Điện Biên thử nghiệm mô hình kinh tế thiết bị bay không người lái (UAV)

Điện Biên sở hữu nhiều điều kiện tự nhiên đặc thù, được chọn thử nghiệm mô hình kinh tế thiết bị bay không người lái (UAV).

Cuối tháng 6, UBND tỉnh Điện Biên phê duyệt Đề án thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) phát triển kinh tế không gian tầm thấp. Đây là kết quả gần 6 tháng phối hợp giữa Điện Biên, Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Quốc phòng cùng hai doanh nghiệp Vietnam Post và FPT.

Khoảng 6.000 chuyến bay thử nghiệm sẽ được triển khai. Đề án hướng tới kiểm chứng từ ba đến năm mô hình ứng dụng UAV điển hình, nhằm giảm 20-30% thời gian hoặc chi phí so với cách làm truyền thống.

Tại họp báo thường kỳ của Bộ Khoa học và Công nghệ, ngày 31/7, ông Nguyễn Văn Thuật, Phó vụ trưởng Kinh tế số và xã hội số, cho biết đây không phải lựa chọn ngẫu nhiên. Điện Biên là tỉnh miền núi có địa hình chia cắt, chi phí logistics cao, nhiều khu vực vùng sâu, vùng xa khó tiếp cận dịch vụ y tế, vận chuyển hàng hóa và vật tư sản xuất.

Tỉnh cũng có đường biên giới giáp Lào và Trung Quốc, diện tích rừng lớn, thường xuyên phát sinh nhu cầu giám sát tài nguyên, phòng cháy chữa cháy rừng, cứu hộ cứu nạn và ứng phó thiên tai.

"Đó đều là những bài toán mà công nghệ không gian tầm thấp có thể tạo sự khác biệt rõ rệt so với phương thức quản lý truyền thống", ông Thuật chia sẻ.

Các bên đã khảo sát thực địa, đánh giá địa hình, nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội, đồng thời phân tích các yêu cầu về quốc phòng, an ninh, an toàn bay và những rủi ro có thể phát sinh. Từ đó, khu vực thử nghiệm, hành lang bay, lĩnh vực ứng dụng và cơ chế phối hợp liên ngành được xác định, theo nguyên tắc "vừa tạo không gian cho đổi mới, vừa kiểm soát chặt chẽ rủi ro".

Đề án thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) phát triển kinh tế không gian tầm thấp tại Điện Biên hướng tới ba nhóm ứng dụng chính. Trong nông nghiệp, UAV được sử dụng để gieo hạt, phun thuốc bảo vệ thực vật, giám sát mùa vụ, vận chuyển vật tư và nông sản sau thu hoạch.

Với logistics, phương tiện bay phục vụ vận chuyển thuốc, vật tư y tế, bệnh phẩm và hàng hóa thiết yếu đến vùng sâu, vùng xa. Nhóm còn lại hướng đến lập bản đồ số, giám sát địa hình, quản lý rừng, tài nguyên, cảnh báo thiên tai và hỗ trợ dịch vụ công.

Sandbox tại Điện Biên cho phép áp dụng cơ chế miễn trừ có kiểm soát, tạo điều kiện cho doanh nghiệp công nghệ, đặc biệt các doanh nghiệp sản xuất UAV trong nước, nghiên cứu và hoàn thiện công nghệ trong điều kiện thực tế. Cụ thể, doanh nghiệp có thể được miễn trừ hoặc áp dụng linh hoạt đối với hai điều kiện bay tối thiểu, giảm 60 trong tổng số 69 yêu cầu thử nghiệm, đánh giá về tần số, tương thích điện từ, chống can nhiễu điện tử và một số yêu cầu đánh giá chất lượng khác.

Ông Thuật cho biết, đây là tỉnh đầu tiên xây dựng cơ chế sandbox về công nghệ số. Kết quả sẽ là cơ sở tham chiếu để hoàn thiện chính sách quốc gia về phát triển kinh tế không gian tầm thấp.

Theo ông, kinh tế không gian tầm thấp đang nổi lên như một động lực tăng trưởng mới. Nhìn ra thế giới, Trung Quốc xác định đây là ngành kinh tế chiến lược. Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc và nhiều quốc gia châu Âu cũng thử nghiệm các mô hình dịch vụ mới dựa trên phương tiện bay tầm thấp.

Các quốc gia này không chỉ phát triển phương tiện bay, mà còn xây dựng hệ sinh thái công nghiệp, dịch vụ. "UAV chỉ là phương tiện, còn giá trị kinh tế nằm ở hệ sinh thái công nghệ, dữ liệu và các dịch vụ đi kèm", ông Thuật nói, thêm rằng, đây cũng là cách tiếp cận của Bộ Khoa học và Công nghệ khi nghiên cứu phát triển kinh tế không gian tầm thấp tại Việt Nam.

Tại họp báo, Thứ trưởng Khoa học và Công nghệ Bùi Hoàng Phương đánh giá, sandbox tại Điện Biên là minh chứng cho thấy quy định pháp luật về thử nghiệm các mô hình mới đã có, ngay cả với lĩnh vực phức tạp như UAV. "Cơ chế đã đầy đủ, vấn đề còn lại là việc triển khai", ông nói.