Hai tháng nuôi sống bé sinh non suy hô hấp

TP HCMChị Tuyết, 34 tuổi, sinh non ở tuần thai 28, bé trai suy hô hấp được bác sĩ chăm sóc tích cực hai tháng tăng lên 3,3 kg.

Chị Tuyết mắc đa nhân xơ và lạc nội mạc tử cung kích thước rất to, hiếm muộn 7 năm, thụ tinh ống nghiệm chuyển phôi lần thứ 6 mới mang thai. Đến tuần thai 28, chị Tuyết đột ngột đau bụng, vỡ ối, cấp cứu tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM. BS.CKI Nguyễn Văn Phúc, Trung tâm Sản Phụ khoa, cùng êkíp kích hoạt quy trình báo động đỏ, ghi nhận sản phụ đang chuyển dạ sinh non, ra huyết âm đạo, ối vỡ hoàn toàn, thai nhi đã lọt một chân ra ngoài, thai suy cấp.

"Cả mẹ lẫn con đều gặp nguy hiểm", bác sĩ Phúc đánh giá và chỉ định mổ tối khẩn cứu em bé. Đây là ca mổ phức tạp và nhiều rủi ro. Bé non tháng, tư thế ngôi mông kèm sa chân nên quá trình đưa bé ra ngoài có nguy cơ gãy xương đùi, ngạt... Trong khi đó, người mẹ có nguy cơ cao băng huyết sau sinh do nhân xơ tử cung to và lạc tuyến nội mạc nên tăng sinh mạch máu rất nhiều. Vì vậy, êkíp phải chạy đua với thời gian để đưa em bé ra an toàn, đồng thời kiểm soát chảy máu cho người mẹ.

Ca mổ thành công, bé chào đời an toàn, song song với việc hồi sức cho bé, êkíp cầm máu và bảo tồn tử cung cho mẹ.

Bé trai nặng 1,4 kg, không khóc, tím tái, nhịp tim chậm. Bác sĩ Sơ sinh hồi sức cho bé ngay tại phòng mổ bằng phác đồ giờ vàng giữ oxy cho não, giúp phổi trẻ sinh non nở ra và ổn định tuần hoàn cho bé. Ngay sau sinh, bác sĩ đặt ống nội khí quản cho bé, ủ ấm bé bằng túi giữ nhiệt chuyên dụng và nhanh chóng chuyển về Đơn vị Hồi sức sơ sinh (NICU) nuôi trong lồng ấp.

BS.CKI Nguyễn Minh Thanh Giang, Trung tâm Sơ sinh, cho biết thách thức lớn nhất là giữ cho lá phổi non tháng của bé hoạt động hiệu quả trong những giờ đầu tiên. Bé sinh cực non, cơ thể gần như chưa tự tạo đủ surfactant - chất giúp phổi nở khi hít thở. Nếu không can thiệp ngay, phổi sẽ xẹp hoàn toàn, khiến trẻ suy hô hấp nặng.

Êkíp bơm trực tiếp surfactant vào phổi bé để cải thiện khả năng trao đổi oxy và carbon dioxide, đồng thời điều chỉnh máy thở liên tục theo từng đáp ứng của bé. Sau khoảng 5 tiếng, chỉ số hô hấp cải thiện, bé được rút ống nội khí quản, chuyển sang thở máy không xâm lấn. Đây là dấu hiệu cho thấy phổi đã đáp ứng điều trị.

Ba ngày sau, bé tự thở với sự hỗ trợ của hệ thống thở áp lực dương liên tục qua mũi (CPAP), giữ cho các túi khí nhỏ trong phổi không bị xẹp. Song song, bé được nuôi ăn đường tĩnh mạch kết hợp sữa mẹ giúp kích thích đường ruột trưởng thành. Siêu âm tim bác sĩ phát hiện bé còn ống động mạch lớn - biến chứng thường gặp ở trẻ sinh cực non có thể gây ảnh hưởng đến toàn bộ các cơ quan trong cơ thể như xuất huyết não, phù phổi, suy tim, viêm ruột hoại tử... Êkíp Sơ sinh phối hợp với bác sĩ Tim bẩm sinh điều trị bằng thuốc và theo dõi chặt chẽ. Ống động mạch dần thu nhỏ lại, không còn ảnh hưởng huyết động.

Bé nhiều lần cai oxy không thành công, phổi xuất hiện tổn thương xơ hóa. Êkíp điều chỉnh phác đồ điều trị, tối ưu hỗ trợ hô hấp, dinh dưỡng và chăm sóc toàn diện nhằm tạo điều kiện cho phổi tiếp tục phát triển, cải thiện chức năng hô hấp và giảm dần nhu cầu oxy. Sau một tuần điều trị, tình trạng hô hấp của bé cải thiện rõ rệt.

Chị Tuyết vẫn chưa hồi phục sau sinh. Chồng chị ấp con theo phương pháp Kangaroo dưới sự hướng dẫn của điều dưỡng. Những lần da kề da giúp bé ổn định thân nhiệt, nhịp tim, ngủ ngon, tăng khả năng dung nạp sữa và tăng cân tốt.

Sau 62 ngày, bé tăng từ 1,4 kg lên 3,3 kg, tự thở hoàn toàn, bú tốt, được tiêm đầy đủ vaccine và xuất viện. Chị Tuyết hạnh phúc bế con trên tay sau hành trình đầy thử thách.

TS.BS Cam Ngọc Phượng, Giám đốc Trung tâm Sơ sinh, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, cho biết trẻ sinh rất non trước 32 tuần thai phải đối mặt với hàng loạt nguy cơ như suy hô hấp, còn ống động mạch, bệnh phổi mạn, nhiễm trùng và chậm phát triển. Êkíp chuẩn bị phác đồ "giờ vàng" từ trước sinh nhằm hồi sức ngay sau sinh giúp trẻ vượt qua giai đoạn nguy kịch. Sau giai đoạn hồi sức ở phòng sinh, trẻ tiếp tục được chăm sóc tích cực tại NICU với hệ thống lồng ấp, máy thở hiện đại kết hợp mô hình Family-centered care. Điều dưỡng sẽ hướng dẫn massage, kích thích giác quan góp phần thúc đẩy sự phát triển toàn diện cho trẻ.

Nghiên cứu của tiến sĩ Phượng trên một nhóm 75 trẻ sinh non 27-28 tuần điều trị tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM cho thấy phác đồ "giờ vàng" giúp giảm đáng kể tỷ lệ trẻ sinh non phải đặt nội khí quản từ 62,5% xuống còn 26%, giảm một nửa tỷ lệ sử dụng thuốc trợ phổi (surfactant), đồng thời giảm khoảng 30-40% chi phí điều trị.