Định giá ngành chứng khoán thấp hơn trung bình 5 năm, dư địa tăng giá còn lớn

Theo một số đơn vị phân tích, tỷ lệ giá trên giá trị sổ sách (P/B) của một số "ông lớn" chứng khoán như FPTS, SSI, BSC, Vietcap, VPBankS... hiện ở mức thấp hơn trung bình 5 năm qua.

Trong báo cáo chiến lược nửa cuối năm 2026, bộ phận phân tích của VNDirect cho biết định giá ngành chứng khoán tính theo P/B hiện khoảng 1,75 lần, thấp hơn mức trung bình 5 năm (khoản 1,9 lần). Điều này xảy ra dù triển vọng lợi nhuận ngành vẫn sáng do được hỗ trợ bởi thanh khoản thị trường cải thiện so với cùng kỳ cùng dư nợ cho vay ký quỹ (margin) vẫn ở mức cao.

Theo dữ liệu của Chứng khoán VNDirect, loạt công ty đầu ngành FPTS, MBS, SSI, BSC, Vietcap... đều đang giao dịch với mức P/B thấp hơn trung bình 5 năm qua. Vì vậy, bộ phận phân tích này đánh giá dư địa tăng giá của ngành chứng khoán vẫn còn lớn, trong bối cảnh ngành còn nhiều thuận lợi trong giai đoạn cuối năm.

Đồng quan điểm, Chứng khoán Quốc gia (NSI) cũng cho rằng định giá ngành này cũng đang ở mức thấp, sau giai đoạn 2024-2025 thị giá cổ phiếu tăng mạnh. Tuy nhiên, cơ hội tăng giá sẽ phân hóa, chỉ dành cho các công ty có lợi thế về vốn, thị phần môi giới lớn và có mảng ngân hàng đầu tư phát triển.

Chứng khoán VNDirect nhận định nhóm chứng khoán sẽ hưởng lợi nhờ thanh khoản thị trường năm nay cải thiện, giúp các đơn vị phát triển mảng môi giới. Công ty này dự báo giá trị giao dịch trung bình mỗi phiên có thể đạt 34.000 tỷ đồng trong nửa cuối năm 2026, tăng khoảng 16% so với cùng kỳ.

Dòng tiền mới có thể xuất hiện sau khi chứng khoán Việt Nam chính thức được FTSE Russell nâng hạng vào tháng 9, và kỳ vọng vào việc đạt chuẩn các tiêu chí MSCI trong năm 2027. Ngoài ra, làn sóng phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) và hệ thống giao dịch mới KRX có thể hút tiền của nhà đầu tư.

Đồng quan điểm, Chứng khoán Quốc gia dự phóng thị trường có thể thu hút 0,8-4 tỷ USD vốn thụ động, kéo theo 5-10 tỷ USD tổng dòng vốn ngoại trong 2 năm tới sau khi nâng hạng. Nhờ đó, công ty này kỳ vọng giá trị giao dịch của nhà đầu tư cá nhân trong 2026 có thể tăng 15-20%, trong khi tỷ trọng giao dịch khối ngoại cải thiện lên mức 15% (so với mức 10,6% cùng kỳ).

Các công ty chứng khoán lớn như SSI, TCBS, VPBankS và nhóm có thị phần môi giới tổ chức cao như Vietcap, HSC có thể hưởng lợi nhờ doanh thu môi giới, cho vay margin tăng 20-30%.

VNDirect đánh giá biên lợi nhuận mảng môi giới sẽ cải thiện trong nửa cuối năm 2026 khi thanh khoản được cải thiện, tuy nhiên sẽ có sự phân hóa. Các công ty có nền tảng khách hàng tổ chức và đã sở hữu thị phần môi giới lớn, tập trung vào chất lượng dịch vụ thay vì cạnh tranh phí, sẽ hưởng lợi nhiều hơn nhờ khả năng duy trì quyền lực định giá (pricing power). Trong khi đó, các đơn vị quy mô nhỏ có thể tiếp tục chịu áp lực do cạnh tranh phí để gia tăng thị phần.

Khi thanh khoản cải thiện, mảng cho vay ký quỹ của các công ty cũng sẽ hưởng lợi và trở thành động lực dẫn dắt cho nhóm chứng khoán nửa cuối năm, theo nhận định từ NSI. Dữ liệu của NSI cho thấy trong quý I, doanh thu môi giới đạt 4.883 tỷ đồng, trong khi mảng cho vay mang về 11.136 tỷ đồng. Điều này cho thấy nguồn thu của ngành không còn phụ thuộc chủ yếu vào phí giao dịch như giai đoạn 2020–2021.

Kết thúc quý I, theo số liệu của NSI, dư nợ margin toàn thị trường vượt 444.000 tỷ đồng, tăng khoảng 3% so với quý trước đó và 51% so với cùng kỳ năm ngoái. Tuy nhiên, dư liệu của VNDirect cho thấy chỉ một số ít công ty như HSC, KBSV có tỷ lệ cho vay ký quỹ trên vốn chủ sở hữu đạt gần 200%, sắp chạm "trần" quy định. Như vậy, dư địa cho vay của ngành vẫn còn.

Ngoài ra, NSI đánh giá nhóm chứng khoán còn hưởng lợi từ làn sóng IPO và thoái vốn doanh nghiệp Nhà nước. Công ty này ước tính trong giai đoạn 2026–2028, tổng huy động vốn từ các thương vụ tiềm năng được ước tính có thể vượt 40 tỷ USD. Danh mục doanh nghiệp đang chuẩn bị niêm yết trải rộng trên nhiều lĩnh vực như bán lẻ, công nghệ, y tế, tài chính và hạ tầng.

NSI nhận định nhóm công ty chứng khoán đầu ngành như SSI, Vietcap và HSC có thể hưởng lợi trực tiếp nhờ kinh nghiệm triển khai các thương vụ huy động vốn lớn, năng lực phân phối cho nhà đầu tư tổ chức và thị phần tư vấn doanh nghiệp cao. Các công ty chứng khoán thuộc hệ sinh thái ngân hàng như TCBS, VPBankS và MBS cũng có lợi thế trong việc tiếp cận nguồn khách hàng doanh nghiệp từ ngân hàng mẹ, qua đó gia tăng cơ hội tham gia các thương vụ IPO và phát hành riêng lẻ trong giai đoạn tới.

Tuy nhiên, NSI cho rằng lãi suất cao như hiện tại là một rủi ro lớn với nhóm chứng khoán. Công ty này cho biết chi phí vốn bình quân ngành trong quỹ I đã nhích 6,7%, lớn hơn mức tăng 6,1% của quý IV/2025. Khả năng sinh lời từ hoạt động cho vay margin đang chịu áp lực khi mặt bằng lãi suất duy trì ở mức cao làm gia tăng chi phí vốn của các công ty chứng khoán. Đồng thời, sau các đợt tăng vốn lớn trong giai đoạn 2025–2026, sự cạnh tranh giành thị phần ngày càng gay gắt đã hạn chế khả năng chuyển phần chi phí vốn tăng thêm sang khách hàng thông qua việc nâng lãi suất cho vay. Điều này khiến biên lợi nhuận của mảng margin tiếp tục thu hẹp trong thời gian qua.