Bayram Tatili ve Özel Sektör Çalışanlarının Hakları: 9 Gün Tatil Mümkün mü?

Kurban bayramı bu yıl 27 Mayıs Çarşamba - 30 Mayıs Cumartesi günlerine rastladı. Bayram tatili Salı günü saat 13:00’te başlayacak.

SORULARINIZ İÇİN: [email protected]

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, kamu görevlilerinin 1,5 gün idari izinli sayılacağını, böylece bayram tatilinin 9 güne çıkacağını iki hafta önceden açıkladı. Hem çalışanlar, hem de turizm sektörü açıklamanın erken yapılmasından memnun kaldı. Tatil planlaması yapmak kolaylaştı.

Ancak idari izin kararı kamu çalışanlarını ilgilendiriyor. Özel sektör iş yerleri açısından hiçbir önemi bulunmuyor. Peki, özel sektörde çalışanlar da 9 gün bayram tatili yapabilir mi? Evet ama yıllık izinle birleştirmek suretiyle yapabilirler. İş Kanununa göre yıllık ücretli izin süreleri, işçi ve işverenin anlaşması ile bir bölümü on günden aşağı olmamak üzere bölümler halinde kullanılabilir. Kanunda 2016 yılında yapılan değişiklik uyarınca yıllık iznin bir kısmı 1 günlük sürelere de bölünebilir hale geldi. Özel sektörde çalışan işçilerin kurban bayramında 9 gün tatil yapabilmesi için yıllık izninin bir kısmı ile bayram tatilini birleştirmesi gerekir.

Özel sektörde çalışan işçilerin bir kısmı bayram tatili yapabilirken, bir kısmı bayram tatilinde kısmen veya her gün çalışmak zorunda kalacak. İş Kanunu uyarınca, ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalışan işçiye, çalıştıkları her gün için bir günlük ilave ücret ödenmesi gerekiyor. İşçi bayramda tam gün değil, yarım saat çalışsa bile bir günlük ilave ücrete hak kazanır.

BAYRAMDA ÇALIŞAN İŞÇİNİN ÜCRETİ NASIL HESAPLANIR?

İlave ücret sadece arife günü ile bayram günleri çalışanlara verilir. Kurban bayramı 26 Mayıs Salı günü saat 13:00’te başlayıp 30 Nisan Cumartesi günü sona ereceği için, bu tarihlerde çalışan işçilere ilave ücret verilecek. Bu sürenin tamamında çalışan işçiye arife gününden başlamak üzere 3,5 gün ilave ücret ödenecek.

İş Kanununa göre, işçiler 6 gün çalıştıkları takdirde 7. gün hafta tatiline hak kazanırlar. Yedinci günün cumartesi ya da pazartesi olması gerekmez. Önemli olan işçinin aralıksız 6 gün çalışmış olmasıdır. İşçinin 6 günlük çalışmayı izleyen 7. günde kesintisiz 24 saat dinlenme hakkı vardır. Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarına göre, işçinin hafta tatiline denk gelen bayram çalışması için 1,5 günlük ilave ücret ödenmesi gerekir. Örneğin 23 Mayıs Cumartesi günü haftalık iznini kullandıktan sonra pazar gününden itibaren aralıksız 30 Mayıs Cumartesi gününe kadar çalışan bir işçi için 30 Mayıs hafta tatilidir. Bu işçiye bayram çalışması nedeniyle 4 gün ilave ücret ödenmesi gerekir.

Aynı işçi hafta tatilini 24 Mayıs Pazar günü yapmış olsaydı ve pazartesi gününden itibaren bayramın son gününe kadar çalışsaydı bu kez 4 gün yerine 3,5 günlük ilave ücret verilmesi gerekecekti.

BAYRAMDAKİ ÇALIŞMASININ KARŞILIĞI İLAVE ÜCRET ÖDENMEYEN İŞÇİ HAKLI FESİH YAPABİLİR

İş Kanunu, işverenin hafta tatilinde çalışan veya fazla çalışma yapan işçiye fazla çalışma ücreti vermek yerine çalışma gününde serbest zaman kullandırmasına izin veriyor.

Ancak, işverenin ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalıştırılan işçilere ücret yerine serbest zaman kullandırma hakkı bulunmuyor. 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı ulusal bayramdır. Diğer dini ve milli bayramlar ise “genel tatil günü” kabul edilir. Söz konusu günlerde çalıştırılan işçiye mutlaka hak ettiği ilave ücretin ödenmesi gerekir.

Her fırsatta vurguluyorum. İş Kanunu açısından işçinin ücretinin süresinde ve eksiksiz ödenmesi en önemli kuraldır. Ücretin süresinde ve eksiksiz ödenmemesi işçi açısından iş sözleşmesini haklı fesih sebebidir. İşçi bu gerekçeyle iş akdini feshettiğinde kıdem tazminatını alarak işten ayrılabilir.

Ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalıştığı halde ilave ücretin ödenmemesi de işçi açısından haklı fesih sebebi oluşturur. Bayramda çalışan işçinin ücretinin ödenmemesi kıdem tazminatını yakmadan iş değiştirmek isteyen işçi için fırsat anlamına gelirken, tecrübeli işçisini kaybetmek istemeyen işveren açısından da risktir.

TURİZM SEKTÖRÜNDE HAFTA TATİLİ HESABI DEĞİŞTİ

Kurban bayramında en çok çalışacak özel sektör işçilerinin başında turizm sektörü çalışanları geliyor. Bunların bir kısmının bayram çalışması hafta tatiline denk gelecek. Ancak, geçen yıl çıkartılan kanunla Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından turizm işletmesi belgesi verilen konaklama tesislerinde çalışan işçilerin hafta tatilini hak etme süresinin 4 güne kadar uzatılabilmesine olanak sağlandı. Normalde işçiler 6 gün çalışıp 7. gün hafta tatiline hak kazanırken, turizm işletmesi belgeli konaklama tesislerinde çalışan işçiler 10 güne kadar çalıştırılıp 11. gün hafta tatili yaptırılabilecek.

Kanun, otel sahiplerine, 6 gün yerine 10 güne kadar çalıştırıp 11. gün hafta tatili yaptırabilmesine olanak sağlıyor. Ancak, işveren dilerse bu bayramda çalıştıracağı işçilerin hafta tatilini 6 gün çalışmayı izleyen 7. gün kabul edip, bayrama rastlaması halinde o tarihte 1 gün yerine 1,5 gün ilave ücret ödeyebilir.