İran'ın Hürmüz Boğazı'nda Ücret Sistemi Kurma Girişimi ve İsrail Üslerindeki Hasar

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, İran’ın Hürmüz Boğazı’nda geçişlerden ücret alınmasına dayalı bir sistem kurma girişiminin uluslararası hukuk açısından kabul edilemez olduğunu ve dünyada bunu kabul eden hiçbir ülke olmadığını söyledi.

ABD Dışişleri Bakanı, "Bunun gerçekleşmesine izin verilemez. Eğer Hürmüz Boğazı’nda böyle bir şey olursa, dünyanın başka yerinde de olur. Dünyanın dört bir yanındaki ülkeler neden ‘Biz de bunu yapmak istiyoruz.’ demesin?" ifadelerini kullandı.

"Soar Atlas" tarafından yayımlanan ve analiz edilen mart ayı uydu görüntüleri, İran misillemelerinin hedef aldığı Ramat David, Nevatim ve Şimon başta olmak üzere İsrail üslerindeki hasarın boyutunu gözler önüne serdi.

Paylaşılan uydu görüntülerinde özellikle İsrail'in kuzeyindeki Ramat David Hava Üssü'nde lojistik unsurlar ve askeri ekipmanların bulunduğu alan ile yakıt ikmal alanında saldırılar nedeniyle kayda değer hasar oluştuğu tespit edildi.

Sinyal istihbaratı toplamaktan ve kod çözmekten sorumlu Birim 8200'e bağlı Mishar Üssü'ne 5-10 Mart arasında gerçekleştiği değerlendirilen saldırı izlerine rastlandı. Uydu görüntülerinde, İsrail'in kuzeyindeki üs içindeki bir bina yakınındaki hasar dikkati çekti.

İsrail'in güneyindeki Necef Çölü bölgesinde bulunan Nevatim Hava Üssü'ne ait uydu görüntülerinde de üs içerisindeki küçük bir askeri mevzide hasar oluştuğu görüldü. Soar analizinde, söz konusu hasarın 25 Mart tarihli görüntülerde net biçimde fark edildiği belirtildi.

Uydu görüntülerinde, İsrail'in kuzeyindeki Şimşon askeri üssünde büyük çaplı bir yangının izlerine rastlandı. Hizbullah'ın 10 Mart'ta üsse İHA'larla saldırı düzenlediğini duyurduğu hatırlatılan analizde, yangının birkaç gün devam ettiği ve üs içerisinde yaklaşık 200 metrelik bir alana yayıldığı kaydedildi.

Soar analizinde harita ve uydu görüntüleme platformlarından elde edilen 2016, 2024 ve 2025 yıllarına ait yüksek çözünürlüklü görüntüler üzerinde karşılaştırmalarla, Şimşon'da hasar gören alanın geçmişte askeri araç konuşlandırmaları ve lojistik hazırlıklar dahil çeşitli operasyonel faaliyetler için kullanıldığı tespit edildi.

İSRAİL'DE ASKERİ SANSÜR

İsrail'de, askeri ve stratejik alanlara yapılan saldırılar ilişkin yayın yapılması askeri sansür mekanizması tarafından engelleniyor.

İran misillemelerinin askeri ve stratejik alanlarda yol açtığı hasara ek olarak basının hava savunma füzelerinin ateşlendiği noktaları gösteren görüntü ve fotoğraf yayımlamasına da izin verilmiyor.

İsrail'de askeri ve stratejik noktalara hasar veren saldırılara ilişkin bilgi, ancak İsrail ordusundaki askeri sansür birimi izin verdikten sonra yayımlanabiliyor.

NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, son iki ayda Avrupa hükümetlerinin ABD üslerinin kullanımı konusunda taahhütlerine uyduğunu ifade etti ve Avrupalı müttefiklerin oynadığı role ilişkin açıklamalarda bulundu.

Rutte, yaptığı açıklamada şu ifadeleri kullandı:

"Geçen hafta Bükreş'teydim ve bizzat gördüm ve biliyorsunuz ki Romanya hükümeti bunu mümkün kılmak için mevzuatı bile değiştirmek zorunda kaldı ve bence bunu 1-2 gün içinde yaptı. Aynı şey Bulgaristan, Portekiz, Yunanistan için de geçerli, ayrıca İtalya, İngiltere, Fransa ve Almanya gibi daha büyük ülkeler de öyle. Yani hepsi üslerini kullanıma açma konusunda ikili taahhütlere dayanarak ABD'nin bekleyebileceği şeyleri yapıyorlar."

Rutte, Hürmüz Boğazı'na ilişkin de birçok Avrupa ülkesinin mayın temizleme ekipmanları, mayın temizleme gemileri, insansız mayın temizleme sistemleri gibi kilit gemilerini ve diğer ekipmanlarını harekat bölgesine yakın bir yere konuşlandırdığına değinerek, "Böylece bir sonraki aşamada, Avrupa müttefikleri olarak ABD'ye azami ölçüde yardımcı olabiliriz ve burada söz konusu olan Hürmüz Boğazı'nda seyrüsefer özgürlüğünün sağlanması için elimizden gelenin en iyisini yapabiliriz." dedi.

ABD Savunma Bakanlığı değerlendirmeleri, İran ile yaşanan çatışmalarda İsrail’in füze savunmasının en büyük bölümünü Washington’un üstlendiğini ortaya koydu. Pentagon verilerine göre ABD, İsrail’i korumak için yüzlerce gelişmiş önleyici füze kullanırken, Amerikan mühimmat stoklarında ciddi azalma yaşandı.

