Xơ vữa động mạch: Nguyên nhân, nguy cơ và cách phòng ngừa

Xơ vữa động mạch là tình trạng các mảng bám (gồm chất béo, cholesterol, canxi...) tích tụ trong thành động mạch, làm hẹp và cứng lòng mạch. Bệnh diễn tiến âm thầm, là nguyên nhân thường gặp gây nhồi máu cơ tim, đột quỵ.

Người cao tuổi, người mắc bệnh nền, người hút thuốc lá, thừa cân - béo phì hoặc ít vận động có nguy cơ mắc xơ vữa động mạch cao hơn. Những thay đổi nhỏ trong lối sống có thể hỗ trợ phòng bệnh từ sớm.

Ăn uống khoa học

Theo Times of India, thường xuyên ăn rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt và cá giúp cung cấp đầy đủ chất xơ, vitamin, khoáng chất và chất chống oxy hóa cho cơ thể. Những dưỡng chất này có thể giảm cholesterol xấu, hạn chế tình trạng viêm và bảo vệ thành mạch máu khỏi tổn thương.

Ngược lại, chế độ ăn giàu thực phẩm chế biến sẵn, đồ chiên rán, thịt đỏ và chất béo bão hòa có thể làm tăng cholesterol trong máu. Theo thời gian, lượng cholesterol dư thừa dễ tích tụ trên thành động mạch, hình thành các mảng xơ vữa, khiến lòng mạch hẹp lại và cản trở lưu thông máu. Điều này làm tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim, đột quỵ và các bệnh tim mạch khác.

Duy trì cân nặng hợp lý

Khi thừa cân hoặc béo phì, cơ thể thường có xu hướng tăng cholesterol xấu, tăng triglyceride, tăng huyết áp và kháng insulin. Những rối loạn này làm cholesterol dễ tích tụ trên thành động mạch, thúc đẩy hình thành mảng xơ vữa.

Ngoài ra, mô mỡ dư thừa, đặc biệt là mỡ bụng, có thể sản sinh các chất gây viêm. Tình trạng viêm kéo dài làm tổn thương lớp nội mạc mạch máu, tạo điều kiện cho chất béo và cholesterol bám vào thành động mạch. Theo thời gian, các mảng xơ vữa phát triển lớn, tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim hoặc đột quỵ, theo Eating Well.

Quản lý tốt bệnh nền

Huyết áp cao có thể gây tổn thương lớp nội mạc bên trong thành mạch máu. Khi lớp nội mạc bị tổn thương, cholesterol và chất béo trong máu dễ bám vào thành động mạch hơn, từ đó hình thành mảng xơ vữa. Theo thời gian, những mảng này dày lên, làm hẹp lòng mạch và cản trở lưu thông máu. Ngoài ra, huyết áp cao khiến tim và mạch máu phải hoạt động dưới áp lực lớn trong thời gian dài, làm tăng tình trạng viêm, thúc đẩy quá trình xơ cứng động mạch. Duy trì huyết áp khỏe mạnh khi chỉ số dưới 120/80 mmHg, ngăn ngừa biến chứng nguy hiểm như đột quỵ, suy tim, nhồi máu cơ tim.

Bệnh thận mạn tính có thể làm tăng nguy cơ xơ vữa động mạch. Khi chức năng thận suy giảm, cơ thể dễ xuất hiện các rối loạn như tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu, viêm mạn tính và mất cân bằng khoáng chất - những yếu tố này có thể làm tổn thương thành mạch máu.