Kırım Tatar Türklerinin Sürgün Hikayesi: Çariçe 2. Katerina'dan Günümüze
Hızlı Bakış
- Rus Çariçesi 2.
- Katerina'dan Stalin'e, Kırım Tatarlarının sürgün ve baskı politikaları günümüze dek sürdü.
- 1944'te 250 bin Kırım Tatarı Orta Asya'ya sürgün edildi, yarısı yolda hayatını kaybetti.
Yapay zekâ özeti
Neden Önemli?
Kırım Tatar Türklerinin sürgün ve baskı politikaları Çariçe 2. Katerina döneminden bu yana devam etmektedir. Sovyetler Birliği döneminde artan bu baskılar, özellikle 1944'te Josef Stalin'in kararıyla kitlesel sürgünlere yol açmıştır. Kırım'ın statüsünün değişmesiyle birlikte bu baskılar günümüzde de sürmektedir.
Rus Çariçesi 2. Katerina'nın Kırım Tatar Türklerini yok etme politikasıyla başlayan sürgünler, eski Sovyetler Birliği döneminde artış gösterdi.
Rusya da bu politikaları farklı yöntemlerle sürdürdü. Kırım'ın Osmanlı Devleti'nin kontrolünden çıkmasıyla başlayan Kırım Tatar Türk halkının acısı hiç bitmedi. Sürgün yaşayan Kırım Türklerinin ilk adresi Anadolu toprakları oldu.
Rus Çarlığının baskısı nedeniyle pek çok Kırım Tatar Türkü Osmanlı Devleti'ne sığındı.
İkinci Dünya Savaşı başladıktan bir süre sonra Kırım Yarımadası'nı kaybeden eski Sovyet Rusyası, yarımadayı Nazi Almanyası'ndan geri aldıktan sonra Kırım Tatar halkına baskı uygulamaya başladı.
Nazi Almanyası ile işbirliği suçlamasına maruz kalan Kırım Türkleri için haklarında uydurulan bu gerekçeler, yeni bir sürgünün kapısını araladı.
Eski Sovyetler Birliği lideri Josef Stalin, çıkardığı gizli kararnameyle Kırım Tatarlarının Orta Asya'da farklı bölgelere sürgün edilmesine karar verdi.
Stalin'in kararı,18 Mayıs 1944'te gece yarısı uygulamaya konuldu. Kararın ardından 15 dakika içinde yataklarından kaldırılarak hayvanların taşındığı vagonlara doldurulan çoğunluğu yaşlı, çocuk ve kadınlardan oluşan 250 bin civarındaki Kırım Tatarı, 3 günde aç susuz Orta Asya'ya sürgün edildi.
İnsani olmayan koşullardaki vagonlarda sürgün edilenlerin yarısı, daha sürüldükleri bölgelere ulaşamadan hayatını kaybetti.
Stalin'den sonra Ukrayna Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti'ne hediye edilen Kırım, 2014'te yarımadayı yasa dışı ilhak eden Rusya'nın kontrolüne yeniden geçti.
Çariçe 2. Katerina'dan bu yana vatanlarında kalmak için mücadele veren Kırım Tatar Türklerinin bugünkü lideri Mustafa Abdülcemil Kırımoğlu ve Kırım davasının pek çok önde gelen ismi, öz yurtlarından sürgün edilmiş durumda.
Başta Kırımoğlu olmak üzere, pek çok isme Rusya tarafından Kırım'a giriş yasağı konuldu.
Sadece isimler değil, aynı zamanda Kırım Tatarlarının iradesini temsil eden Kırım Tatar Milli Meclisi de (KTMM) Rus mahkemesince "aşırıcı örgüt" sayıldı ve yarımadadaki faaliyetlerine son verildi.
Rusya'nın yarımadayı ilhakı sonrasında pek çok Kırım Tatarı yurdunu terk etmek zorunda kaldı.
1944 sürgününün acısını 82 yıldır hafızalarında koruyan Kırım Tatarları, bugün hala öz yurtlarına dönmek ve topraklarını geri almak için mücadele etmeye devam ediyor.
Bu mücadeleyi diplomatik olarak uluslararası alanda sürdüren, Ukrayna'da yaşayan Kırım Tatarları, Rusya'nın Ukrayna'da başlattığı savaş nedeniyle zorluklar yaşıyor.
Ukrayna'daki pek çok Kırım Tatar Türkü, ana yurtlarını terk ederek yine Türkiye ve başka ülkelerde yaşamlarını sürdürüyor.
Açık Sorular
- Kırım Tatarlarının vatanlarına dönüş ve toprak hakları ne zaman tam olarak sağlanacaktır?
- Rusya'nın Kırım Tatarlarına yönelik politikaları uluslararası alanda nasıl bir karşılık bulacaktır?
- Ukrayna'daki savaş Kırım Tatarlarının geleceğini nasıl etkileyecektir?
