İznik'teki Roma Dönemi Anıt Mezarı: Gaius Cassius Philiscus'un Özgün Eseri

İznik'te, Roma döneminde Nicomedia (Kocaeli'nin İzmit ilçesi) ile Nicea'yı (İznik) birbirine bağlayan kara yolu güzergahı üzerinde inşa edilen yaklaşık 12 metre yüksekliğindeki yapı, gri damarlı beyaz mermerden yapılan basamaklı platform, podyum ve üst üste yerleştirilen beş piramidal bloktan oluşuyor.

Üzerindeki yazıta göre anıt mezar, dönemin ileri gelen ailelerinden Cassius ailesine mensup Gaius Cassius Philiscus için yaptırıldı.

Blok mermerlerin parçalar halinde üst üste monte edilmesiyle tamamlanan anıt mezar, bu özelliğiyle özgün bir örnek olma özelliği taşıyor.

"Bulunduğu konum itibarıyla dikkati çekiyor"

Bursa Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Arkeoloji Bölümü Başkanı Prof. Dr. Mustafa Şahin, AA muhabirine, anıt mezarın dönemin en önemli kara yolu üzerinde yer almasının, mezar sahibinin toplumdaki konumunu ortaya koyduğunu söyledi.

İznik ile İzmit'in Roma döneminde Bitinya bölgesinin en önemli kentleri arasında bulunduğunu belirten Şahin, iki kenti birbirine bağlayan yol üzerindeki anıt mezarın, bulunduğu konum itibarıyla da dikkati çektiğini ifade etti.

Şahin, halk arasında "dikilitaş", "obelisk" ve "beştaş" olarak bilinen yapının üst bölümünde, bugün bulunmayan bir kartal figürü ya da metal bir süsleme yer almış olabileceğini belirterek, İznik'te yaşanan depremlerin yapıdaki izlerinin görülebileceğini kaydetti.

Anıtın üst üste yerleştirilen mermer bloklarında zamanla oluşan dönmelerin depremlerin etkisini ortaya koyduğunu ifade eden Şahin, podyumdaki aslan ayağı biçimindeki süslemelerin ve üst bölümde yer aldığı düşünülen kartal figürünün Roma dönemindeki kahramanlaştırma anlayışıyla ilişkilendirildiğini anlattı.

"Bu haliyle çok özgün bir örnek"

Şahin, yazıt sayesinde mezarın Gaius Cassius Philiscus'a ait olduğunun ve yaklaşık 83 yıl yaşadığının bilindiğini aktararak, Cassius ailesinin dönemin İznik'inde siyasi ve ekonomik açıdan etkili ailelerden biri olduğunu belirtti.

Tarihi kaynaklara göre Philiscus'un, Roma İmparatoru Nero döneminde mal varlığına el konularak sürgüne gönderildiğini anlatan Şahin, daha sonra Roma İmparatoru Galba tarafından affedilerek iadeiitibar yapıldığını ve Nicea'ya döndüğünü söyledi.

Philiscus öldükten sonra adına bu mezar anıtın yaptırıldığını dile getiren Şahin, "Bu anıtın dünyada mezar anıtı olarak benzer örneği yok. Şekil olarak Mısır etkisinin olduğu söylenebilir. Bu şekilde bloklardan oluşup üst üste konulan, yani Mısır dikilitaşların blok mermerden ya da andezit taşından, benzer sert taşlardan imal edilen anıtlar. Parça parça yapılıp üst üste monte edilen başka bir örnek. Bu haliyle çok özgün bir örnek." diye konuştu.

Şahin, Nicomedia-Nicea kara yolunun Roma döneminde hem ticari hem askeri hem de Avrupa'dan Kudüs'e uzanan önemli hac yolu güzergahında olduğunu belirterek, anıt mezarın bu nedenle İznik'in kültür turizmi açısından öne çıkan tarihi yapıları arasında bulunduğunu da sözlerine ekledi.