Federico García Lorca'nın "Kanlı Düğün" Oyunu ve Temaları

Usta şair ve yazar Federico García Lorca (1898 / 1936), 1931’de Madrid’de yazdığı, “aşk” ve tüm yapıtlarında olduğu gibi kaçınılmaz varlığıyla “ölüm” temalarını ele aldığı; ateşli bir aşk hikayesini bir kan davasıyla birleştirdiği “Köy Trajedileri” adlı üçlemesinin ilk oyunu Kanlı Düğün (Çeviren: Roza Hakmen Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları) ile ölümünün 90. yılında kapağımızda.

Birey ile toplum arasındaki çatışmaları ve bu gerilimlerden doğan şiddetin yıkıcı sonuçlarını ortaya koyduğu yapıtında, gelenekler ve rekabetin hakim olduğu bir kırsal ortamda iki genç insanın yasak aşkını sahneye taşıyor García Lorca.

Yazıldığı dönemin Endülüs’ünde geçen olaylarda, antik Yunan trajedilerinden bu yana işlenen bir konu olması açısından kökü çok eskilere uzanan törelerin insan doğasına ters geldiğini, mutluluk ve özgürlük yerine, ıstırap ve felaket getirdiğini anlatıyor: “Tüfeklere, tabancalara, en ufak bıçaklara lanet olsun; küreklere ve dirgenlere bile!”.

Annenin acıyı, intikam duygusunu, kaderi; gelinin, arzu ve iç çatışmayı; damadın, toplumsal düzeni ve törelerin dayanılmaz baskısını; babanın ise ailenin namusunu temsil ettiği; aşk ve ölüm temalarını şiirlerinden de tanıdığımız lirik bir dille yazdığı Kanlı Düğün’de, Endülüs kırsal yaşamının bir tablosunu çiziyor:

Toprak mülkiyeti, zenginlik ya da yoksulluk, çıkar evliliği, yasak aşk, sonu gelmez husumetler ve kaçınılmaz son olarak bıçakların kanunu!

García Lorca tüm yapıtlarında özellikle de kadın karakterlerini yaratırken cinsiyet temasını her zaman göz önünde bulunduran bir yazar. Bu noktada Kanlı Düğün de ilk sahnelerden itibaren cinsiyet meselesini sorguluyor.

Dönemin Endülüs’ünde genç kızların ve erkek çocukların nasıl geleneklerin baskısı altında ezilmeye mahkum olduklarını anlatıyor. Asıl mazlumların, mutsuz ama iktidar sahibi erkeklerin tutkularının kurbanı kadınlar olduğunu gösteriyor. Ferda Fidan’ın yazısı...

- Feridun Andaç (“Mor zamanların anlatıcısı: Vecdi Çıracıoğlu!” / Kara Büyülü Uyku, Can / Sarıkasnak: Denize Dair Hikâyat 1, İletişim / Maviden: Deniz Güzeldir, Edisyon),

- Işık Öğütçü (“Orhan Kemal şiir yarışmasında!” - 102. yaşında anısına sonsuz saygıyla...),

- Zeynep Yılmaz (Arife Kalender, Kökler ve Kemikler, Papirüs Yayınları),

- Necdet Neydim (“Anımsamak mı unutup gitmek mi?” / Ömür Kurt, Kitap Tamircisi, Doğan Egmont),

- Ahmet Antmen (Can Göknil, Gelişigüzel, Can),

- Y. Bekir Yurdakul (“Okula eleştirel bir bakış...” / Nehir Yarar, Asla Uyuma, Elma Çocuk / “Uzaklara da varılır...”, Silvana Tavano, Uzak Bir Yer, Çeviren: Hazel Bilgen, YKY Doğan Kardeş),

- Vitrindekiler, kısa tanıtımlar, Emek Yurdakul’un hazırladığı Güncel ve Mustafa Başaran’ın hazırladığı Bulmaca ile de düşün trafiği sürüyor!

İyi okumalar...

Gamze Akdemir

Kitap Dergi, BUGÜN gazeteniz Cumhuriyet’le birlikte...