Atatürk'ün Dil Devrimi ve TDK'nin Tarihsel Mücadelesi

Atatürk, Türkçenin seslerini karşılamayan, dinsel anlam yüklenen Arap abecesiyle, Arapça Farsça sözcüklerle örülü Osmanlıcayla “ümmi ümmet” kalan halkın dil-tarih bilincinin çok aşındığını biliyordu. Cumhuriyet devrimleri yazı ve dil nedeniyle toplumun her katına inemiyordu. 1928’de cumhuriyetin 5’inci yılında Harf Devrimi yapıldı.1932’de cumhuriyetin 9’uncu yılında da Türk Dil Kurumu (TDK) ile Dil Devrimi başladı.

Atatürk’ün başlattığı dilde devrimle TDK, 1932-1983 arasındaki 51 yılda düşüncenin özgürleşmesine emek verdi. 1950’den bugüne iktidardaki sözde milliyetçi özde dinciler... Atatürk’le, cumhuriyetle hesaplaşmayı hep Dil Devrimi ile TDK üstünden yaptılar.

1940’lardan 80’lere TDK ve yeni sözcükleri kullananlar solcu, komünistti. Gerici koalisyonlar, TDK’nin Atatürk’ün vasiyetnamesiyle belirlenen geliri engellediler. Yandaş yazarlar, akademisyenler, basın yalanlarla saldırırken MEB ve TRT yeni sözcükleri yasakladı.

Atatürk’ün dernek yapısıyla kurduğu TDK, Ata’nın vasiyetnamesini çiğneyen 12 Eylülcülerce 1983’te yasa zoruyla devlet dairesi yapıldı. Bir başka deyişle 43 yıl önce kapatıldı.

Atatürk yaşarken perde gerisinde örgütlenen karşıdevrimi dededen toruna aktaran... Atatürk’e, cumhuriyete düşman zırcahil siyasetçiler, onlara tutunan yazarlar, dilciler, akademisyenlerle 1940’lardan bu yana karşıdevrimin güftesi bestesi aynı...

Atatürk’ün, “Güneş Dil Teorisi”ni önemseyip TDK’nin 1936’daki 2. kurultayında yerli-yabancı dilcileri konuşturması, DTCF’de ders yapması, devrimden vazgeçmek içinmiş! Atatürk bilimselliği tartışmalı kuramı bir yana bırakmış, dil çalışmalarının tam içinde olmuş... Falih Rıfkı’nın yazdığı, “Dili bir çıkmaza saplamışızdır” tümcesini ezberleyenleri yalanlayan iki Cep Kılavuzunun 1935’te yayımlanmasını sağlamıştır.

Atatürk’ün 1932’den yaşamını yitiresiye dek geçen 6-7 yılda ürettiği sözcükleri, “Güneş Dil Teorisi”ne nasıl ulaştığını, TDK’yle ilişkilerini anlatan çok kaynak var.

21 yaşımda girdiğim TDK’de Ata’nın Çankaya masasına da oturan görkemli dilciler yazarlar arasında büyüdüm. Yaklaşık 60 yıldır işim gücüm Türkçe. Çoktandır gazete, TV’lerde, sosyal medyada Türkçenin tarihsel akışını... TDK’nin 51 yıllık öyküsünü eksik, yanlış yazan konuşanlardan bıktım usandım.

AKP iktidarında iki kez katıldığım meclis eğitim komisyonunda da aynı şarkı!

Hâlâ 43 yıl önce kapatılan TDK sorgulanıyor.

Atatürk’ün kurduğu TDK, Atatürk ölünce Fuat Köprülü, Tahsin Banguoğlu, Ahmet Cevat Emre, Ruşen Eşref gibi pek çok aydını atmış, istifaya zorlamış! Yalan!

TDK dernek... TDK’den atıldığı, ayrıldığı söylenen üyelerinin çoğu, 1960’ların sonuna dek genel kurullarda yönetime girme savaşı veriyor... Kimi seçilemeyince karşıdevrim mahallesine taşınıyor.

Ata’yı yitirdiğimizde bizde siyaset çalkantılı, dünyada savaş var... Harften dile devrimleri destekleyenlerin çoğu CHP milletvekili... 1940’larda çokpartili sisteme geçişte CHP’den kopanlar, Demokrat Parti’yi (DP’yi) kurar... 1950’de iktidar olunca ilk iş, TDK’nin kamu yararına özelliğini kaldırır; MEB, TDK ilişkisini koparırlar.

26 Eylül 1932’deki ilk Türk Dili Kurultayında “devrim değil evrim” diyenlere, “26 Eylül ulusal rönesansımızın başlangıcı” diyen devrimci... DP Milletvekili Fuat Köprülü’nün 1952’deki önergesiyle Anayasa “Teşkilat-ı Esasiye” olur; ona göre Dil Devrimi, “kuşaklar arasında uçurum yaratmış...” Harf Devrimi, “bir gecede halkı cahilleştirmiş...”

Olmayan TDK’yi suçlayanlar...

Evren’in kurduğu resmi dairenin 43 yıldır ne yaptığını sorgulamıyorlar.

Ankara’da bir Dil Derneği var.