Thuốc "tên lửa dẫn đường" điều trị ung thư phổi di căn não có đột biến HER2

ThS.BS Nguyễn Thế Thu, Khoa Ung bướu, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, cho biết thuốc liên hợp kháng thể (ADC), còn gọi là "tên lửa dẫn đường". Thuốc gồm kháng thể nhận diện tế bào ung thư và thuốc hóa trị gắn kèm bằng một cầu nối sinh học, chỉ định khi người bệnh ung thư phổi không tế bào nhỏ có đột biến HER2, được Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) phê duyệt hồi tháng 8/2022.

Sau khi truyền vào cơ thể, phần kháng thể của thuốc sẽ tìm đúng tế bào ung thư mang HER2 rồi bám vào bề mặt tế bào. Khi vào trong tế bào, phần "cầu nối" (linker) bị các enzyme trong tế bào ung thư phá vỡ, thuốc hóa trị được giải phóng và tiêu diệt tế bào ác tính.

HER2 là một gene có vai trò kiểm soát sự tăng trưởng và phân chia tế bào. Khi bị đột biến, gene này có thể thúc đẩy tế bào ung thư phát triển nhanh hơn, tăng khả năng xâm lấn và di căn.

Kết quả chụp cắt lớp vi tính (CT) và MRI của ông Hoàng tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội cho thấy khối u ở thùy trên phổi phải kích thước 20x24 mm, cùng khối u ở vùng trán phải kích thước khoảng 22x31 mm, phù não rộng. Bác sĩ Thu nghi ngờ là tổn thương ác tính thứ phát.

Sau hội chẩn, các bác sĩ chỉ định phẫu thuật lấy khối u não nhằm giải phóng chèn ép, cải thiện triệu chứng thần kinh, kiểm soát co giật cho ông Hoàng. Đồng thời, các bác sĩ sẽ lấy mẫu mô làm sinh thiết nhằm xác định chính xác bản chất khối u, định hướng điều trị tiếp theo.

Kết quả xét nghiệm hóa mô miễn dịch, sinh học phân tử sau đó cho thấy ông Hoàng mắc ung thư phổi không tế bào nhỏ di căn não có đột biến HER2. Người bệnh được tư vấn điều trị bằng phác đồ toàn thân bằng thuốc "tên lửa dẫn đường".

Ba tuần một lần, ông Hoàng nhập viện trong ngày để điều trị. Bác sĩ theo dõi đến cuối ngày, người bệnh không gặp tác dụng phụ nghiêm trọng, được xuất viện. Sau ba chu kỳ điều trị, ông không còn xuất hiện cơn co giật, sức cơ tay trái cải thiện rõ, sinh hoạt bình thường. Hình ảnh chụp đánh giá cho thấy tổn thương phổi và vùng não sau mổ được kiểm soát tốt, chưa ghi nhận tổn thương mới.

Theo bác sĩ Thu, tỷ lệ các ca bệnh mắc ung thư phổi không tế bào nhỏ có đột biến HER2 chiếm khoảng 2-4% số ca mắc ung thư phổi. Trước đây, người mắc ung thư phổi không tế bào nhỏ có đột biến HER2 chủ yếu được điều trị bằng hóa trị, miễn dịch hoặc xạ trị nếu có di căn não, không có thuốc nhắm trúng đích chuyên biệt.

Điều trị ung thư phổi hiện nay không chỉ dựa vào vị trí, giai đoạn mà phụ thuộc nhiều vào đặc điểm sinh học của khối u như HER2, EGFR, ALK hay PD-L1. Từ các đặc điểm này, bác sĩ lựa chọn phác đồ phù hợp cho từng bệnh nhân, hướng tới điều trị cá thể hóa và nâng cao hiệu quả kiểm soát bệnh.

Globocan năm 2022 ghi nhận Việt Nam có hơn 24.400 ca ung thư phổi mới (đứng thứ ba trong các loại ung thư) và gần 22.600 ca tử vong vì bệnh này.

Theo bác sĩ Thu, nhiều trường hợp ung thư phổi giai đoạn sớm diễn tiến âm thầm, chỉ được phát hiện khi đã xuất hiện triệu chứng do di căn như đau đầu, yếu tay chân hoặc co giật. Bác sĩ khuyến cáo mọi người nên khám sức khỏe định kỳ. Người trên 50 tuổi, có tiền sử hút thuốc lâu năm hoặc gia đình có người thân mắc ung thư phổi nên tầm soát bằng CT phổi liều thấp để phát hiện sớm bất thường và tăng hiệu quả điều trị.

Hiếu Nguyễn

*Tên bệnh nhân đã được thay đổi