Sùi mào gà: Bệnh lây qua đường tình dục nhưng có thể lây cả khi không quan hệ

Sau một lần đi hát karaoke cùng nhóm đối tác, anh Trần Minh, 39 tuổi, TP HCM, xuất hiện các nốt nhỏ ở lưỡi. Ban đầu, anh nghĩ mình bị nhiệt miệng do thời tiết nóng, tự mua thuốc uống và thay đổi chế độ ăn.

Hai tuần sau, các nốt này tăng kích thước, gây đau rát, dễ chảy máu khi ăn và khiến hơi thở có mùi. Đi khám, anh được bác sĩ chẩn đoán mắc sùi mào gà vùng lưỡi.

Anh Minh cho biết trước đó chỉ có một số tiếp xúc thân mật khi hát karaoke, không quan hệ tình dục. Vì vậy, anh không nghĩ mình có nguy cơ mắc bệnh lây truyền qua đường tình dục. Khi nhận kết quả, anh lo lắng vì sợ đã lây bệnh cho vợ.

Trường hợp khác, anh Phong, 36 tuổi, quê Nghệ An, phát hiện các nốt sùi quanh dương vật khi chuẩn bị về nước thăm gia đình sau hơn ba năm làm việc tại Nhật Bản. Anh thừa nhận từng quan hệ không dùng biện pháp bảo vệ. Ba tuần sau, vùng kín xuất hiện vài nốt nhỏ, sần, dễ chảy máu. Anh tưởng do cạo lông hoặc kích ứng nên chậm đi khám.

Bác sĩ Ngô Thị Ti Gôn, bác sĩ khám sàng lọc tại Trung tâm tiêm chủng VNVC Hiệp Bình Phước, cho biết sùi mào gà là bệnh do HPV gây ra, thường liên quan các type 6 và 11. Bệnh lây chủ yếu qua quan hệ tình dục đường âm đạo, hậu môn, miệng và các tiếp xúc trực tiếp da - niêm mạc với vùng nhiễm virus.

Do đó, một số người vẫn có nguy cơ mắc bệnh dù không quan hệ tình dục xâm nhập. Virus có thể lây khi vùng miệng, sinh dục hoặc vùng da có vết trầy xước tiếp xúc với tổn thương chứa HPV. Người bệnh cũng có thể tự làm lan tổn thương sang vị trí khác nếu chạm vào nốt sùi rồi chạm tiếp vào vùng da, niêm mạc khác.

Theo bác sĩ Gôn, nhiều người nhầm sùi mào gà với nhiệt miệng, mụn thịt, viêm nang lông hoặc kích ứng da. Ở nam giới, tổn thương có thể xuất hiện ở dương vật, bìu, hậu môn, miệng, lưỡi hoặc những vùng từng tiếp xúc với virus. Ban đầu, các nốt sùi thường nhỏ, mềm, ít đau. Khi phát triển, chúng có thể tăng số lượng, tạo cụm, dễ chảy máu, ngứa rát, khó chịu hoặc gây mùi.

Người có biểu hiện nghi ngờ không nên tự bôi thuốc, đốt nốt sùi tại nhà hoặc che giấu bệnh. Việc tự xử lý sai cách có thể làm tổn thương lan rộng, nhiễm trùng hoặc chậm điều trị. Người bệnh cần đến chuyên khoa da liễu, nam khoa, phụ khoa hoặc bệnh lây truyền qua đường tình dục để được chẩn đoán và điều trị phù hợp.

Sùi mào gà có thể tái phát sau điều trị vì hiện chưa có thuốc giúp loại bỏ hoàn toàn HPV khỏi cơ thể. Các phương pháp như thuốc bôi, đốt điện, áp lạnh, laser hoặc phẫu thuật chủ yếu nhằm loại bỏ tổn thương hiện có, giảm triệu chứng và hạn chế lây lan. Người bệnh cần tuân thủ theo điều trị của bác sĩ và tái khám theo lịch, tránh quan hệ tình dục khi đang điều trị hoặc khi còn tổn thương.

Với người đã có vợ, chồng hoặc bạn tình, bác sĩ khuyến cáo nên trao đổi thẳng thắn để cả hai cùng đi khám khi có nguy cơ phơi nhiễm. Việc giấu bệnh có thể khiến bạn đời chậm phát hiện, tiếp tục lây nhiễm qua lại hoặc bỏ lỡ thời điểm điều trị sớm.

Để phòng bệnh, mỗi người nên quan hệ tình dục an toàn, hạn chế nhiều bạn tình, không dùng chung đồ dùng cá nhân có nguy cơ dính dịch tiết và giữ vệ sinh vùng sinh dục. Bao cao su giúp giảm nguy cơ lây nhiễm nhưng không bảo vệ hoàn toàn, vì HPV vẫn có thể tồn tại ở vùng da không được che phủ.

Bên cạnh đó, vaccine HPV có thể giúp phòng hai type virus HPV 6, 11 gây sùi mào gà và một số bệnh ung thư liên quan HPV. Hiện Việt Nam đang sử dụng hai loại vaccine HPV phòng bệnh gồm Gardasil và Gardasil 9. Trong đó, vaccine Gardasil 9 (phòng 9 type gồm 6, 11, 16, 18, 31, 33, 45, 52, 58), tiêm cho cả nam và nữ từ 9-45 tuổi. Trẻ 9 đến dưới 15 tuổi chỉ tiêm hai mũi cách nhau 6-12 tháng. Người 15-45 tuổi tiêm ba mũi trong vòng 6 tháng.

Vaccine có hiệu quả tốt nhất khi tiêm trước khi phơi nhiễm với virus. Người từng mắc sùi mào gà vẫn có thể được bác sĩ tư vấn tiêm vaccine để phòng các type HPV khác trong phạm vi vaccine và tránh tái nhiễm type đã từng nhiễm và đào thải.

Bác sĩ Gôn lưu ý vaccine HPV không điều trị nhiễm HPV hiện có, không làm mất các nốt sùi đã xuất hiện và không thay thế việc khám, điều trị. Người có tổn thương nghi ngờ vẫn cần đi khám sớm để được xử trí đúng cách.