TBMM'de kentsel dönüşüm ve deprem güvenliği teklifi tartışıldı

TBMM Genel Kurulu'nda, kentsel dönüşüm, deprem güvenliği ve sosyal konutları kapsayan kanun teklifinin tümü üzerinde görüşmeler yapıldı.

Teklifin tümü üzerinde söz alan Yeni Yol Partisi Grup Başkanı Mehmet Emin Ekmen, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının her gün yeni proje açıkladığını, ancak bu projelerin tamamlanıp tamamlanmadığının belli olmadığını söyledi. Projelere ilişkin yazılı soru önergelerine cevap verilmediğini dile getiren Ekmen, 2023'ün Nisan ayında açıklanan kentsel dönüşümdeki "Yarısı Bizden" projesinin başlamadığını öne sürdü. Ekmen, dar gelirli vatandaşların "ev sahibi olma" hayalinin gerçekleştirilemediğini savundu.

Yeni Yol Partisi Bursa Milletvekili Mehmet Atmaca, "torba kanun teklifi" uygulamasına son verilmesi gerektiğini söyledi. Kanun teklifindeki düzenlemelerin 14 farklı kanunla ilişkili olduğunu aktaran Atmaca, teklifle "deprem" gerekçesiyle düzenlemelere gidildiğini aktardı. Deprem ve mevcut yapı stokunun iyileştirilmesi konusunun teknik bir konu olduğunu, siyasi olmadığının altını çizen Atmaca, teklif hazırlanırken bu konuda akademisyenlerin fikrinin alınmadığını öne sürdü.

İYİ Parti Trabzon Milletvekili Yavuz Aydın, teklifteki kat mülkiyetine ilişkin düzenlemeleri desteklediklerini ancak uygulamadaki tereddütlerin ortadan kaldırılması gerektiğini ifade etti. Apartman ve site yönetimlerindeki uyuşmazlıkların belirsizlikten meydana geldiğini aktaran Aydın, ihtilafların azaltılmasına ilişkin düzenlemelere gidilmesini istedi. Aydın, son yıllarda yaşanan yangınların denetimlerin kağıt üzerinde kaldığını gösterdiğini, bu nedenle sadece kural koymanın yeterli olmadığını, o kuralları uygulayacak kurumların da hazır hale getirilmesi gerektiğini kaydetti.

Deprem bölgesindeki hak sahiplerine verilen hibe ve kredilerin haczedilememesine ilişkin düzenlemenin yerinde olduğuna işaret eden Aydın, teklifin bazı maddelerini kabul etmediklerini belirtti. Aydın, "sosyal konut alanı" ilan edilerek acele kamulaştırmanın kapsamının genişletilmemesi gerektiğini ifade etti. Sosyal konut gerekçesiyle vatandaşların tapulu mallarının acele kamulaştırılamayacağını dile getiren Aydın, "Sosyal konuta karşı değiliz. Sosyal konut, bazen işin bahanesi olmaktadır. Belediyelerin ve bağlı kuruluşların şirket edinmesi, ortak olması Cumhurbaşkanı'nın yetkisine bağlanmaktadır. Yerel yönetimler hizmet için mi vardır, Ankara'dan onay beklemek için mi vardır? Belediye her adımında Ankara'dan onay bekleyecekse yerel idarenin hizmeti zayıflar." diye konuştu.

MHP Elazığ Milletvekili Semih Işıkver, teklifi desteklediklerini belirtti. Teklifin güvenli yaşam alanlarının oluşturulması bakımından önemli bir reform paketi olduğuna işaret eden Işıkver, Türkiye'nin deprem ülkeleri arasında yer aldığını kaydetti. İnsan hayatını merkeze almayan kalkınma modelinin meşru kabul edilemeyeceğinin altını çizen Işıkver, teklifle yapı stokunun güçlendirileceğini, kaçak yapılaşmanın önüne geçmek için yaptırımların gündeme geleceğini aktardı. Işıkver, site aidatlarındaki artışlarda keyfiliğin önüne geçilmesi için de düzenlemeler yapılacağını anlatarak, şöyle devam etti: "MHP, devletin vatandaşa yük değil, güven kapısı olduğuna inanmaktadır. Partimiz, mülkiyet hakkının korunmasını, güvenli şehir çevrelerini siyasetinin temel başlıklarından biri olarak görmektedir. Vatandaşımızın hayatını kolaylaştıran, güvenliği artıran, şehirleri ayağa kaldıran her samimi adım MHP tarafından desteklenecektir. Deprem yalnızca binalar yıkmamaktadır, hayat planlarımızı ve toplumsal hafızayı da derinden sarsmaktadır. Kanun teklifi sadece bugünü değil, afet sonrası Türkiye'nin yarınlarını da ilgilendiren önemli bir adımdır."

