Dat Bike CEO: Vietnam can become Southeast Asia's electric motorcycle hub

Gia nhập thị trường xe hai bánh từ năm 2019 - lĩnh vực vốn do các thương hiệu ngoại chiếm ưu thế - Dat Bike chọn hướng đi phát triển xe điện với nền tảng công nghệ tự chủ, thay vì phụ thuộc vào nhập khẩu linh kiện. Sau 7 năm, doanh nghiệp đang trên đà mở rộng, hướng đến mạng lưới 150 cửa hàng trên toàn quốc.

Dịp này, ông Nguyễn Bá Cảnh Sơn, CEO Dat Bike trao đổi với VnExpress về bức tranh doanh nghiệp hiện nay, chiến lược phát triển sản phẩm cũng như tham vọng cạnh tranh ở thị trường quốc tế.

- Sau 7 năm ra mắt thị trường, Dat Bike đang ở giai đoạn phát triển như thế nào, thưa ông?

- Tôi nghĩ Dat Bike đang chuyển từ giai đoạn "chứng minh mô hình" sang giai đoạn ‘mở rộng có kiểm soát’.

Giai đoạn đầu tiên là chứng minh xe điện có thể thay thế xe xăng trong nhu cầu sử dụng hàng ngày. Còn hiện tại, bài toán lớn hơn là làm sao mở rộng quy mô, tăng nhận diện thương hiệu và độ phủ nhưng vẫn đảm bảo chất lượng sản phẩm, dịch vụ và trải nghiệm người dùng.

Hiện tại, chúng tôi đã có dòng tiền dương. Từ tháng 11/2025 đến tháng 3 năm nay, chúng tôi liên tục gọi vốn thành công lần lượt là 22 triệu và 4 triệu USD, nâng tổng số vốn đầu tư của thương hiệu lên con số 51 triệu USD, tương đương hơn 1.300 tỷ đồng.

- Dat Bike từng trải qua giai đoạn nhiều hoài nghi, nhưng hiện đạt dòng tiền dương. Nếu nhìn lại, theo ông đâu là quyết định mang tính bước ngoặt giúp doanh nghiệp duy trì và tăng trưởng?

- Ngay từ đầu, chúng tôi đã chọn đi theo hướng khó nhưng có nhiều cơ hội tăng trưởng dài hạn. Dat Bike tập trung vào hiệu năng: xe phải mạnh, đi xa, sạc nhanh và đủ khả năng thay thế xe xăng trong nhu cầu hàng ngày.

Nhưng làm ra một chiếc xe điện hiệu năng cao chưa phải phần khó nhất. Cái khó hơn nhiều là làm sao để chiếc xe đó có mức giá đủ dễ tiếp cận với số đông người dùng. Đó mới là bài toán Dat Bike theo đuổi từ đầu đến bây giờ: tối ưu hiệu năng trên giá thành.

Chúng tôi tập trung làm ra một sản phẩm "mạnh tự thân", thay vì phụ thuộc vào cuộc đua hạ tầng hay những yếu tố bên ngoài. Điều đó đòi hỏi Dat Bike phải liên tục cải tiến từ động cơ, pin, phần mềm cho tới khả năng vận hành thực tế để vừa tăng hiệu năng, vừa tối ưu chi phí sản xuất.

Dĩ nhiên, đi theo hướng này tạo ra áp lực rất lớn, đặc biệt trong giai đoạn doanh nghiệp còn nhỏ: sản phẩm phải cải tiến liên tục, áp lực vận hành lớn và nguồn lực giới hạn.

Nhưng đổi lại, quyết định tập trung vào chính chất lượng sản phẩm và bài toán hiệu năng trên giá thành đã giúp Dat Bike dần được thị trường đón nhận. Tôi nghĩ đó là nền tảng quan trọng bởi nếu chỉ cạnh tranh bằng giá, Dat Bike đã không tồn tại đến hôm nay.

- Nếu được làm lại một điều trong quá khứ, ông sẽ thay đổi điều gì?

- Tôi nghĩ mình sẽ dành nhiều thời gian hơn cho sản phẩm.

