Sıkıyönetim Hukuku ve Emeklilik Hakları: Borçlanma ve Maluliyet Aylığı Soruları

Soru: 2003 yılında SSK’den emekli oldum. 21 Eylül 1979-1 Temmuz 1984 arası sıkıyönetim döneminde Mamak Cezaevi’nde yattım ve sonuçta beraat ettim. Benim bu dönemleri borçlanma hakkım varmı? Borçlanırsam emekli aylığıma bir etkisi olur mu? Dursun Y.

1402 sayılı sıkıyönetim kanunu uyarınca gözaltına alınanların veya tutuklananların borçlanmaları 5510 sayılı kanunun geçici 36. maddesinde düzenlenmiştir. Maddede, 13/5/1971 tarihli ve 1402 sayılı sıkıyönetim kanunu uyarınca kurulan sıkıyönetim mahkemelerinin görev alanına giren suçlar nedeniyle yakalanan veya tutuklananlardan, Türk Silahlı Kuvvetleri’nin yönetime el koyduğu 12 Eylül 1980 tarihinden itibaren haklarında kovuşturmaya yer olmadığına veya beraatlerine karar verilenlerin, gözaltında veya tutuklulukta geçen süreleri için kendilerinin ya da hak sahiplerinin bu durumlarını belgeleyerek talep tarihinde belirlenen prime esas günlük kazanç alt sınırının yüzde 45’i üzerinden hesaplanacak primlerinin; bu durumlarından dolayı dava açıp tazminat alanların borcun tebliğ tarihinden itibaren altı ay içerisinde kendilerince veya hak sahiplerince, tazminat almamış olanların ise Hazine’ce ödenmesi suretiyle borçlandırılmaktadır. Bu şekilde borçlanılan süreler 4/a yani SSK kapsamında prim ödeme gün sayısı olarak değerlendirilmekte, sigortalılık başlangıç tarihinden önceki borçlanılan süreler sigortalılık başlangıç tarihini geriye götürmemektedir.

1402 sayılı kanuna göre sıkıyönetim uygulaması 26/12/1978 tarihinden itibaren başlamış en son 19/7/1987 tarihinde kaldırılmış olup haklarında kovuşturmaya yer olmadığına (takipsizlik kararı verilenler) veya beraatlerine karar verilenlerin gözaltında veya tutuklulukta geçen süreleri borçlandırılmaktadır.

Kendi sigortalıklarından dolayı 25/2/2011 tarihine kadar sosyal güvenlik kanunlarına göre gelir veya aylık bağlananlar, bu kapsamdaki sürelerin tamamı herhangi bir şekilde hizmet olarak değerlendirilmiş olanlar ile 12/9/1980 tarihinden önce haklarında beraat veya kovuşturmaya yer olmadığına karar verilenlerin bu süreleri borçlandırılmamaktadır.

Her ne kadar gerek tutukluluk süreniz ve gerekse tutukluluğunuzun beraatle sonuçlanması madde hükümlerine uygun olmakla birlikte, maddenin yürürlük tarihi olan 25/2/2011 tarihinden önce yani 2003 yılında SSK kapsamında emekli olmanız nedeniyle borçlanma hakkından yararlanmanız mümkün bulunmamaktadır.

İŞ GÖREMEZLİK GELİRİ ALAN NASIL EMEKLİ OLUR?

Soru: Kayınbiraderim 2 sene kadar önce, servis şoförü olarak çalıştığı araçta rahatsızlanarak felç geçirdi. İş göremezlik parasıyla bugüne kadar geçimini ve tedavisini sürdürdü ve 3/6/2026 tarihinde işten çıkartıldı. Emekli olmak istiyor. Sigorta başlangıcı 1/9/1990, 4648 günü var askerlik Mayıs 1988, engellilik oranı yüzde 55. Nasıl emekli olur? İrfan A.

Geçirdiği iş kazası nedeniyle sürekli iş göremezlik geliri alanlar, aynı zamanda çalışmaya devam ederek malullük veya yaşlılık aylığına da hak kazanabilmektedirler. Sigortalının yüzde 55 engellilik raporunun bulunduğu belirtilmektedir.

Buna göre, sigortalıya malullük aylığı bağlanabilmesi için çalışma gücünü en az yüzde 60 oranında kaybettiğinin kurum sağlık kurulunca tespit edilmesi, sigortalının 10 yıldan beri sigortalı olup en az 1800 gününün bulunması gerekmektedir.

Yaşlılık sigortasında ise sigortalı, sigortalılık başlangıç tarihinin 1/9/1990 olması nedeniyle EYT kapsamında olup genel koşullara göre yaşlılık aylığına hak kazanma koşulları; emeklilik yaşı aranmaksızın, 25 yıllık sigortalılık süresi ve en az 5525 gün prim ödeme gün sayısıdır. Askerlik süresi belirtilmemekle birlikte askerlik hizmetini sigortalılık başlangıç tarihinden önce yaptığından, borçlanma yapması halinde 1/9/1990 tarihi borçlandığı süre kadar geriye çekilmek suretiyle yeniden belirlenecektir. Yeni başlangıç tarihine göre gün sayısı değişmeyecek ancak prim ödeme gün sayısı borçlandığı süre kadar artacaktır.

Sigortalının yüzde 55 engellilik oranının bulunması nedeniyle yaşlılık sigortasında özel koşullara göre emeklilik koşulları 5510 sayılı kanunun 28. maddesinin beşinci fıkrası kapsamında belirlenecektir. Kayınbiraderinizin bu kapsamda çalışma gücü kaybı tespiti için yeniden hastaneye sevk işlemi yapılıp alınan sağlık kurulu raporu, SGK sağlık kurulunda Maluliyet ve Çalışma Gücü Kaybı Tespiti İşlemleri Yönetmeliği hükümlerine göre değerlendirilecek ve çalışma gücü kaybı tespiti yapılacaktır.

SGK sağlık kurulunca sigortalının çalışma gücü kayıp oranı;

- Yüzde 50 ila yüzde 59 arasında belirlenirse en az 16 yıllık sigortalılık süresi ve en az 3700 gün,

- Yüzde 40 ila yüzde 49 arasında belirlenir ise en az 18 yıllık sigortalılık süresi ve en az 4100 gün,

koşullarını yerine getirmesi halinde yaş koşulu aranmaksızın tarafına yaşlılık aylığı bağlanabilecektir.

SORULARINIZ İÇİN