Sahte Sigorta Mağdurları ve Cezaları: Emeklilikte Büyük Sürprizler

Yalova’dan arayan bir okurumuz karısının 1,5 yıl önce emekli olduğunu, ancak geçen ay emekli aylığının kesildiğini söyledi. SGK’dan henüz resmi yazı gelmediğini belirten okurumuz, bilgi almak için gittiği il müdürlüğünde, emekli aylığının usulsüz prim ödendiği gerekçesi ile kesildiği bilgisi verildiğini anlattı. Emekli olmadan önce eşinin 300 günlük priminin iptal edildiğini, buna rağmen 20 gün prim fazlasıyla emekli aylığı bağlandığını söyleyen okurumuz, “Keşke emekli olmadan önce yeterince inceleme yapılsaydı” diye konuştu.

SORULARINIZ İÇİN: [email protected]

Türkiye’de iki türlü sahte sigorta söz konusu. Birincisi, çok masum gibi görünen, eş dosta ait iş yerinde fiilen çalışmadan sigortalı gösterilmesi. İkincisi ise doğrudan sahte sigorta yapmak amacıyla kurulmuş iş yerleri üzerinden sigortalı gösterilmesi.

Kanuna göre, bir kişinin 4/a (eski SSK) statüsünde sigortalı olabilmesi için fiili çalışmaya bağlı bir iş ilişkisi olması gerekir. “Fiilen çalışmıyor olsam bile SGK’ya prim yatırıyorum, devletin bir kaybı olmuyor” diye düşünülemez. Kaldı ki doğrudan sahte sigorta yapmak amacıyla kurulan şirketler vatandaştan topladıkları parayı SGK’ya yatırmıyorlar.

2025 YILINDA 185.561 SAHTE SİGORTALI TESPİT EDİLDİ

Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), sahte sigorta ile mücadele etmek amacıyla 2016 yılından beri proje yürütüyor. Yaklaşık 100 parametre kullanarak milyonlarca iş yerini sahte olma olasılıklarına göre sınıflandırıyor. 2016 yılında sahte iş yerlerinin ortalama faaliyet süresi 1022 iken, 2025 yılında bu süre 360 günün altına indi.

Proje kapsamında 323’ü 2025 yılında olmak üzere 3 bin 273 sahte iş yeri ile 38 bin 769’u 2025 yılında olmak üzere toplam 245 bin 740 sahte sigortalı tespit edildi.

Sahte sigorta ve iş yeri tespit projesi devam ederken, bir yandan da sosyal güvenlik denetmenleri tarafından denetim çalışmaları yürütülüyor. Denetmenlerce 2025 yılında 2 bin 80 sahte iş yeri ve 146 bin 792 sahte sigortalı tespit edildi. Böylece 2025 yılında tespit edilen sahte sigortalı sayısı 185 bin 561 kişiye ulaştı.

SAHTE SİGORTANIN BEDELİ AĞIR

Sahte sigorta yaptıranlar ağır bedeller ile karşı karşıya kalıyorlar. Fiilen çalışmadan sigortalı gösterilenlerin bu sürelere ait sigorta prim günleri iptal ediliyor. O süre boyunca yatırılmış primler boşa gidiyor. Sahte sigortalı gösterilen süre içinde SGK üzerinden sağlık hizmeti almış olanlardan tüm tedavi masrafları faiziyle geri alınıyor.

Sigortanın sahte olduğu emekli olmadan tespit edilenler aslında kendilerini şanslı hissetmeli. Çünkü sahte sigortalılık durumu emekli olduktan yıllar sonra ortaya çıkanlar çok büyük maliyetler ile karşı karşıya kalıyorlar. Emekli aylıkları iptal ediliyor. Emekli oldukları tarihten o güne kadar ödenen tüm aylıklar faiziyle geri alınıyor. Emeklilik öncesinde sahte sigortalı gösterildiği dönemde ve emeklilik sonrasında sağlık hizmetinden yararlanmışlarsa tedavi parası da faiziyle isteniyor.

Bu kişilere yeniden emekli aylığı bağlanabilmesi için eksik günleri ya çalışarak ya da isteğe bağlı sigorta primi ödeyerek tamamlamaları gerekiyor.

Fiilen çalışmayan kişileri sigortalı gösteren işverenler hapis cezası ile de karşı karşıya kalıyorlar. Türk Ceza Kanunu’nun “resmi belgede sahtecilik”, “resmi belgenin düzenlenmesinde yalan beyan” ve “özel belgede sahtecilik” hükümleri kapsamında savcılığa sevk ediliyorlar. Resmi belgede sahtecilik suçunda 2 – 5 yıl; diğerlerinde ise sırasıyla 3 ay – 2 yıl ve 1 – 3 yıl arasında hapis cezası uygulanıyor.

Sahte sigortalı gösteren işverenlerin her ay SGK’ya verdiği bildirgenin ve maaş bordrosunun da sahte olduğu kabul ediliyor. Bu nedenle, sahte sigortalı gösterdikleri her ay için, asgari ücret tutarında idari para cezası uygulanıyor.

SAHTE SİGORTA YERİNE İSTEĞE BAĞLI SİGORTA YAPTIRIN

Fiilen bir işte çalışmadıkları halde eş dostun işletmesi üzerinden veya doğrudan bu amaçla kurulmuş sahte şirketler üzerinden sigorta yaptırmaya daha çok SSK’dan emekli olmak isteyenler başvuruyorlar. Normalde 4/a statüsünde çalışmış oldukları halde işsiz kalan veya herhangi bir sebeple çalışmayan kişiler bu şekilde sigorta yaptırarak eksik günlerini tamamlamaya çalışıyorlar.

Kanun, herhangi bir işte çalışmayanlar için isteğe bağlı sigorta yapılmasına izin veriyor. İsteğe bağlı sigorta 4/b (BAĞ-KUR) statüsüne sayılıyor. İsteğe bağlı sigorta yaptırırken, 1260 günün kesinlikle altında olmasına dikkat etmek gerekiyor. Çünkü emeklilik koşulları, son 7 yıllık hizmet süresi en fazla hangi statüde geçmiş ise o statünün kurallarına göre belirleniyor. İsteğe bağlı sigorta süresi 1260 gün olursa SSK’dan emeklilik hakkı ortadan kalkar.

İsteğe bağlı sigortadan 1259 gün kazandığı halde eksik günlerini tamamlayamayanlar, ne yapıp edip 4/a statüsünde bir işte çalışma yoluna gitmelidir. Tabii ki askerlik ve doğum borçlanması hakkı varsa, önce bu haklar kullanılmalı. Borçlanma hakkı kullanıldıktan sonra kalan eksik süreler için diğer arayışlara gidilmelidir.