Ai cũng nghĩ startup thì phải tăng trưởng thật nhanh. Điều đó không sai. Nhưng có những giai đoạn Dat Bike tăng trưởng hơi quá nhanh, đến mức chúng tôi bị cuốn vào việc mở rộng mà quên mất câu hỏi quan trọng: sản phẩm có thực sự được đón nhận ở quy mô đủ lớn hay chưa.

Có thời điểm, chúng tôi gần như chỉ tập trung giải quyết các bài toán vận hành như tuyển thêm người, mở rộng hệ thống hay đầu tư máy móc. Đặc biệt sau những vòng gọi vốn, rất dễ xuất hiện cảm giác doanh nghiệp đang ở "trên đỉnh" vì có nhiều nguồn lực hơn trước.

Nhưng với một công ty sản xuất phương tiện di chuyển như Dat Bike, sản phẩm mới là thứ sống còn. Khi một sản phẩm được tích hợp nhiều thứ mà tôi nghĩ là người dùng sẽ cần nhưng thực tế không như vậy, hậu quả có thể rất lớn. Đó cũng là bài học khiến tôi thay đổi rất nhiều trong cách điều hành sau này.

- Khi thị trường quen hơn với xe điện, bài toán của Dat Bike hiện thay đổi thế nào?

- Nhiều năm trước, người dùng Việt Nam thường gắn xe điện với hình ảnh xe yếu, quãng đường ngắn và trải nghiệm không ổn định. Hiện tại, điều đó đã thay đổi khá nhiều. Người dùng không còn hỏi "xe điện có chạy được không", mà hỏi "xe điện có đủ mạnh, đủ ổn định để dùng nhiều năm hay không".

Tôi nghĩ bài toán cốt lõi của ngành xe điện vẫn luôn là tối ưu hiệu năng trên giá thành. Nhưng khi sản phẩm đã bắt đầu đáp ứng được nhu cầu sử dụng thực tế, người dùng sẽ quan tâm đến toàn bộ trải nghiệm đi kèm sau khi mua xe: bảo hành ra sao, hậu mãi thế nào, sửa chữa có nhanh không, hệ thống dịch vụ có đủ thuận tiện không.

Ví dụ, với người dùng xe máy tại Việt Nam, nhiều người có thói quen chỉ đi mua xe và sửa chữa trong bán kính vài kilomet quanh nơi ở hoặc nơi làm việc. Nếu xe gặp vấn đề, họ cũng kỳ vọng có thể xử lý trong một buổi hoặc trong ngày, thay vì phải chờ nhiều ngày như một sản phẩm công nghệ thông thường.

Vì vậy, bài toán hiện nay là phải xây dựng toàn bộ trải nghiệm đủ hoàn chỉnh để người dùng sẵn sàng xem xe điện như phương tiện chính trong cuộc sống hàng ngày.

Điều đó đòi hỏi rất nhiều thứ phía sau: pin, phần mềm, độ bền, khả năng vận hành thực tế và cả hệ thống hậu mãi, năng lực dịch vụ ở quy mô lớn.

- Dat Bike đang chuẩn bị gì cho giai đoạn mở rộng tiếp theo?

- Chúng tôi vẫn tiếp tục tập trung tối ưu hiệu năng sản phẩm trên giá thành, đồng thời đảm bảo chất lượng và trải nghiệm sử dụng thực tế trong thời gian dài cho người dùng.

Triết lý sản phẩm của Dat Bike là tạo ra những chiếc xe đủ mạnh và đủ hoàn thiện, không cần phụ thuộc quá nhiều vào những điều kiện bên ngoài. Xe phải tự nó giải quyết được bài toán di chuyển thực tế: đi xa, sạc nhanh, vận hành ổn định và phù hợp với thói quen sử dụng tại Việt Nam.

Bên cạnh việc phát triển và nâng cấp sản phẩm, chúng tôi cũng đầu tư mạnh hơn vào quy trình kiểm định, dịch vụ hậu mãi và hệ thống vận hành để đảm bảo trải nghiệm đồng đều hơn khi doanh nghiệp mở rộng quy mô.

