TÜİK'e Dava Açıldı: Enflasyon Verilerinin Gizlenmesi Tepki Çekti
نظرة سريعة
- Eğitim Gücü Sendikası, TÜİK'in enflasyon verilerini gizlediği gerekçesiyle dava açtı.
- Mahkeme, TÜİK'in veri paylaşımını reddetmesi üzerine davayı reddetti.
- Sendika, bu durumu şeffaflık ve adalet ihlali olarak nitelendirdi.
ملخص مُنشأ بالذكاء الاصطناعي
لماذا يهم
Eğitim Gücü Sendikası, TÜİK'in açıkladığı enflasyon verilerinin hukuki ve ekonomik sonuçlar doğurduğu gerekçesiyle dava açtı. TÜİK, veri kazıma ve protokollerle elde ettiği fiyatları gizli veri olarak nitelendirip mahkemeyle paylaşmayı reddetti.
Avukat İrem Naz Nokta, Haziran 2024’teki enflasyon rakamlarına ilişkin TÜİK’e, Eğitim Gücü Sendikası adına dava açtı.
Sendikanın duyurduğuna göre mahkeme, açıklanan Tüketici Fiyat Endeksi'nin (TÜFE) kira artışlarından vergilere ve kamu görevlilerinin maaş zamlarına kadar doğrudan hukuki ve ekonomik sonuçlar doğurduğu yönündeki itirazlarını dikkate alarak TÜFE verisinin bir idari işlem olduğuna hükmetti.
Mahkemenin, enflasyon hesabına ilişkin verilerin gönderilmesi için verdiği ara karara TÜİK'in perakende şirketleriyle yapılan ikili protokolleri ve internetten veri kazıma (web scraping) yöntemiyle elde edilen fiyatları, 5429 sayılı Kanun'un 13. maddesini gerekçe göstererek mahkemeyle paylaşmayı reddettiğini duyuran sendika, “Zaten kamuya açık olan internet fiyatlarını dahi ‘gizli veri’ ilan eden TÜİK, mahkemeye hesaplama verileri yerine sadece istatistiki birimin tanınmadığı şifrelenmiş ürün fotoğraflarını göndererek yargı denetimini geçiştirmeye çalıştı. Oysa kurum, şeffaflık ve bilgi edinme hakkı gereği, şirket isimlerini veya kişisel verileri maskeleyerek (anonimleştirerek) ham fiyat verilerini pekâlâ mahkemeye sunabilirdi” açıklamasını yaptı.
‘TÜİK ADETA ÖDÜLLENDİRİLDİ’
İdari Yargılama Usulü Kanunu uyarınca devletin yüksek menfaati dışında bilgi vermekten kaçınılamayacağını anımsatan sendika, TÜİK’in verilerin bir bölümünü gizli olduğu gerekçesiyle dosyaya sunmadığını ifade ederek, “Mahkeme, veri bütünlüğü sağlanamadığı için enflasyon rakamlarının hukuka uygunluğunu denetleyemediğini belirtti ve verilerini göremediği bir işlemin ‘hukuka uygunluk karinesinden’ yararlandığını öne sürerek davayı reddetti.
Sonuç olarak; adaletin terazisi idarenin veri gizlemesiyle bozuldu. Kendi ürettiği resmi veriyi, milyonların hakkını arayan Türk mahkemelerinden gizleyen TÜİK adeta ödüllendirildi. Mahkemelerin, idarenin keyfi ‘gizlilik’ kalkanını aşamayarak davaları reddetmesi; şeffaflık, hesap verilebilirlik ve halkın bilgi edinme hakkı adına kapkara bir tablo olarak kayıtlara geçti. Milyonlarca vatandaşın ‘gerçek enflasyonu öğrenme ve adil bir zam alma’ hakkı, bürokrasinin karanlık dehlizlerinde bir kez daha yok edildi” dedi.
Davanın avukatı İrem Naz Nokta tarafından, verilerin gizlenmesine esas teşkil eden 5429 sayılı Kanun'un 13'üncü maddesinin Anayasa'ya aykırılığı iddiasıyla dosyanın Bölge İdare Mahkemesine taşınacağı ifade edildi.
ما الذي يجب مراقبته
توقعات الذكاء الاصطناعي — احتمالات وليست حقائق
5429 sayılı Kanun'un 13. maddesinin Anayasa'ya aykırılığı iddiasıyla dosya Bölge İdare Mahkemesine taşınacak.
مرجح جداً · خلال أسابيع
أسئلة مفتوحة
- TÜİK, hangi verileri neden gizli tutuyor?
- Anayasa'ya aykırılık iddiası nasıl sonuçlanacak?
- Yargı denetimi nasıl sağlanacak?
