Việt Nam đặt mục tiêu làm chủ công nghệ chiến lược và thương mại hóa sản phẩm đến năm 2030-2035

Việt Nam đặt mục tiêu đến năm 2030 làm chủ 4 công nghệ và thương mại hóa 15 sản phẩm công nghệ chiến lược, trong đó 5 sản phẩm ra thị trường khu vực hoặc quốc tế.

Mục tiêu được nêu trong Chương trình khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo quốc gia đặc biệt về công nghệ chiến lược, theo Quyết định 1493 được Thủ tướng ban hành ngày 6/8.

Đến năm 2035, Việt Nam hướng tới làm chủ 6 công nghệ chiến lược, phát triển và thương mại hóa tối thiểu 25 sản phẩm công nghệ chiến lược. Các sản phẩm công nghệ chiến lược được thương mại hóa phải đạt tỷ lệ nội địa hóa tối thiểu 40%, với ít nhất 30 doanh nghiệp trong nước tham gia. Trong đó, 10 doanh nghiệp có sản phẩm công nghệ chiến lược trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Tại Hội nghị phổ biến các văn bản hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ nghiên cứu và phát triển công nghệ chiến lược, ngày 10/8, Thứ trưởng Khoa học và Công nghệ Lê Xuân Định, nêu "ba yêu cầu cốt lõi" để triển khai các nhiệm vụ công nghệ chiến lược thời gian tới.

Thứ nhất, quản lý theo kết quả đầu ra thay vì nặng về thủ tục. Theo ông, công nghệ chiến lược không thể quản lý bằng tư duy hành chính thông thường.

Hệ thống văn bản mới được thiết kế để chuyển mạnh từ quản lý đầu vào sang quản lý đầu ra, khoán chi, sản phẩm và mốc tiến độ. "Chúng ta sẽ trao quyền chủ động tối đa cho đơn vị thực hiện, gắn với đó là cơ chế giải trình minh bạch", ông nói.

Thứ hai, bắt đầu từ bài toán thực tế thay vì đề xuất nhiệm vụ. Chương trình không tìm kiếm nhiệm vụ đơn thuần mà hướng đến tìm lời giải cho các bài toán công nghệ của đất nước. Do đó, người thực hiện phải trả lời được câu hỏi Việt Nam cần làm chủ công nghệ chiến lược gì, sản phẩm chiến lược cuối cùng là gì và doanh nghiệp nào sẽ là lực lượng chủ đạo.

Do nguồn lực Nhà nước có hạn, các nhiệm vụ cần tập trung vào những khâu thị trường chưa thể tự giải quyết. Doanh nghiệp được yêu cầu tham gia thực chất ngay từ khâu xác định nhiệm vụ để đảm bảo kết quả nghiên cứu có điều kiện đi vào thị trường, phục vụ ngay cho sản xuất và đời sống.

Yêu cầu thứ ba, kết quả phải đo bằng năng lực công nghệ thực tế. Với công nghệ chiến lược, theo ông Định, báo cáo hay bài báo khoa học chỉ là phương tiện, còn năng lực làm chủ công nghệ và sản phẩm ứng dụng mới là đích đến. Ông đề nghị các đơn vị phải chú trọng tốc độ, "bởi vì công nghệ thay đổi từng ngày".

Thứ trưởng Lê Xuân Định đề nghị bộ, ngành và địa phương chủ động xác định bài toán ưu tiên trên cơ sở yêu cầu thực tiễn và lợi thế cạnh tranh. Các viện nghiên cứu, các trường đại học, doanh nghiệp, chuẩn bị nguồn lực, tăng cường liên kết, coi đây là cơ hội để xây dựng năng lực công nghệ dài hạn.

Phương châm hành động được Thứ trưởng nêu là "lấy bài toán của đất nước làm điểm xuất phát, lấy công nghệ chiến lược cần làm chủ làm mục tiêu, lấy sản phẩm công nghệ chiến lược làm đầu ra và lấy doanh nghiệp và thị trường làm nơi kiểm chứng".

Danh mục công nghệ chiến lược được Chính phủ ban hành đầu tháng 5, gồm 10 nhóm công nghệ và 30 sản phẩm công nghệ chiến lược ưu tiên phát triển.

10 nhóm công nghệ bao quát nhiều lĩnh vực, gồm: công nghệ số; công nghệ mạng di động thế hệ sau; robot và tự động hóa; công nghệ sinh học và y sinh tiên tiến; công nghệ năng lượng và vật liệu tiên tiến; công nghệ chip bán dẫn; công nghệ an ninh mạng và lượng tử; công nghệ biển, đại dương và lòng đất; công nghệ hàng không và vũ trụ; công nghệ đường sắt tốc độ cao và đường sắt đô thị.

Trong đó, công nghệ số được xác định là nhóm trung tâm, với AI, dữ liệu lớn, bản sao số, điện toán đám mây, điện toán biên, Internet vạn vật và chuỗi khối. Đây là nền tảng cho chuyển đổi số quốc gia và phát triển kinh tế số.

30 sản phẩm công nghệ chiến lược được chia thành hai nhóm. Nhóm thứ nhất gồm 22 sản phẩm đã có thị trường, có thể tạo tác động trực tiếp đến phát triển kinh tế. Nhóm 8 sản phẩm còn lại mang tính nền tảng cho tương lai, tạo động lực tăng trưởng mới và bảo đảm tự chủ về an ninh, quốc phòng.