Riêng về mặt hậu mãi, trong thời gian qua, Dat Bike đã liên tục đầu tư mở rộng hệ thống cửa hàng, trung tâm dịch vụ và đội ngũ kỹ thuật. Song song, chúng tôi cũng tiếp tục nâng cấp năng lực chăm sóc khách hàng và tối ưu quy trình vận hành để rút ngắn thời gian bảo hành, bảo dưỡng. Mục tiêu đến hết năm 2026, chúng tôi sẽ đạt khoảng 150 cửa hàng trên toàn quốc.

- Ông nhiều lần nói Việt Nam có thể trở thành trung tâm xe máy điện của Đông Nam Á. Điều gì khiến ông tin vào khả năng đó?

- Tôi nghĩ Việt Nam đang có cơ hội rất lớn khi nhiều điều kiện thuận lợi xuất hiện cùng lúc.

Thứ nhất, Việt Nam là một trong những thị trường xe máy lớn nhất thế giới với hơn 50 triệu xe đang lưu hành. Tỷ lệ xe hai bánh điện ở mức khoảng 18-20%, cao hơn nhiều quốc gia khác trong khu vực. Người Việt sử dụng xe máy mỗi ngày với tần suất rất cao, trong đủ điều kiện vận hành khác nhau và có phần khắc nghiệt.

Tôi đánh giá Việt Nam là một thị trường khó. Tuy vậy, nếu làm ra mẫu xe máy điện đủ tốt để được đón nhận ở Việt Nam, thì sản phẩm đó sẽ có cơ hội cạnh tranh ở các thị trường Đông Nam Á khác.

Thứ hai, Việt Nam đang có lợi thế khi thị trường có độ trưởng thành nhất định, người dùng đã sẵn sàng và nền tảng công nghiệp, công nghệ ngày càng tốt hơn. Chúng ta có lực lượng kỹ sư trẻ mạnh về phần mềm, điện tử, cơ khí và đã có những doanh nghiệp nội địa như Dat Bike tham gia. Nếu có sự phối hợp chiến lược của toàn xã hội tôi đánh giá Việt Nam hoàn toàn có thể trở thành trung tâm xe máy điện của Đông Nam Á trong 5-10 năm tới.

Hiện nay có hai làn sóng lớn đang giao nhau. Làn sóng thứ nhất là chuyển dịch từ xe xăng sang xe điện. Làn sóng thứ hai là sự dịch chuyển chuỗi cung ứng và năng lực sản xuất từ Trung Quốc sang Đông Nam Á. Khi hai làn sóng này diễn ra cùng lúc, Việt Nam không chỉ có cơ hội thay thế xe xăng mà còn có thể xây dựng một ngành công nghiệp mới với năng lực thiết kế, phần mềm, pin, động cơ, điều khiển, sản xuất và dịch vụ sau bán hàng.

Nếu nhìn từ góc độ chiến lược quốc gia, tôi đánh giá xe máy điện không chỉ là phương tiện giao thông xanh. Đây sẽ là nền tảng thương mại hóa cho nhiều công nghệ chiến lược như pin và lưu trữ năng lượng, động cơ điện, hệ thống truyền động, điều khiển công suất, phần mềm xe thông minh và dữ liệu vận hành.

Nếu Việt Nam tận dụng tốt giai đoạn này, chúng ta không chỉ là thị trường tiêu thụ xe điện lớn, mà còn có thể trở thành nơi thiết kế, sản xuất và xuất khẩu các giải pháp xe điện cho cả khu vực.

- Dat Bike từng khẳng định sẽ mở rộng kinh doanh tại khu vực Đông Nam Á. Ông đánh giá thị trường này thế nào?

- Đông Nam Á là thị trường tất yếu của Dat Bike trong dài hạn. Khu vực có khoảng 250 triệu người sử dụng xe máy xăng mỗi ngày và là một trong những thị trường xe hai bánh lớn nhất thế giới. Điểm đặc biệt là nhu cầu sử dụng ở các nước khá tương đồng với Việt Nam: mật độ xe máy cao, di chuyển hằng ngày với cường độ lớn, khí hậu nóng ẩm, mưa nhiều, đường đông, thường xuyên chở nặng và yêu cầu chi phí sử dụng phải hợp lý.

