Lübnan'dan İsrail'e Tepki, İran ve ABD Arasında Anlaşma İddiaları

Lübnan Başbakanı Nevvaf Selam, Selam, İsrail'in 1978'de işgal ettiği Lübnan'ın güneyinden 25 Mayıs 2000'de çekilmesinin yıl dönümü olan "Bağımsızlık ve Direniş Bayramı" dolayısıyla yazılı bir açıklama yaptı.

Selam, "Bu yıl Bağımsızlık ve Direniş Bayramı'nı şehit aileleriyle, yaralılarla, tutuklularla, yerinden edilenlerle, ülkenin güneyi ile sınır hattında yer alan köylerde direnen halkımızla dayanışma günü haline getirelim. Bayramı ancak İsrail'in topraklarımızdan tamamen çekildiği ve halkımızın topraklarına güvenli, onurlu şekilde geri döndüğünde kutlayacağız." ifadelerini kullandı.

İran Dışişleri Bakanlığı Meclis İşlerinden Sorumlu Genel Müdürü Hüseyin Nuşabadi, Tahran ile Washington arasında imzalanması muhtemel mutabakat zaptı ile birlikte tarafların diğer meseleler hakkında nihai anlaşmaya varmak için 30 günlük bir süreye sahip olacağını ve bu sürenin 60 güne kadar uzatılabileceğini ifade etti.

Nuşabadi, "ABD'nin taahhütlerine bağlılığı ve anlaşmanın birinci aşamasında ilerleme kaydedilmesi halinde, İran'ın dondurulmuş varlıklarının serbest bırakılması ve ABD kuvvetlerinin bölgeden çekilmesi karşılığında nükleer meseleler ve zenginleştirilmiş uranyum konusu 60 günlük müzakere sürecinde incelenecek." dedi.

İRAN'IN ŞARTLARI

Nuşabadi, İran'ın taleplerini "Lübnan dahil tüm cephelerde savaşın sona ermesi, dondurulmuş varlıkların serbest bırakılması, deniz ablukasının kaldırılması ve ABD güçlerinin bölgeden çekilmesi, İran'ın petrol satışlarının serbest bırakılması" şeklinde sıraladı.

Muhtemel mutabakat zaptına göre İran'ın uranyum zenginleştirme çalışmalarını 20 yıllığına askıya alacağı yönündeki iddiaların gerçeği yansıtmadığını belirten Nuşabadi, Hürmüz Boğazı konusunun ise İran ile Umman arasındaki bir mesele olduğunu söyledi.

ABD merkezli CBS yayın kuruluşu, ABD-İran müzakereleri ile ilgili dikkat çeken bir iddiayı gündeme taşıdı. ABD istihbarat kaynaklarına dayandırılan habere göre; İran’ın dini lideri Mücteba Hamaney'in güvenlik gerekçesiyle gizli bir yerde saklandığı ve dış dünyayla iletişimini yalnızca karmaşık bir haberci ağı üzerinden sağladığı öne sürüldü.

İranlı üst düzey yetkililerin dahi olağanüstü güvenlik önlemleri nedeniyle Hamaney ile doğrudan iletişim kuramadığı, bunun da ABD-İran arasındaki savaşı sona erdirmeye yönelik müzakere sürecini yavaşlattığı aktarıldı. İsmi açıklanmayan bir ABD’li yetkili, konuyla ilgili yaptığı açıklamada, "Müzakerelerde sürekli olarak 'Dini Lider çerçeveyi onayladı' ya da 'Nihai anlaşma maddeleri için geri dönüş bekliyoruz' gibi açıklamalar duyulmasının sebebi bu. Kendisine ulaşan her bilgi eskimiş oluyor ve verdiği yanıtlarda ciddi bir gecikme yaşanıyor" ifadelerini kullandı.

Ayrıca İran'ın üst düzey komuta kademesinin de haftalarca sığınaklarda kaldığı ve tespit edilme riski nedeniyle birbirleriyle iletişim kurmaktan kaçındıkları öne sürüldü. İsmi açıklanmayan bir diğer yetkili, İran yönetimindeki iletişim kopukluğuna dikkat çekerek, "Kendi aralarında nasıl iletişim kuracaklarını çözmeye çalışmalarını izlemek neredeyse bir durum komedisi izlemek gibi. Tamamen bezmiş durumdalar" değerlendirmesinde bulundu.

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, İran hükümeti ile bir anlaşmaya varılmasının hâlâ mümkün olduğunu söyledi. Rubio, İsrail’in olası herhangi bir anlaşma kapsamında kendini savunma hakkını saklı tuttuğunu vurguladı. Rubio, anlaşmanın bugün tamamlanabileceğini ifade etti.

