ABD ve İran arasında anlaşma imzalanıyor: Hürmüz Boğazı açılıyor, yaptırımlar kalkıyor

ABD ve İran’dan gelen olumlu açıklamaların ardından artık iki ülke arasında bir anlaşmanın imzalanması için saatler sayılıyor. ABD Başkanı Donald Trump, İran ile varılan anlaşmanın bugün imzalanmasının planlandığını duyurdu. Trump, varılan anlaşmanın “nükleer silahlara karşı duvar” niteliğinde olduğunu öne sürerek, İran’ın artık nükleer silaha sahip olmayı istemediğini belirtti. ABD Başkanı, “Anlaşmanın yarın (bugün) imzalanması planlanıyor ve imzalandıktan hemen sonra Hürmüz Boğazı herkes için açık olacak. İran’ın nükleer tozunu uygun zamanda alacağız ve seyreltip yok edeceğiz. Umarım süreç kolay sonuçlanır aksi halde elimizde son bir çözüm yolu daha var” dedi. Trump, “İran ve tüm Ortadoğu ile uzun yıllar birlikte çalışmayı dört gözle bekliyoruz” ifadesini de kullandı.

Öte yandan İran’ın yarı resmi Fars Haber Ajansı’nın haberinde, Trump’ın mutabakat zaptının bugün imzalanacağına dair kesin bir karar bulunmadığı öne sürüldü. Trump’ın duyurusunun öncesinde açıklama yapan Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif de, ABD ile İran arasındaki olası anlaşmanın 24 saat içinde sonuçlandırılmasının beklendiğini ve ülkesinin barış anlaşmasının elektronik olarak imzalanması için hazırlıklarını sürdürdüğünü duyurdu. Şerif, imzaların ardından önümüzdeki hafta teknik düzeyde görüşmelerin olacağını belirtti.

Anlaşmada ne var?

Taraflardan gelen açıklamalara göre ilk aşamadaki anlaşmanın Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması ve İran limanlarına yönelik ABD deniz ablukasının kaldırılmasını kapsadığı belirtiliyor. Buna karşılık İran’ın boğazdaki geçişleri normalleştirmesi öngörülüyor. ABD’nin İran’ın dondurulmuş varlıklarının bir bölümünü serbest bırakması ve petrol ihracatına yönelik bazı yaptırımları kaldırması da başlıklar arasında. İran’ın nükleer programına ilişkin konuların daha sonra yürütülecek müzakerelerde ele alınması bekleniyor. Nükleer dosya için 60 günlük ayrı bir müzakere süreci planlanıyor. Bununla birlikte anlaşmanın nihai metni henüz kamuoyuyla paylaşılmadı.

Lübnan’da gerilim sürdü

ABD ve İran arasında anlaşma sağlanması yaklaşırken, Lübnan’ın durumu merak konusu. Nitekim İsrail ordusu ve Hizbullah arasındaki karşılıklı saldırılar devam ediyor. İsrail ordusundan yapılan açıklamada, İHA saldırısı nedeniyle İsrail’in kuzeyindeki Celile bölgesinde sirenlerin çaldığı belirtildi. Hizbullah’ın ateşkesi ihlal ettiğini ileri süren İsrail Ordusu, Lübnan’ın güneyindeki 20 beldenin sakinlerinden evlerini terk etmelerini istedi.

G7’de ‘mayın’ diplomasisi

ABD Başkanı Trump’ın, gelecek hafta Fransa’da düzenlenecek G7 Zirvesi’nde liderlerle ekonomik büyüme ve kalkınma, tedarik zinciri dayanıklılığı, yasa dışı göç ve yapay zeka gibi konuların yanı sıra Hürmüz Boğazı’ndaki mayın temizleme çalışmalarını da ele alacağı bildirildi.

Hamaney’in cenaze töreni belli oldu

İran devlet televizyonu, ABD ve İsrail’in 28 Şubat’taki saldırılarında ölen eski İran lideri Ali Hamaney için cenaze törenlerinin 4-9 Temmuz tarihleri arasında düzenleneceğini duyurdu. Buna göre ilk cenaze töreni 4-5 Temmuz tarihlerinde başkent Tahran’da gerçekleştirilecek. Ardından 6 Temmuz’da yine Tahran’da ikinci bir tören düzenlenecek. 7 Temmuz’da Kum kentinde, 9 Temmuz’da ise Meşhed’de tören yapılacak ve Hamaney burada defnedilecek.

ABD uranyum için operasyon yapacaktı

Amerikan yayın kuruluşu CNN, ABD ordusunun İran’daki uranyuma el koymak için kara harekatına hazırlandığını ancak Başkan Donald Trump’ın buna izin vermediğini yazdı. CNN’in konuya yakın iki kaynağa dayandırdığı haberine göre, ABD Genelkurmay Başkanı Dan Caine, CENTCOM genel merkezine giderek burada, İran’daki zenginleştirilmiş uranyumun ele geçirilmesi için bu ülkeye kara kuvvetleri gönderilmesi planlarını dinledi. Caine’in daha sonra söz konusu kara harekatı planı hakkında Trump’ı bilgilendirdiğini aktaran kaynaklar, bunun İran’ın şiddetli misillemesine yol açabileceği, savaşı uzatabileceği ve küresel ekonomiyi daha da kargaşaya sürükleyebileceği uyarıları üzerine Trump’ın operasyonu durdurma kararı aldığını ileri sürdü. Kaynaklara göre Trump, çok sayıda ABD askeri kaybı konusunda da endişesini dile getirdi.

Öte yandan CNN’in diğer bir özel haberinde de İran’ın, ABD’nin uranyuma el koyması endişesiyle uranyum depolarını mühürlediği ve depoların girişine mayınlar döşediği öne sürüldü. CNN’e konuşan kaynaklar, İranlı yetkililerin kasıtlı olarak depolara giden tünelleri de patlattığını aktardı.