Nghêu Nhật, loài xâm lấn mới tại bờ biển phía đông nước Mỹ

Nghêu Nhật, loại nghêu được ưa chuộng với giá trị thương mại toàn cầu lên đến 7 tỷ USD mỗi năm, trở thành loài xâm lấn mới nhất tại bờ biển các bang Mỹ ở bờ đông.

Theo USA Today, các nhà khoa học xác nhận nghêu Nhật (Ruditapes philippinarum) xâm hại đang sinh sản dọc theo bờ biển Massachusetts, đánh dấu lần đầu tiên loài này thiết lập quần thể tại vùng tây bắc Đại Tây Dương. Bờ biển phía tây bắc Đại Tây Dương từng là khu vực cuối cùng ở Bắc bán cầu không có nghêu Nhật.

Nhóm nghiên cứu đến từ Đại học Massachusetts Amherst (UMass Amherst), Viện Công nghệ Massachusetts Sea Grant và Trung tâm Nghiên cứu Bờ biển tìm thấy những con nghêu Nhật còn sống và bằng chứng chúng sinh sản tại nhiều địa điểm từ cảng Boston đến Cape Cod. Phát hiện mới cung cấp cho các nhà nghiên cứu cơ hội hiếm hoi để quan sát một loài xâm hại phát triển trong hệ sinh thái mới. Hiện nay, họ đang chạy đua với thời gian để xác định mức độ lan rộng của loài này và liệu chúng có thể cạnh tranh với nghêu bản xứ hoặc thay đổi môi trường sống ven biển hay không.

Nghêu Nhật còn gọi là nghêu Manila, có nguồn gốc từ vùng biển trải dài từ quần đảo Sakhalin của Nga đến Nhật Bản và miền nam Trung Quốc, lan rộng khắp thế giới thông qua du nhập tình cờ và giới thiệu có chủ đích. Theo ScienceDirect, ngành công nghiệp khai thác và nuôi trồng nghêu Nhật mang lại giá trị thương mại toàn cầu ước tính khoảng 7-7,4 tỷ USD mỗi năm. Loài nghêu này được ưa chuộng ở nhiều nước do chất lượng thịt vượt trội và hương vị ngọt đậm đà tự nhiên. Chúng thường vùi trong cát, bùn hoặc sỏi ở vùng nước nông ven biển, lọc hạt nhỏ và sinh vật phù du. Nhưng các nhà khoa học cảnh báo quần thể nghêu Nhật có thể lấn át các loài bản xứ và tái định hình hệ sinh thái ven biển.

Nghiên cứu công bố trên tạp chí Biological Invasions ghi nhận các quan sát về nghêu Nhật ở nhiều địa điểm từ năm 2023 đến năm 2025. Nghêu trưởng thành dài 31-71 mm trong khi kết quả lấy mẫu từ phù sa hé lộ những con nghêu non cỡ 1-7 mm. Kích thước khác nhau thể hiện các giai đoạn trong chu kỳ sống của nghêu Nhật tại Massachusetts, chứng tỏ chúng đang phát triển thành quần thể.

Theo Fox Weather, các nhà khoa học vẫn chưa rõ nghêu Nhật xuất hiện ở vùng biển khu vực New England bằng cách nào hoặc tốc độ lan rộng của chúng. Phát hiện nghêu Nhật bổ sung vào danh sách ngày càng dài về những loài xâm hại ảnh hưởng đến Đại Tây Dương. Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu cho biết chúng có thể mang lại một số lợi ích sinh thái như cung cấp thức ăn cho chim biển, cua và nhiều động vật săn mồi khác, giảm bớt áp lực cho ngao bản xứ. Theo nhà khoa học hải dương Aly Putnam ở Đại học Massachusetts Amherst, câu hỏi lớn nhất chưa được giải đáp là liệu nghêu Nhật có trở thành thảm họa sinh thái mới ở Mỹ hay không.