“ABD, İSRAİL’DEN ÇOK DAHA FAZLA FÜZE KULLANDI”

Washington Post’a konuşan ABD’li yetkililere göre, ABD ordusu İran’ın balistik füze saldırılarını engellemek için İsrail’in kullandığından çok daha fazla gelişmiş füze savunma mühimmatı harcadı.

Yetkililer, ABD’nin İsrail’i savunmak amacıyla 200’den fazla THAAD önleyici füze kullandığını belirtti. Bu rakamın, Pentagon envanterinin yaklaşık yarısına denk geldiği ifade edildi.

Bunun yanında Doğu Akdeniz’deki Amerikan savaş gemilerinden 100’den fazla SM-3 ve SM-6 füzesinin ateşlendiği aktarıldı.

İsrail’in ise aynı süreçte 100’den az Arrow ve yaklaşık 90 David’s Sling füzesini devreye aldığı kaydedildi.

PENTAGON’DA “MÜHİMMAT” ENDİŞESİ

ABD’li yetkililer, ortaya çıkan tablonun Washington’un küresel askeri hazırlığı açısından soru işaretleri doğurduğunu belirtti. Özellikle Asya’daki ABD müttefikleri olan Japonya ve Güney Kore’nin, füze savunma stoklarındaki azalmayı yakından takip ettiği ifade edildi.

Stimson Merkezi kıdemli araştırmacısı Kelly Grieco, “Rakamlar çarpıcı. Amerika Birleşik Devletleri füze savunma görevinin büyük kısmını üstlenirken, İsrail kendi mühimmat stoklarını korudu” değerlendirmesinde bulundu.

Grieco ayrıca, THAAD önleyici füzelerinin üretim hızının mevcut talebi karşılamakta zorlandığını söyledi.

“ÇATIŞMALAR YENİDEN BAŞLARSA DAHA DA KÖTÜLEŞEBİLİR”

ABD’li yetkililer, İran ile çatışmaların yeniden başlaması halinde mevcut dengesizliğin daha da büyüyebileceğini belirtti.

Bir yönetim yetkilisi, İsrail’in bazı füze savunma bataryalarını bakım nedeniyle devre dışı bırakma kararı aldığını aktararak, “Çatışmalar yeniden başlarsa bu dengesizlik muhtemelen daha da kötüleşecektir” dedi.

PENTAGON VE İSRAİL’DEN ORTAK SAVUNMA MESAJI

Pentagon ise ortaya çıkan değerlendirmeleri savunarak operasyonun ortak yürütüldüğünü vurguladı.

Pentagon Sözcüsü Sean Parnell, “Hem İsrail hem de Amerika Birleşik Devletleri, Epic Fury Operasyonu sırasında savunma yükünü eşit şekilde paylaştı” ifadelerini kullandı.

Washington’daki İsrail Büyükelçiliği de yaptığı açıklamada iki ülke arasındaki koordinasyonun “en üst seviyede” sürdürüldüğünü belirtti.

TRUMP-NETANYAHU HATTINDA GERİLİM İDDİASI

Haberde, ABD Başkanı Donald Trump ile İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu arasında İran konusunda görüş ayrılıkları yaşandığı da öne sürüldü.

ABD’li kaynaklara göre Netanyahu’nun savaşı yeniden başlatma yönündeki baskısı, Pentagon’daki bazı yetkilileri rahatsız etti. Özellikle mühimmat stoklarının hızla tükenmesi nedeniyle Washington yönetiminde yeni bir çatışmanın maliyetine ilişkin kaygıların arttığı ifade edildi.

HÜRMÜZ BOĞAZI VE ENERJİ KRİZİ ENDİŞESİ

Haberde ayrıca İran’ın Hürmüz Boğazı’nı kapatma ihtimalinin küresel enerji piyasalarında ciddi risk oluşturduğu vurgulandı. Yetkililer, savaşın yeniden başlamasının petrol arzı, enflasyon ve küresel ticaret üzerinde ağır sonuçlar doğurabileceği değerlendirmesinde bulundu.

ABD STOKLARINDA ALARM

CATO Enstitüsü Savunma ve Dış Politika Direktörü Justin Logan ise yaşanan durumun ABD’nin savunma kapasitesi açısından alarm niteliğinde olduğunu söyledi.

Logan, “Pentagon’un mevcut savunma planlarını yerine getirmek için gereken Patriot hava savunma envanterinin yalnızca yüzde 25’ine sahip olduğunu açıklaması zaten büyük bir uyarıydı” dedi.

Uzmanlara göre Pentagon’un mühimmat stoklarındaki erime, yalnızca Orta Doğu değil Asya-Pasifik dengeleri açısından da kritik sonuçlar doğurabilir.

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, NATO Dışişleri Bakanları Toplantısı'na katılmak üzere İsveç'e hareketinden önce havalimanında basın mensuplarının gündeme ilişkin sorularını yanıtladı.

İran'la müzakerelerin devam ettiğini aktaran Rubio, "Bazı olumlu işaretler var. Aynı zamanda aşırı iyimser olmak da istemiyorum. Önümüzdeki birkaç gün içinde neler olacağını göreceğiz." şeklinde konuştu.

İran'daki siyasi sistemin "parçalanmış" durumda olduğunu savunan ve bu ortamda müzakereleri yürüttüklerini ifade eden Rubio, ABD yönetiminin temel amacının Tahran'la iyi bir anlaşma yapmak ve İran'ın nükleer silah elde etmesine izin vermemek olduğunu vurguladı.

Rubio, "İyi bir anlaşma her zaman Başkan'ın tercihi olmuştur. Eğer iyi bir anlaşma yapabilirsek bu harika olur. Bunun kesin olarak gerçekleşeceğini söylemek için burada değilim ancak bir anlaşma yapabilmek için elimizden gelen her şeyi yapacağız." ifadelerini kullandı.