ABD Başkanı Donald Trump'ın Suudi Arabistan'a sivil nükleer program sağlamayı ve uranyum zenginleştirmesinin önünü açmayı öngören bir anlaşmayı onayladığı iddia edildi. Wall Street Journal'ın haberine göre, on milyarlarca dolar değerindeki anlaşmanın Kongre'ye sunulması bekleniyor.
WSJ'nin ABD'li yetkililere dayandırdığı habere göre, Trump'ın Suudi Arabistan ile 30 yıl sürecek, on milyarlarca dolarlık sivil nükleer anlaşmayı onayladığı iddia edildi. Anlaşma, uranyum zenginleştirmeyi potansiyel olarak mümkün kılarken, ABD şirketlerine merkezi rol veriyor ve Kongre'ye sunulması bekleniyor.
Wall Street Journal'ın ABD'li yetkililere dayandırdığı habere göre, Trump'ın Suudi Arabistan ile 30 yıl sürecek, on milyarlarca dolarlık sivil nükleer anlaşmayı onayladığı iddia edildi. Anlaşma, uranyum zenginleştirmeyi ve ABD şirketlerinin tesis kurmasını içerebilir.
Wall Street Journal'a göre İsrail, ABD'ye İran'ın Haziran 2025'te binlerce uranyum zenginleştirme santrifüjünü Kazma Dağı'ndaki nükleer tesisine taşıdığına dair kritik istihbarat iletti. ABD ve İsrail, bu yeraltı tesisinin nükleer ekipman depolama veya zenginleştirme için kullanılabileceğinden endişe ediyor.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, eski lider Ayetullah Ali Hamaney'in hayatını kaybettiği 28 Şubat'taki ABD-İsrail saldırısının bir güvenlik açığı nedeniyle gerçekleştiğini ve bu açığın muhtemelen hala mevcut olduğunu belirtti. Arakçi, ABD-İsrail ile müzakere sürecine de değindi.
İran Meclis Başkanı Kalibaf, yaptırımlar kalktıktan sonra petrolü yüzde 20 daha pahalı sattıklarını ve 40 milyon varilden fazla petrol ihraç ettiklerini belirtti. Ayrıca Hürmüz Boğazı'ndaki haklarından vazgeçmeyeceklerini ve ABD ile müzakere yürütmediklerini söyledi.
ABD ve İran, Pakistan ve Katar'ın arabuluculuğunda İsviçre'de üst düzey diplomatik temaslarda bulundu. Görüşmelerde, nükleer program, yaptırımlar ve bölgesel çatışmalarla ilgili ilerleme kaydedildiği ve yeni mekanizmalar kurulduğu açıklandı.
ABD ve İran, Pakistan ve Katar'ın arabuluculuğunda İsviçre'de üst düzey görüşmeler yaptı. Taraflar, nükleer program, yaptırımlar ve bölgesel çatışmalarla ilgili ilerleme sağlandığını duyurdu. Yeni mekanizmalar ve 60 günlük yol haritası üzerinde anlaşıldı.
İran Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan, ABD ile varılan mutabakatla 6 milyar doların geri döneceğini belirtti. Nükleer bomba sahibi olmayacaklarını ancak uranyum zenginleştirme hakkından vazgeçmeyeceklerini vurguladı. Halkın birliğinin ABD'yi müzakereye mecbur ettiğini söyledi.
İsrailli gazeteciler, ABD-İran mutabakatı sonrası Trump ve ABD yönetimine sert eleştiriler yöneltirken, Netanyahu'ya yönelik bir eleştiride bulunmadı. Gazeteciler, Trump'ı "teslim olmakla", "zayıf" olmakla ve İsrail'i "yüzüstü bırakmakla" suçladı.
İsrailli sağcı gazeteciler, ABD-İran mutabakatı sonrası Trump ve ABD yönetimine sert eleştiriler yöneltirken, Netanyahu'ya yönelik bir eleştiride bulunmadı. Gazeteciler, Trump'ı İran'a teslim olmakla, ABD'yi İsrail'i yüzüstü bırakmakla ve zayıflıkla suçladı.
ABD ve İran arasındaki ilişkiler, 1953 darbesi, 1979 devrimi, 444 günlük rehine krizi, 655 sefer sayılı uçak düşürülmesi ve Süleymani suikastı gibi önemli kırılma noktalarıyla şekillendi. Bu olaylar, iki ülke arasındaki gerilimi ve düşmanlığı derinleştirdi.
Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, ABD ile İran arasında barış anlaşmasına varıldığını duyurdu. Anlaşma 19 Haziran'da İsviçre'de imzalanacak. Şerif, Türkiye ve Cumhurbaşkanı Erdoğan'a katkılarından dolayı teşekkür etti. Trump ise anlaşmanın Hürmüz Boğazı'nı açacağını belirtti.
Üst düzey bir İranlı yetkili, ABD'nin nihai anlaşmaya varılana kadar İran'a yeni yaptırım uygulamayacağını ve İran'ın nükleer silah üretmeyeceği taahhüdünde bulunduğunu iddia etti. Taslak mutabakat kapsamında uranyum stokunun seyreltilmesi ve petrol yaptırımlarının askıya alınması gibi konular ele alınıyor.
İsrail basını, İsrail'in İran ile olası bir anlaşmaya sıcak bakmadığını, müzakerelerin başarısızlıkla sonuçlanmasını umduğunu ve bu süreçte etkisinin azalmasından kaygı duyduğunu belirtiyor. İsrail, anlaşmada 4 şartın yer almasını talep ediyor.
İsrail basını, İsrail'in İran ile olası bir anlaşmaya sıcak bakmadığını, müzakerelerin başarısızlıkla sonuçlanmasını umduğunu ve süreçte etkisinin azalmasından kaygı duyduğunu belirtiyor. İsrail, anlaşmada İran'ın nükleer maddelerinin çıkarılması, zenginleştirme altyapısının sökülmesi, füze programına sınırlama ve bölgedeki desteğin sona erdirilmesi gibi 4 şart talep ediyor.
ABD Başkanı Trump, İran ile Orta Doğu'daki savaşı sona erdirecek bir anlaşmaya yakın olduklarını belirtti. Anlaşma taslağında nükleer program, Hürmüz Boğazı kontrolü, dondurulmuş varlıklar, vekil güçler ve füze programı gibi konular yer alıyor.
İran Devrim Muhafızları, ABD ile devam eden müzakerelerde düşmanın planlarını boşa çıkaracaklarını belirtti. Taslak anlaşmaya göre İran mayınları temizleyecek, ABD ablukayı kaldıracak. İran'ın uranyum konusundaki tavizlere açık olduğu iddia ediliyor.
ABD ve İran, Hürmüz Boğazı'nın açılması, petrol satışları ve nükleer müzakereler içeren 60 günlük geçici bir anlaşmaya yakın. Anlaşma pazar günü açıklanabilir, ancak son aşamada başarısızlık riski sürüyor.
Trump, İran’ın uranyum zenginleştirmeyi “yüzde 100” durduracağını savunurken, Tahran’la doğrudan temas halinde olduklarını açıkladı. Trump, yaptığı açıklamada, “Hiçbir şeyi aceleye getirmeyeceğiz, bir ablukamız var” diyerek baskının süreceği mesajını verdi.
İran Meclisi Ulusal Güvenlik ve Dış Politika Komisyonu Sözcüsü Ebrahim Rezaei, ülkeye yönelik yeni bir saldırı gerçekleşmesi halinde İran'ın uranyum zenginleştirme oranını yüzde 90 seviyesine çıkarabileceğini açıkladı.
Trump, İran’ın uranyum zenginleştirmeyi “yüzde 100” durduracağını savunurken, Tahran’la doğrudan temas halinde olduklarını açıkladı. Trump, yaptığı açıklamada, “Hiçbir şeyi aceleye getirmeyeceğiz, bir ablukamız var” diyerek baskının süreceği mesajını verdi.
İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu, "İran ile savaş bitmedi. Uranyum zenginleştirme tesisleri lağvedilmeli ve yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyum ortadan kaldırılmalı. Daha yapılacak çok iş var. Kapasitelerini büyük ölçüde azaltmış olsak da İran hala çeşitli imkanlara sahip" dedi.
İran Devrim Muhafızları Ordusu Deniz Kuvvetleri, ülkeye ait petrol tankerleri veya ticari gemilere yönelik herhangi bir müdahaleye, ABD’nin bölgedeki üsleri ve savaş gemilerini hedef alan ağır saldırılarla karşılık vereceklerini bildirdi. İranlı yetkililerden yapılan diğer açıklamada ise füze ve insansız hava araçlarının bölgedeki Amerikan hedefleri ile düşman gemilerine kilitlenerek ateşleme emri beklediğini bildirdi. ABD’nin, İran’dan hem uranyum zenginleştirmeyi durdurmasını hem de Hürmüz Boğazı’nı ticari gemi trafiğine yeniden açmasını istediği iddia edildi. Öte yandan New York Times, Rusya'nın sessizce İran'a yardım ettiğini öne sürdü.