'MASADA OLDUKÇA SAĞLAM BİR TEKLİF VAR'

Rubio, Tahran yönetimine yönelik olarak Hürmüz Boğazı’nı “açması” ve “nükleer konularda çok gerçekçi, önemli ve zaman sınırlı bir müzakereye girmesi” şartlarını içeren oldukça sağlam bir teklifin masada olduğunu belirtti. “Umarım bunu başarabiliriz. Körfez ülkelerinde büyük destek görüyor. Küresel olarak da büyük destek görüyor. Bu konuda görüşme yaptığımız her ülke, bunun sadece çok mantıklı olmakla kalmayıp, dünyanın yapması gereken doğru şey olduğunu da anlıyor” dedi.

'BAŞKAN KÖTÜ BİR ANLAŞMA YAPMAYACAK'

Hindistan ziyareti sırasında gazetecilere konuşan Rubio, ABD Başkanı Donald Trump’ın bir anlaşmaya varmak için acele etmediğini yineleyerek, “Başkan kötü bir anlaşma yapmayacak, o yüzden neler olacağını görelim. Alternatifleri araştırmadan önce diplomasiye başarılı olması için her türlü şansı vereceğiz. Ya iyi bir anlaşmaya varacağız ya da başka bir şekilde ele almak zorunda kalacağız. İyi bir anlaşmaya varmayı tercih ederiz” ifadelerini kullandı.

'LÜBNAN KONUSUNU AYRI OLARAK ELE ALIYORUZ'

Lübnan’ın herhangi bir anlaşmanın parçası olup olmayacağı sorusuna Rubio, Washington’ın “Lübnan konusunu ayrı olarak ele aldığını” söyledi. İsrail ve Lübnan hükümetinin sorun olmadığını belirten Rubio, “Sorun Hizbullah” diyerek, grubu “Lübnan halkını mağdur etmekle” suçladı.

Rubio, “İsrail’in her zaman kendini koruma hakkı vardır… Dolayısıyla Hizbullah İsrail’e füze fırlatırsa, İsrail’in buna karşılık verme veya bunun olmasını engelleme hakkı vardır” dedi.

ABD medyasına yansıyan haberlere göre, bir Beyaz Saray yetkilisi, bazı basın mensuplarına verdiği brifingde ABD ile İran arasındaki anlaşma sürecinde gelinen son durumu değerlendirdi.

ABD'li yetkili, söz konusu anlaşmanın bugün imzalanmasını beklemediklerini ve İran'daki onay sürecinden dolayı anlaşmanın tamamlanmasının günler sürebileceğini ifade etti.

Temkinli bir iyimserlikle konuşan yetkili, "Şu an çok iyi bir noktadayız ancak anlaşmanın bozulması ihtimali halen var." değerlendirmesini yaptı.

Anlaşma metni üzerinde hala bazı detayların müzakere edildiğini aktaran yetkili, "Hala bazı ayrıntılar üzerinde görüşmeler sürüyor. Bizim için önemli olan bazı ifadeler var, onların için de önemli olan bazı ifadeler var." dedi.

İran'ın dini lideri Mücteba Hamaney'in anlaşmanın genel çerçevesini onayladığını ancak bunun nihai bir anlaşma metnine dönüşüp dönüşmeyeceğini yakında göreceklerini kaydeden yetkili, sürecin gidişatından ise ümitli olduklarını vurguladı.

NYT'DEN HÜRMÜZ BOĞAZI'NIN YENİDEN AÇILMASINA İLİŞKİN ANLAŞMA İDDİASI

Öte yandan New York Times (NYT) gazetesi, ABD'li bir yetkiliye dayandırdığı haberinde, ABD ile İran'ın "Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması" konusunda uzlaşmaya vardıkları iddiasını okurlarıyla paylaştı.

Aynı haberde, İran'ın zenginleştirilmiş uranyumu elinden çıkarma konusunda da ABD ile mutabık kaldığı ancak anlaşmanın henüz nihai olarak tamamlanmadığı ifade edildi.

TRUMP'TAN ANLAŞMA HABERLERİNE TEPKİ

Diğer yandan ABD Başkanı Donald Trump, sosyal medya hesabından açıklama yaparak, henüz kimsenin nihai anlaşma metnini görmediğini ve bu yönde yapılan haberlerin gerçeği yansıtmadığını belirtti.

Trump, "Bizim anlaşmamızı kimse görmedi ya da ne olduğunu bilmiyor. Henüz tam olarak müzakere bile edilmedi. O yüzden, hakkında hiçbir şey bilmedikleri bir konuyu eleştiren o başarısız kişilere kulak asmayın." ifadelerini kullanarak bazı medya organlarında çıkan eleştirilere tepki gösterdi.

ABD Başkanı Trump, konuyla ilgili önceki açıklamasında, İran'la müzakere sürecinin halen devam ettiğini kaydederek, "Müzakereler düzenli ve yapıcı bir şekilde ilerliyor; müzakerelere katılan temsilcilerime, zaman bizim lehimizde olduğu için anlaşma konusunda acele etmemelerini söyledim." değerlendirmesini yapmıştı.

Trump, cumartesi günü yaptığı açıklamada ise nihai hale getirilmek üzere İran'la "büyük oranda" bir anlaşma üzerinde görüşmeler yaptıklarını ve anlaşmanın kısa sürede tamamlanmasını umduğunu aktarmıştı.