Trung Quốc: AI hiện diện rộng rãi trong giáo dục phổ thông, giáo viên khẳng định không bị thay thế

Trung QuốcTrí tuệ nhân tạo (AI) hiện diện từ môn Toán, Ngữ văn cho đến Thể dục... ở nhiều trường phổ thông, song giáo viên khẳng định không bị thay thế.

Tại Hội nghị Trí tuệ nhân tạo thế giới (WAIC) 2026 ở Thượng Hải cuối tháng 7, công ty công nghệ iFlytek gây sốt khi ra mắt "Bảng đen thông minh AI". Với cây bút thông minh, giáo viên có thể viết như trên bảng truyền thống, chạm một lần để chỉnh sửa chữ viết, hiển thị mô hình 3D tương tác và điều khiển màn hình bằng lệnh thoại.

Hệ thống này còn tự động liên kết ghi chú viết tay với tài nguyên học tập liên quan và ghi hình bài học để học sinh xem lại. Theo nhà sản xuất, chiếc bảng đặc biệt được dùng ở toàn bộ 33 khu vực cấp tỉnh, hơn 300 thành phố và 1.400 quận huyện tại Trung Quốc.

Công cụ này chỉ là một phần trong làn sóng chuyển đổi đang diễn ra rộng rãi ở đất nước có hơn 220 triệu học sinh. Hàng loạt trường đang thử nghiệm AI để theo dõi, nhận xét và thiết kế nội dung học tập của học sinh.

Tại trường Tiểu học số 2 phố Liêu Thẩm, học sinh lớp thư pháp có thể tải hình ảnh nét chữ lên hệ thống AI để nhận đánh giá ngay lập tức. Trong giờ thể dục, công nghệ thị giác máy tính được tích hợp để ghi nhận thành tích chạy nước rút và phân tích từng động tác của học sinh.

Trong khi đó, tại trường Trung học số 13 Bắc Kinh, một trợ lý AI có khả năng tổng hợp dữ liệu học tập trong nhiều tuần, phân tích sự thể hiện của học sinh trên lớp cùng kết quả bài tập về nhà và bài kiểm tra. Chỉ trong vài phút, hệ thống này tạo ra các chuỗi câu hỏi hoặc bài tập theo trình độ của từng học sinh. Giáo viên là người xem xét, tinh chỉnh trước khi sử dụng.

"Trước đây, chúng tôi phải kiểm tra từng dòng mã của mỗi học sinh, tốn rất nhiều thời gian và công sức", theo ông Dong, giáo viên môn lập trình ở trường này. Giờ đây, thời gian tiết kiệm nhờ AI được dành để các thầy cô lập kế hoạch bài học và phát triển chuyên môn, thay vì chấm điểm lặp đi lặp lại.

Trung Quốc đầu tư vào giáo dục số nhiều năm nay. Tất cả trường tiểu học và trung học được kết nối internet từ năm 2020, đặt nền tảng để áp dụng các công cụ học tập kỹ thuật số rộng rãi. AI được xem là bước tiến tiếp theo trong quá trình chuyển đổi giáo dục. Theo ông Wang Jiayi, Thứ trưởng Bộ Giáo dục, nó hỗ trợ việc học, tăng sự linh hoạt và quyền tự chủ của học sinh.

Tuy nhiên, các nhà giáo dục cảnh báo rằng AI vẫn còn hạn chế. Chẳng hạn, các hệ thống hiện tại chưa đánh giá chính xác một số kiểu bài luận hoặc quá trình suy luận của học sinh khi giải toán.

"Đó là lý do vai trò của giáo viên không bị giảm bớt mà ngược lại còn cần thiết hơn. Học sinh vẫn cần giáo viên truyền cảm hứng trí tuệ, hoặc đồng cảm trong những tình huống phức tạp", phó hiệu trưởng trường Trung học số 13 Bắc Kinh nói.