Người dẫn chương trình BBC Leyla Kazim giả vờ làm việc suốt một năm nhưng vẫn được đánh giá cao

AnhLeyla Kazim chỉ dành khoảng 15 phút mỗi tuần để chuẩn bị báo cáo, nhưng suốt một năm không ai nhận ra cô ngừng làm việc.

Leyla Kazim, 40 tuổi, từng có nỗi sợ chiều chủ nhật khi nghĩ đến hàng loạt email và cuộc họp kéo dài vào ngày hôm sau. Trước khi trở thành người dẫn chương trình của đài BBC, cô có 10 năm làm việc cho một doanh nghiệp ở London, thu nhập tốt và được cấp xe riêng. Tuy nhiên, Kazim ngày càng hoài nghi công việc của mình có thực sự tạo ra giá trị.

Trạng thái này thúc đẩy Kazim thực hiện một thử nghiệm: ngừng làm việc chuyên môn nhưng vẫn đến văn phòng đúng giờ.

Trong các cuộc họp định kỳ, Kazim báo cáo công việc vẫn tiến triển và các bên liên quan đã thống nhất. Cấp trên khen ngợi, đề nghị cô tiếp tục. Suốt 12 tháng, kết quả đánh giá hiệu suất của cô không giảm.

Kazim dành thời gian ở văn phòng để lên kế hoạch cho chuyến du lịch vòng quanh thế giới. Sau một năm, cô chủ động nghỉ việc vì nhận ra vị trí của mình hoàn toàn thừa thãi. Đến lúc đó, không ai biết cô đã bỏ phần lớn nhiệm vụ được giao.

Điều khiến Kazim mệt mỏi không phải số giờ ngồi trước máy tính mà là việc phải tỏ ra bận rộn và hào hứng với công việc cô không còn tin tưởng.

“Đó là một vết thương tinh thần”, Kazim nói.

Từ trải nghiệm này, cô cho rằng những người có quá nhiều thời gian trống tại công sở nên hoàn thành các nhiệm vụ cần thiết, dành thời gian cho sở thích cá nhân và chuẩn bị chuyển việc.

Sau khi nghỉ việc, Kazim dành 10 tháng du lịch vòng quanh thế giới rồi chuyển sang lĩnh vực ẩm thực và truyền thông. Cô hiện dẫn chương trình The Food Programme trên BBC Radio 4, làm giám khảo ẩm thực và viết báo tự do cho nhiều ấn phẩm tại Anh.

Trải nghiệm của Kazim cho thấy một nhân viên vẫn có thể được đánh giá cao dù đóng góp rất ít. Khi nhiệm vụ không rõ ràng và kết quả khó đo lường, việc thường xuyên xuất hiện trước lãnh đạo, cập nhật tiến độ, tham gia họp và trả lời tin nhắn nhanh có thể khiến người khác cho rằng họ đang làm việc tích cực.

Hiện tượng này từng được giáo sư Nhân học David Graeber, giảng viên Trường Kinh tế và Khoa học Chính trị London (Anh), phân tích trong cuốn sách Bullshit Jobs: A Theory xuất bản năm 2018. Ông sử dụng khái niệm "công việc vô nghĩa" để chỉ những vị trí mà ngay chính người đảm nhiệm cũng nhận thấy sự thừa thãi. Những vị trí này tiếp tục tồn tại dù không mang lại kết quả rõ ràng vì bộ máy doanh nghiệp cần duy trì quy trình, quy định và hệ thống thứ bậc.

Khảo sát trên 9.000 người lao động Mỹ do công ty nghiên cứu thị trường YouGov thực hiện ghi nhận 55% người được hỏi tin rằng công việc của họ đóng góp ý nghĩa cho xã hội, trong khi 22% khẳng định điều ngược lại.

Mức độ cảm nhận giá trị công việc có sự khác biệt rõ rệt theo từng ngành nghề. Tỷ lệ người nhận thấy công việc có ý nghĩa đạt 73% trong lĩnh vực y tế và dịch vụ xã hội, 72% trong giáo dục. Trái lại, ngành bán buôn ghi nhận mức độ hài lòng thấp nhất, khi chỉ 40% nhân sự cho rằng công việc mang lại giá trị và có đến 44% phản đối nhận định này.