Halkbank'ın ABD'deki Ceza Davası Sona Eriyor

Halkbank, ABD Güney New York Bölge Mahkemesi'nin kısa süre içerisinde müşterek talep dilekçesini dikkate alarak ceza davasının düşürülmesini onaylamasıyla banka aleyhine açılan ve yaklaşık 10 yıldır devam eden ceza davasının tamamıyla sona ereceğini bildirdi.

Hacı Bayram Veli Üniversitesi’nden Doç. Dr. Levent Ersin Orallı, konuya ilişkin AA muhabirine yaptığı değerlendirmede, Halkbank dosyasının, devlet bağışıklığı, uluslararası yaptırımların ülke dışı uygulanması, ceza yargısının siyasetle kesişimi ve finansal egemenlik gibi birçok teorik tartışmayı bünyesinde barındıran bir dava olarak öne çıktığını belirtti.

Bu nedenle davanın düşürülmesinin Halkbank açısından önemli bir hukuki kazanım olarak nitelendirilmesi ve ABD Adalet Bakanlığının uzun yıllar sürdürdüğü bir kovuşturma stratejisinden geri adım atması olarak okunması gerektiğini ifade eden Orallı, davanın klasik anlamda bir beraat kararıyla değil, “Deferred Prosecution Agreement (Kovuşturmanın Ertelenmesi Anlaşması)” mekanizmasıyla sona erdiriliyor olmasının dikkat çektiğini vurguladı.

Orallı, "Bu modelde savcılık suçlamalarından tamamen vazgeçmemekte ancak belirli uyum ve denetim şartlarının yerine getirilmesi karşılığında kovuşturmayı sonlandırmaktadır." dedi.

Halkbank’ın herhangi bir suç ikrarında bulunmaması ve para cezası ödememesinin ise dosyanın hukuki olduğu kadar diplomatik kazanımları da içerdiğini ortaya koyduğu dile getiren Orallı, "Bu gelişme, uluslararası hukukta giderek güçlenen 'uyum odaklı yaptırım uygulaması' anlayışının bir örneğidir. ABD makamlarının denetim ve uyum mekanizmalarını yeterli görerek davayı sonlandırma yoluna gitmesi, düzenleyici yaklaşıma geçiş olarak değerlendirilebilir." ifadelerini kullandı.

Orallı, düşürülmesi talep edilen davanın mevcut iddianameye ve suçlama setine ilişkin olduğunu belirterek, mahkemenin müşterek talebi kabul etmesi halinde aynı fiiller nedeniyle aynı ceza davasının yeniden açılmasının oldukça güçleşeceğini söyledi.

Özellikle ABD ceza usulünde savcılığın dava düşürme talebinin mahkemece kabul edilmesinin mevcut kovuşturma dosyasını fiilen sona erdirdiğini belirten Orallı, şunları kaydetti:

"Temyiz meselesinde, normal şartlarda bir mahkumiyet veya beraat kararından sonra temyiz söz konusu olur. Burada ise hem savcılık hem de sanık tarafı aynı sonucu istemektedir. Bu nedenle klasik anlamda bir temyiz sürecinin doğması beklenmez. Teorik olarak üçüncü kişilerin veya mağdur gruplarının itirazları gündeme gelebilir ancak Amerikan ceza usulünde kovuşturmanın sürdürülüp sürdürülmeyeceği konusunda temel takdir yetkisi savcılığa aittir. Bu nedenle mahkeme ortak talebi kabul ettiği takdirde dosyanın yeniden üst mahkemelerde tartışılma ihtimali oldukça sınırlıdır. Dolayısıyla kararın kesinleşmesi halinde Halkbank açısından yaklaşık 10 yıllık bir hukuki belirsizlik dönemi sona ermektedir."

"(Davanın sona ermesi) Kronik anlaşmazlık başlıklarından birinin gündemden çıkması anlamına geliyor"

Doç. Dr. Levent Ersin Orallı, Halkbank dosyasının uzun yıllardır Türkiye-ABD ilişkilerinde sadece bir yargı dosyası değil, aynı zamanda bir stratejik güven sorunu olarak değerlendirildiğini söyledi.

