Thanh niên Canada nhập ngũ tăng kỷ lục: Căng thẳng với Mỹ và phúc lợi xã hội là động lực chính

Nhiều thanh niên Canada quyết định nhập ngũ vì căng thẳng với Mỹ, cũng như muốn đảm bảo phúc lợi xã hội như nhà ở và lương hưu.

Patrick Taylor, thanh niên 18 tuổi vừa tốt nghiệp trung học ở ngoại ô Ottawa, là một trong 8 tân binh của quân đội Canada tham gia lễ tuyên thệ trung thành với đất nước và nhà vua hồi tháng 4.

"Hiện nay có rất nhiều cuộc xung đột, tôi muốn giúp đỡ mọi người và đứng về phía chính nghĩa", Taylor nói sau buổi lễ.

Sự kiện phản ánh một phần chuyển biến lớn trong xã hội Canada. Khi thế giới ngày càng bất ổn, người Canada nhận thức rõ rằng đất nước cần nền quốc phòng mạnh mẽ hơn. 8 tân binh, trong đó có Taylor, nằm trong số thanh niên Canada góp phần tăng 13% lượng người nhập ngũ trong năm qua, tỷ lệ cao nhất trong nhiều thập kỷ.

Sự quan tâm ngày càng lớn với quân đội Canada xuất phát từ tâm lý "sẵn sàng đối đầu", vốn đến từ những tuyên bố của Tổng thống Mỹ Donald Trump như đề xuất biến Canada thành bang thứ 51 và áp thuế nặng nề đối với nhiều sản phẩm từ nước này.

Thêm nhiều người nhập ngũ cũng bổ sung cho kế hoạch tăng ngân sách quốc phòng hàng chục tỷ USD của Thủ tướng Mark Carney nhằm đáp ứng mục tiêu của NATO, sau nhiều thập kỷ Canada tụt hậu trong liên minh.

Thủ tướng Carney đã công bố chiến lược toàn diện để tái vũ trang quân đội Canada, trong đó có bổ sung tàu ngầm, khu trục hạm, tiêm kích và một kho đạn cấp quốc gia. Ông còn đưa ra ưu đãi tốt hơn cho các binh sĩ bằng phương án tăng lương thêm 20%, cam kết cung cấp nhà ở và dịch vụ xã hội tốt hơn cho họ.

Trong cuộc thăm dò được Politico thực hiện vào tháng 2, 63% người được hỏi đồng ý Canada cần chi nhiều hơn cho quốc phòng vào thời điểm hiện tại, trong khi 22% phản đối. 2/3 trong số này cho rằng cách tiếp cận trong chính sách đối ngoại của Tổng thống Trump đã làm tăng nguy cơ xung đột toàn cầu.

Bộ trưởng Quốc phòng David McGuinty, người phụ trách kế hoạch cải tổ quân đội của Thủ tướng Carney, khẳng định người dân Canada "không hiếu chiến", thay vào đó là cởi mở hơn để ứng phó với thực trạng mới.

"Một quốc gia như Canada có thể giúp họ tiến xa đến mức nhất định, nhưng không thể ngăn được tên lửa siêu vượt âm", ông nói.

Tuy nhiên, Canada cũng phải chấp nhận đánh đổi nhiều điều, như cắt giảm ngân sách cho lĩnh vực khác khi tăng chi tiêu quốc phòng. Viện trợ nước ngoài và mạng lưới an sinh xã hội nằm trong danh sách những hoạt động nguy cơ bị ảnh hưởng.

Canada từng tham gia liên minh quân sự do Mỹ dẫn đầu trong chiến dịch nhắm vào nhóm khủng bố al-Qaeda ở Afghanistan sau vụ tấn công ngày 11/9/2001. Trong hơn một thập kỷ tiếp theo, 158 binh sĩ Canada đã thiệt mạng trên chiến trường, thương vong lớn nhất mà quân đội nước này hứng chịu kể từ sau Chiến tranh Triều Tiên 1950-1953.

Bất chấp loạt biến động trên thế giới như xung đột tại Syria và Libya, Nga sáp nhập bán đảo Crimea, Anh rời Liên minh châu Âu (EU), đại dịch Covid-19, người Canada từng tin rằng họ được bảo vệ bởi ba đại dương xung quanh và đồng minh thân thiện ở phía nam là Mỹ.

