Tuổi già ở phương Tây: Sự phụ thuộc vào gia đình bất chấp dịch vụ công và tiền bạc

Nhiều người lầm tưởng tiền bạc và dịch vụ y tế có thể giải quyết được tuổi già, nhưng thực tế phần lớn người cao tuổi ở phương Tây vẫn phụ thuộc vào gia đình.

Hà Lan là một trong những quốc gia chi nhiều nhất cho chăm sóc dài hạn, chiếm 4,1% GDP, với 94% được tài trợ từ ngân sách nhà nước. Tuy nhiên, gần một nửa người cao tuổi của nước này vẫn phụ thuộc vào gia đình và bạn bè trong các sinh hoạt cơ bản như tắm rửa, đi chợ hay thanh toán hóa đơn.

Tại Mỹ, ngân sách công cho mảng này chiếm 1,3% GDP. Nhiều người Mỹ quan niệm rằng các chuyên gia sẽ đảm nhận việc chăm sóc tuổi già và chỉ cần có tiền tiết kiệm, họ có thể sống độc lập ở viện dưỡng lão. Đây là cách hiểu sai lầm. Thực tế hơn 80% người Mỹ trên 65 tuổi cần chăm sóc phải phụ thuộc vào người thân, trong đó khoảng 2/3 hoàn toàn dựa vào nguồn lực từ gia đình. Tỷ lệ công việc chăm sóc không được trả lương (do người thân thực hiện) tại Mỹ đang có xu hướng tăng.

Phân tích tại 10 quốc gia thu nhập cao chỉ ra ngay cả khi dịch vụ công mở rộng, người cao tuổi vẫn cần sự hỗ trợ từ gia đình. Ngay cả khi có khả năng chi trả, nhiều người cao tuổi phản đối việc vào viện dưỡng lão hay để người lạ chăm sóc tại nhà. Việc chấp nhận một trợ lý y tế đồng nghĩa với việc đối mặt với sự suy giảm sức khỏe của bản thân. Đặc biệt, với những người đang vật lộn với chứng suy giảm nhận thức, việc thay đổi chỗ ở hoặc để người lạ chăm sóc có thể gây ra nỗi sợ hãi.

Susan Fordham, nhân viên kế toán tại bang West Virginia (Mỹ), bắt đầu chăm sóc người mẹ 84 tuổi sau ca phẫu thuật năm ngoái. Mỗi sáng, cô pha cà phê và chắt sữa ra bình nhỏ vì mẹ không tự nhấc được bình lớn. Cô luôn phải sẵn sàng gác lại công việc, từng xin nghỉ đột xuất hai lần trong một tuần để đưa mẹ đi cấp cứu.

Mẹ của Fordham vẫn may mắn vì có người thân kề cận chăm sóc. Thực tế, số đông người cao tuổi hay các thành viên gia đình đang già đi của họ đều có xu hướng trốn tránh nhu cầu chăm sóc tuổi già.

Sự thiếu hụt người chăm sóc này một phần xuất phát từ những thay đổi trong cấu trúc xã hội hiện đại. Nhà nhân khẩu học Sarah Patterson, Đại học Michigan, cho biết việc chăm sóc người già hiện nay tồn tại một nghịch lý: Những người thân có nghĩa vụ (như con cái) thường ở xa, trong khi những người sống gần (hàng xóm) lại thiếu sự gắn kết.

Nhà xã hội học Deborah Carr, Đại học Boston, cho biết thêm: "Dù có con hay không, không ai dám chắc chắn ai sẽ là người chăm sóc mình lúc cuối đời".

Từng chăm sóc mẹ chồng 8 năm cuối đời, bà Jody Day, nhà trị liệu tâm lý tại Ireland, cho biết bản thân hiểu rõ những áp lực của công việc này. Do không có con cái, bà hiện chuẩn bị một mạng lưới hỗ trợ riêng khi bước sang tuổi 60.

Bà Day đang xây dựng mô hình "alterkin" (vòng tròn thay thế gia đình). Nhóm của bà gồm 6 người sống gần nhau, từ trung niên đến gần 80 tuổi. Họ ký văn bản cam kết sẽ "giúp đỡ nhau làm những việc khó khăn vào bất cứ thời điểm nào", và cùng đọc lại nội dung này mỗi tháng.

"Hiện tại tôi không cần nhiều sự chăm sóc vật lý, nhưng hệ thống này mang lại sự hỗ trợ về mặt tâm lý và cảm giác yên tâm", bà Day nói.

Các chuyên gia nhấn mạnh, để chuẩn bị tốt cho tuổi già, mỗi cá nhân cần học cách cởi mở nhờ vả và sẵn sàng giúp đỡ những người xung quanh, bất kể huyết thống. Dù công nghệ có phát triển, con người vẫn cần nhau trong những năm tháng xế chiều.