần tích cực. Bên cạnh điều trị y khoa, gia đình cần đồng hành giúp người bệnh vượt qua giai đoạn khó khăn và nâng cao chất lượng sống.

Minh Hương

*Tên người bệnh đã được thay đổi