Tuy nhiên, thực tế giờ đã khác. "Mọi người đều hiểu rằng vị trí của Canada không còn giúp bảo vệ chúng ta như trước nữa", Bộ trưởng McGuinty nói trong cuộc phỏng vấn vào tháng 3.

Ngày càng nhiều thanh niên Canada nhập ngũ còn đến từ yếu tố khác, đó là chi phí thực phẩm, nhiên liệu và nhu yếu phẩm tăng cao, dẫn đến khủng hoảng về khả năng chi trả sinh hoạt phí. Sở hữu nhà đã trở thành giấc mơ xa vời với nhiều thanh niên Canada, trong khi họ còn nỗi lo thanh toán khoản nợ khổng lồ sau khi tốt nghiệp đại học.

"Thanh niên quan tâm nhiều hơn đến quân đội đi kèm với sự suy giảm nghiêm trọng của nền kinh tế. Họ không còn lựa chọn nào ngoài nhập ngũ", nghị sĩ đảng Bảo thủ Cheryl Gallant cho biết.

Tuy nhiên, Bộ trưởng McGuinty không đồng ý với quan điểm này, khẳng định những tân binh mà ông gặp "đều là người yêu nước, tin tưởng vào chủ quyền, an ninh cả Canada và những gì mà quốc gia đại diện".

Khi được hỏi liệu tuyên bố về "sáp nhập Canada" mà ông Trump đưa ra có phải là yếu tố thúc đẩy tăng lượng tân binh hay không, tướng Erick Simoneau, lãnh đạo Bộ tư lệnh Quân lực của quân đội Canada, cho rằng nguyên nhân bắt nguồn từ "nền kinh tế, mối quan hệ với đối tác phía nam và khoản trợ cấp tuyển dụng cho những ngành nghề trọng yếu".

Hannah Hawker, 23 tuổi, người muốn trở thành lính quân y, quyết định nhập ngũ vì mục tiêu không để tụt hậu và mong muốn bảo vệ đất nước. Cô cho rằng điều này sẽ mang lại những cơ hội tốt nhất cho bản thân trong hiện tại và tương lai.

"Khả năng sở hữu nhà riêng, hưởng chế độ thai sản, tích lũy lương hưu là những điều rất quan trọng mà tôi không thấy ở một số nghề nghiệp khác. Theo đuổi nghề điều dưỡng ở bên ngoài đồng nghĩa với gánh khoản nợ khổng lồ khi tốt nghiệp", Hawker nói.

Động thái cứng rắn hơn có thể mang lại một số lợi ích thực sự cho Canada. Khi biên chế nhiều binh sĩ và khí tài hơn, Canada có thể tăng cường khả năng tự vệ và hợp tác chặt chẽ với các đồng minh NATO tại châu Âu.

Trong một sự kiện hồi tháng 4, Bộ trưởng McGuinty thừa nhận quan hệ giữa Canada và Mỹ có thể liên quan tới mức tăng tân binh kỷ lục. "Đã có rất nhiều thay đổi trong hai năm qua. Mọi người đều biết rằng quan hệ của Canada với đối tác phía nam đã khác trước", ông nói.

Thủ tướng Carney ước tính đáp ứng mục tiêu ngân sách quốc phòng ở mức 5% GDP theo yêu cầu của NATO sẽ khiến Canada tiêu tốn 150 tỷ USD mỗi năm vào năm 2035. Sau các cuộc thảo luận, chính phủ của ông quyết định cắt giảm 15% viện trợ nước ngoài, phương án dễ dàng hơn so với đình chỉ hệ thống chăm sóc sức khỏe toàn dân được triển khai từ đầu những năm 1970.

Tiến sĩ Hayley Wickenheiser, nhà vận động phát triển quốc tế, cho rằng Canada có khả năng thực hiện được cùng lúc các mục tiêu về viện trợ nước ngoài và tăng cường sức mạnh quân sự, chứ không chỉ có giải pháp chọn một trong hai.

"Quân đội Canada cần được nâng cấp, điều đó rất quan trọng. Tuy nhiên, nếu chúng ta chăm sóc người dân, đảm bảo sức khỏe và cuộc sống tốt ở những nơi nguy hiểm trên thế giới, nguy cơ bùng phát xung đột cũng sẽ giảm đi", bà cho hay.