Những thị trường như Indonesia, Thái Lan hay Philippines đều có tiềm năng rất lớn. Nhưng theo tôi, điều quan trọng không chỉ nằm ở quy mô thị trường, mà ở việc bài toán người dùng khá giống nhau.

Như đã nói, tôi nghĩ Việt Nam có cơ hội trở thành nơi phát triển những sản phẩm xe điện được thiết kế riêng cho hành vi sử dụng của người Đông Nam Á, thay vì chỉ nhập khẩu hoặc sao chép mô hình từ các thị trường khác. Và đó cũng là hướng Dat Bike đang theo đuổi.

- Đơn vị sẽ cạnh tranh bằng gì nếu bước ra thị trường khu vực?

- Tôi nghĩ lợi thế của chúng tôi là hiểu nhu cầu sử dụng thực tế của người dùng trong khu vực. Nhưng chỉ hiểu người dùng thôi thì chưa đủ.

Nếu muốn cạnh tranh dài hạn, chúng tôi bắt buộc phải làm chủ công nghệ lõi để giải được bài toán cốt lõi của xe điện là hiệu năng trên giá thành.

Có thể nhìn rất rõ tính tất yếu này: từ xe máy, ô tô cho tới tàu lửa hay máy bay, bất kỳ phương tiện điện nào muốn trở thành lựa chọn thay thế cho xăng dầu truyền thống thì đều phải mang lại trải nghiệm vận hành tốt hơn.

Tại Dat Bike, chúng tôi tự phát triển từ động cơ, pin, bộ điều khiển cho đến phần mềm vận hành. Khi làm chủ cả phần cứng lẫn phần mềm, doanh nghiệp mới có khả năng tối ưu hiệu suất, cải tiến sản phẩm liên tục và tối ưu hóa chi phí để phản ánh lên giá thành sản phẩm.

Xe điện thực chất ngày càng giống một sản phẩm công nghệ. Và trong cuộc chơi này, tốc độ cải tiến là yếu tố sống còn.

- Với đơn vị, mục tiêu cuối cùng là xây dựng một công ty xe điện hay một doanh nghiệp công nghệ?

- Tôi nghĩ Dat Bike sẽ là sự kết hợp của cả hai. Xe máy điện là sản phẩm đầu tiên, nhưng nền tảng cốt lõi của chúng tôi vẫn là công nghệ.

Làm ra một chiếc xe điện có trải nghiệm tương đương, thậm chí tốt hơn xe xăng, trong khi giá thành vẫn đủ cạnh tranh để người dùng có thể chuyển đổi đại trà là bài toán rất khó. Điều đó đòi hỏi doanh nghiệp phải làm chủ sâu nhiều yếu tố: từ pin, phần mềm, hệ thống truyền động đến tối ưu hiệu suất năng lượng và chuỗi cung ứng.

Chúng tôi cũng không nhìn mình như một hãng xe máy theo nghĩa truyền thống. Với Dat Bike, xe điện là một sản phẩm công nghệ có thể liên tục cải tiến theo thời gian để vận hành tối ưu hơn, bổ sung tính năng, nâng cấp trải nghiệm sử dụng mà người dùng không cần đổi sang xe mới - tương tự cách điện thoại hay máy tính được cập nhật hệ điều hành. Hiện người dùng Dat Bike đã có thể cập nhật phần mềm cho xe thông qua ứng dụng kết nối trên điện thoại.

Tôi cho rằng đây cũng sẽ là bản chất của cuộc cạnh tranh trong ngành xe điện tương lai: không chỉ là năng lực sản xuất, mà còn là tốc độ đổi mới công nghệ.

Về dài hạn, tham vọng không chỉ là bán xe tới nhiều quốc gia hơn, mà là xây dựng công ty công nghệ và sản xuất có khả năng tạo tiêu chuẩn cho xe máy điện tại Đông Nam Á.

Tôi nghĩ chuyển đổi từ xe xăng sang xe điện sẽ là một trong những thay đổi công nghiệp lớn nhất của khu vực trong 10-20 năm tới. Và các giai đoạn chuyển đổi như vậy sẽ luôn tiềm ẩn cơ hội để hình thành "vạch xuất phát mới", nơi doanh nghiệp Việt có thể tham gia và dẫn dắt chuỗi giá trị.