Ankara'nın davayı çoğu zaman siyasi saiklerle yürütülen bir süreç olarak gördüğünü, Washington’un ise yaptırımların uygulanması ve finansal sistemin korunması açısından meseleye yaklaştığını belirten Orallı, "Bu nedenle davanın sona ermesi iki ülke arasındaki en önemli kronik anlaşmazlık başlıklarından birinin gündemden çıkması anlamına gelmektedir." dedi.

Diplomatik açıdan en önemli sonucun, ilişkilerin üzerindeki psikolojik yükün azalması olacağını ifade eden Orallı, şunları kaydetti:

"Çünkü dava boyunca milyarlarca dolarlık olası cezalar, yaptırım riskleri ve finansal sistem üzerindeki etkiler sürekli bir belirsizlik yaratıyordu. Bu belirsizliğin ortadan kalkması ekonomik ve finansal ilişkiler açısından daha öngörülebilir bir zemin oluşturabilir. Hukuki açıdan ise dosya, yabancı devlet şirketlerinin ABD mahkemelerinde yargılanabilirliği konusunda önemli bir emsal olarak tarihe geçmiştir."

"Türkiye’nin risk priminin düşmesi ve sektörün uluslararası algısının güçlenmesi açısından oldukça değerli"

İstanbul Topkapı Üniversitesi İletişim Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Kerem Alkin de ABD'deki Halkbank dosyasının tamamen kapanması halinde pozitif etkilerin sadece banka ile sınırlı kalmayacağını belirterek, "Bu konunun olumlu yansımaları, Türkiye’nin finansal risk algısından uluslararası sermaye akımlarına kadar geniş bir alana yayılabilir." dedi.

Davanın yaklaşık 10 yıldır Türkiye'nin uluslararası finans sistemiyle ilişkilerinde "belirsizlik primi" oluşturan dosyalardan biri olarak kabul gördüğünü dile getiren Alkin, "Dosyanın kapanması, ekonomik etkisinin ötesinde, uluslararası ekonomi çevrelerinde Türkiye lehine psikolojik ve algısal etkisi nedeniyle önemlidir." ifadesini kullandı.

Kerem Alkin, söz konusu gelişmeyi yalnızca bir bankanın davasının kapanması olarak değil, Türkiye'nin son yıllarda finansal normalleşme sürecinde aşılmış önemli eşiklerden biri olarak gördüğünü vurguladı.

Alkin, Halkbank davasının düşmesinin ilk etapta etkisinin tek başına çok büyük olmayabileceğini ancak diğer olumlu makro gelişmelerle birleştiğinde Türkiye’nin risk priminin düşmesi ve bankacılık sektörünün uluslararası algısının güçlenmesi açısından oldukça değerli bir kilometre taşı ve adım olarak öne çıkacağını kaydetti.

"Uzun vadeli fonlar açısından yatırım yapılabilirlik algısı güçlenecek, bankacılık ve finans hisselerine ilgi artacak”

Davanın kapanmasının olumlu etkilerinin diplomatik ve ekonomik süreçlerde kısa ve uzun vadede etkisini göstereceğini dile getiren Alkin, sonucun Türkiye-ABD ilişkilerine de olumlu yansımasının beklendiğini söyledi. Alkin, ABD finans sistemiyle ilişkilerdeki belirsizliklerin ortadan kalkmasıyla Türkiye'ye yabancı sermaye akımının hızlanabileceğini ve risk göstergelerinin gerileyebileceğini söyledi.

Alkin, söz konusu gelişmenin en güçlü etkisinin Türk bankacılık sektöründe gözlemleneceğine işaret ederek, davanın kapanması sonrasında, uluslararası yatırımcıların Türk bankalarına bakışının daha da iyileşeceğini, sendikasyon kredisi maliyetlerinde zamanla düşüş görüleceğini ve Türk bankalarının eurobondlarına talebin artabileceğini kaydetti.

Türkiye’nin risk haritasındaki önemli bir kırmızı işaretin silineceğini belirten Alkin, "Uluslararası yatırımcıların Türkiye’yi yeniden fiyatlamasını hızlandırabilecek bir zemin oluşmaktadır. Uzun vadeli fonlar açısından yatırım yapılabilirlik algısı güçlenecek, bankacılık ve finans hisselerine ilgi artabilir. Özellikle ABD ve Avrupa merkezli kurumsal yatırımcılar açısından bu önemli bir psikolojik eşik konumunda yer alıyor." diye konuştu.