DEM Parti Siirt Milletvekili Sabahat Erdoğan Sarıtaş, kanun teklifinin, emekten, haktan ve demokrasiden bağımsız ele alınamayacağını dile getirdi. Belediyelerin, hayatın her alanında belirleyici rol üstlendiğini ifade eden Sarıtaş, bazı belediyelere yapılan görevlendirmeleri eleştirdi. Teklifin afet güvenliğini öncelemediğini öne süren Sarıtaş, teklifteki Toplu Konut İdaresi (TOKİ) Başkanlığına yönelik istisnaların vergi adaletini zedeleyeceğini savundu. Teklifle, çevre denetim yetkisinin özel kuruluşlara devredileceğini ileri süren Sarıtaş, bu düzenlemeyi kabul etmediklerini belirtti. Acele kamulaştırmanın planlı projelerin standart aracı haline getirileceğini öne süren Sarıtaş, bu düzenlemenin afet bölgeleriyle sınırlandırılması gerektiğini kaydetti.

DEM Parti Mardin Milletvekili George Aslan da belediyelerin yerel ihtiyaçlara göre şirket kurmasının Cumhurbaşkanı'nın onayına bağlanmasının karar almayı kısıtlayacağını iddia etti. Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'yle yerel yönetimlerin hareket alanının daraltıldığını söyleyen Aslan, bazı belediyelere yapılan görevlendirmelerin "irade gaspı" olduğunu öne sürdü.

Teklifin tümü üzerinde konuşan CHP Antalya Milletvekili Sururi Çorabatır, teklifin 14 kanunda değişiklikler içerdiğini, farklı alanların bir "torba teklif" içerisine alındığını, bu yaklaşımın yasama kalitesini düşürdüğünü söyledi. Kanun teklifiyle ilgili etki analizlerinin yapılmadığını öne süren Çorabatır, Meclis'in onaylayan bir yapıya dönüştürüldüğünü savundu. Çorabatır, teklifle ilgili etkili değerlendirme yapılmadığını, teklifteki maddelerin gerekçelerinin açıklayıcı olmadığını iddia etti. Çorabatır, "Teklif, temel kanun yapma şekillerine aykırıdır. Bazı maddeler Anayasa'ya aykırılık taşımaktadır, bazı maddeler de Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararının gereğini yerine getirememektedir." değerlendirmesinde bulundu.

Şahsı adına söz alan CHP Mersin Milletvekili Gülcan Kış, kanun teklifinin yalnızca teknik bir düzenleme olmadığını, mülkiyet hakkından yerel yönetim özerkliğine, çevre denetiminden sosyal konut politikalarına kadar çok geniş bir alanda ciddi sonuçlar doğuracak bir metin olduğunu savunarak, "Belediyeleri zayıflatarak kentleri güçlendiremezsiniz, yereli merkezi bağlayarak hizmetleri hızlandıramazsınız." dedi.

Şahsı adına söz alan, teklifin ilk imza sahiplerinden AK Parti Hatay Milletvekili Adem Yeşildal ise kanun teklifinin, toplumun birçok kesiminin beklentilerini karşılayacak, geniş kitlelerinin sorunlarını çözecek önemli düzenlemeler içerdiğini vurguladı. "Özellikle kalabalık ve toplu yaşamın olduğu sitelerde adeta kira bedelleri ile yarışan fahiş aidat meselesine çözüm üretilecek." ifadesini kullanan Yeşildal, sözlerini şöyle sürdürdü: "Düzenleme ile site yöneticilerinin aidat belirleme, avans belirleyip toplama ve yönetim planı oluşturma gibi yetkileri kat malikleri genel kuruluna onaylatma zorunluluğu getirerek suistimallerin önüne geçilmek istenmektedir. Site yönetimi tarafından belirlenen avans miktarı belirli usullere göre itiraz halinde kat malikleri genel kurulunun onayına getirilirken bu düzenlemeyle kat malikleri kurulu asli unsur haline getirilmiş ve kat malikleri kurulunun onayı olmaksızın aidat belirleme, avans belirleme ve toplama söz konusu olmayacaktır. Malik sayısının fazla olduğu toplu yapılarda yönetim planlarının değiştirilmesinde farklı zorluklarla karşı karşıya kalınmıştır. Buradaki mevzuatta 5'te 4 olan çoğunluğun da 3'te 2 olarak değiştirilmesini önermekteyiz."

Yeşildal, teklifle gayrimenkul değerleme kuruluşlarının elinde bulunan değerleme raporlarını elektronik ortamda Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğüne sunmalarının zorunlu hale getirileceğini belirtti. Kamu kurum ve kuruluşlarına ait taşınmazlardan uygulamaya dahil edilecek alanlar ile özel mülkiyete tabi diğer bütün taşınmazlar için Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından sosyal konut alanlarında devir ve acele kamulaştırma yapılabilmesine imkan tanındığına dikkati çeken Yeşildal, "Dikkatinize sunarım, sadece sosyal konut projeleri ile ilgili Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına acele kamulaştırma yetkisi sunmaktayız." dedi.

Teklifin tümü üzerindeki görüşmelerin tamamlanmasından sonra Meclis Başkanvekili Bekir Bozdağ, birleşime ara verdi. Aranın ardından komisyonun yerini almaması üzerine Bozdağ, birleşimi, yarın saat 14.00'te toplanmak üzere kapattı.