SpaceX Falcon 9 Roketinin Üst Kademesi 5 Ağustos'ta Ay'a Çarpacak

SpaceX’in yaklaşık 3,9 tonluk Falcon 9 üst kademesinin 5 Ağustos’ta Ay’a çarpması bekleniyor. Saniyede 2,43 kilometre hızla gerçekleşecek çarpışmanın oluşturacağı dev toz bulutu, güçlü teleskoplarla Dünya’dan izlenebilir.

Görevini tamamladıktan sonra Dünya-Ay sistemi içinde kontrolsüz biçimde hareket eden bir Falcon 9 roket parçası, Ay yüzeyiyle çarpışma rotasına girdi.

Bilim insanlarının hesaplamalarına göre çarpışma 5 Ağustos’ta Türkiye saatiyle yaklaşık 09.34’te gerçekleşecek. Hedef noktanın, Dünya’dan bakıldığında Ay’ın kenarında bulunan Einstein Krateri yakınında olduğu tahmin ediliyor.

8 BİN 750 KİLOMETRE HIZLA ÇARPACAK

Yaklaşık 3 bin 900 kilogramlık roket kademesi, Ay yüzeyine saniyede 2,43 kilometre, saatte yaklaşık 8 bin 750 kilometre hızla çarpacak.

Parça, Firefly Aerospace’in Blue Ghost-1 aracı ile Japon ispace şirketinin Resilience isimli Ay aracını taşıyan 15 Ocak 2025 tarihli görevden kaldı. Firefly Aerospace, iki aracın SpaceX Falcon 9 roketiyle aynı uçuşta fırlatıldığını doğrulamıştı.

Çarpışma planlı bir görev değil. Yüklerini bırakan üst kademe, daha sonra Ay’la kesişen bir yörüngeye sürüklendi.

TOZ BULUTU 100 KİLOMETREYE YÜKSELEBİLİR

Texas Üniversitesinden William Jo ve çalışma arkadaşlarının hazırladığı simülasyona göre çarpışmanın oluşturacağı ana toz ve kaya sütunu, 75 ila 100 kilometre yüksekliğe ulaşabilir.

Daha geniş enkaz perdesinin yaklaşık 15 ila 20 kilometre yükselmesi ve çarpışma noktasından 183 kilometre uzağa yayılması bekleniyor.

Araştırmacılar, oluşacak bulutun ilk birkaç dakika boyunca Ay’ın arkasındaki karanlık gökyüzünden binlerce kat daha parlak olabileceğini hesapladı. Bu nedenle olayın yeterince hassas teleskoplarla görülme ihtimali bulunuyor.

Ancak tahminlerin iyimser bir simülasyona dayandığı ve gerçek görüntünün farklı olabileceği vurgulanıyor. Olayın çıplak gözle izlenmesi beklenmiyor.

BİLİM İÇİN NADİR BİR FIRSAT

Bilim insanları açısından asıl önemli olan kısa süreli ışık parlamasından çok, çarpışmayla oluşacak toz bulutunun davranışı.

Gerçek zamanlı gözlemler, Ay’a çarpan cisimlerin yüzey malzemesini nasıl fırlattığına ilişkin modellerin sınanmasını sağlayacak. Bu bilgiler gelecekte Ay’a indirilecek uzay araçlarının güvenliği için kullanılabilir.

Los Alamos Ulusal Laboratuvarından Benjamin Fernando’nun liderliğindeki ikinci araştırmada, profesyonel ve amatör astronomlara olayı gözlemleme çağrısı yapıldı.

Gözlemler; çarpışma noktasının belirlenmesi, Ay’daki toz hareketlerinin incelenmesi, gelecekteki sismik deneylerin hazırlanması ve yapay uzay çöplerinin astronotlar için oluşturabileceği tehlikelerin değerlendirilmesi açısından önem taşıyor.

Her iki çalışma da henüz hakem değerlendirmesinden geçmemiş ön araştırma niteliğinde. Çarpışmanın parlaklığı ve ortaya çıkaracağı bulutun büyüklüğü konusunda önemli belirsizlikler bulunuyor.