ABD ve İran, İsviçre'de Yeniden Masada: Lübnan Krizi ve Nükleer Konular Ele Alındı

ABD ve İran arasında nisan ayında Pakistan’da gerçekleştirilen ancak somut sonuç vermeyen görüşmelerin ardından, taraflar ilk kez dün İsviçre’nin Nidwalden kantonuna bağlı Bürgenstock kasabasında yeniden bir araya geldi. İslamabad Mutabakatı’nın geçen hafta imzalanmasının ardından gerçekleştirilen zirve ile birlikte 60 günlük müzakere süreci resmen başlamış oldu. ABD Başkan Yardımcısı JD Vance ile İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ve Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf’ın katıldığı zirvede, başta Lübnan krizi olmak üzere henüz uzlaşma sağlanamayan konular masaya yatırıldı.

İlk tur görüşmenin yaklaşık 80 dakika sürdüğü belirtilirken, Tasnim Haber Ajansı, İran heyetinin ABD Başkanı Donald Trump’ın ‘tehditleri’ üzerine görüşme yerini terk ettiğini öne sürdü. CNN International’a konuşan üst düzey kaynaklar ise, duraksamaya rağmen görüşmelerin kapalı kapılar ardında sürdüğünü kaydetti.

H EYETLER KALABALIKTI

Luzern Gölü Zirvesi olarak da adlandırılan görüşmelerde ABD heyetine ABD Başkan Yardımcısı JD Vance liderlik ederken, Başkan Donald Trump’ın Ortadoğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff ve damadı Jared Kushner da görüşmelere katıldı. ‘Minab 168’ isimli İran heyetinde ise İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ve Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf’ın yanı sıra Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Sekreter Yardımcısı Ali Bakıri, Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi, Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, Merkez Bankası Başkanı Abdunnasır Himmeti ile İran Petrol Bakanlığı Yardımcısı ve Ulusal Petrol Şirketi Genel Müdürü Hamid Burd’un yer aldığı belirtildi.

Etkinlik organizatörleri ve ABD’li yetkililerin tarafların el sıkıştığı bir fotoğraf çekimi için mutabık kaldığı ancak İran heyetinin katılmak istemediği iddia edildi.

DİPLOMASİ TRAFİĞİ

Zirve, dün sabah saatlerinde arabulucu ülkeler ile ayrı ayrı gerçekleştirilen temaslarla başladı. Vance, Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif ve Pakistan Genelkurmay Başkanı Asım Munir ile bir araya geldi. İsviçre Dışişleri Bakanı Ignazio Cassis de toplantılar öncesinde Arakçi ile görüştü. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi’ye göre günün ikinci bölümünde ise ABD, İran, Pakistan ve Katar heyetlerinin katılımıyla dörtlü toplantı düzenlendi. Öte yandan Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) Genel Direktörü Rafael Mariano Grossi de yine dün İsviçre Dışişleri Bakanı Cassis ile “UAEA’nın müzakerelerdeki rolünü” görüştü.

Görüşmeler iki yıl önce Ukrayna Barış Zirvesi’ne de ev sahipliği yapan Bürgenstock Otel’de gerçekleşti.

ASIL MESELE LÜBNAN’DI

Zirvenin ana gündem maddelerinden ilkini İsrail’in müttefiki ABD ve İran’ın ikazlarına rağmen saldırılarını sürdürdüğü Lübnan oluşturdu. ABD merkezli CBS News, zirveye Hizbullah ve İsrail arasında ateşkes sağlanmasına yönelik acil bir oturum eklendiğini öne sürdü. İki taraf İran’ın dondurulmuş varlıklarının serbest bırakılması konusu ve İran’a petrol satışı için gerekli iznin verilmesi meselesini de ele aldı. Axios ABD’nin “ilk tur görüşmelerin İran’ın, ABD ve İsrail tarafından bombalanan nükleer tesislerine BM müfettişlerinin ziyaretine izin vermesiyle sonuçlanmasını istediğini” öne sürdü.

İLK TURDA TRUMP KRİZİ

Fars Haber Ajansı görüşmelerin ilk turunun yaklaşık 80 dakika sürdükten sonra ‘iç istişareler’ nedeniyle sona erdiğini belirtirken, Tasnim Haber Ajansı İran heyetinin, Trump’ın saldırı tehdidinin ardından müzakere alanını terk ettiğini öne sürdü. Diğer yandan ABD merkezli Axios, İranlı heyetin görüşme alanını terk ettiği iddialarının doğru olmadığını yazarken, CNN International’a konuşan üst düzey yetkililer de görüşmelerin kapalı kapılar ardında sürdüğünü kaydetti. İran Meclis Kalibaf, Trump’ın İran’a yönelik saldırı tehdidine ilişkin, “ABD’lilerin tehditlerini ciddiye almıyoruz” demişti.

H EYETLER GÖRÜŞÜRKEN TRUMP TEHDİT YAĞDIRDI

ABD ve İran heyetleri İsviçre’de müzakereleri sürdürürken, ABD Başkanı Donald Trump’tan Tahran’a yönelik yeni tehditler geldi. Trump, ABD merkezli Fox News’e yaptığı açıklamada “Dün İranlı yetkililerle görüştüm ve onları Hürmüz Boğazı’nı kapatmamaları konusunda uyardım. İran Hürmüz Boğazı’nı kapatırsa, İranlı müzakereciler ülkelerine geri dönemeyecekler” ifadelerini kullandı.