Cồn Thanh Long sạt lở nghiêm trọng, dân mất nhà, chính quyền di dời

Cồn Thanh Long thuộc ấp Phước Lý, xã Quới Thiện, được phù sa sông Cổ Chiên bồi đắp. Những năm đầu thế kỷ 20, cồn có thời điểm rộng khoảng 50 ha, với gần 40 hộ, khoảng 120 người sinh sống.

Hiện 36 hộ còn đất canh tác trên cồn, trong đó 6 hộ với hơn 20 người trực tiếp sinh sống, sản xuất.

Bà Lê Thị Đông, 57 tuổi, bần thần trước vị trí căn nhà rộng hơn 100 m2 của gia đình bị sạt lở cuốn xuống sông cuối tháng 7. Ngôi nhà được xây cách đây khoảng 20 năm, với chi phí gần 200 triệu đồng.

"Tôi sống trên cồn từ nhỏ. Trước đây, từ nhà ra bờ sông còn hơn 50 m, phía ngoài có cả hàng bần che chắn", bà Đông nói. Theo bà, sạt lở những năm qua còn cuốn mất hơn 2.000 m2 vườn cây ăn trái của gia đình.

Mất nhà, vợ chồng bà Đông dựng chòi tạm trên bờ đê, cách vị trí nhà cũ khoảng 10 m để sinh sống.

Gia đình bà còn khoảng 6.000 m2 trồng bưởi, cau, xoài, cho thu nhập khoảng 30 triệu đồng mỗi tháng. "Đất trên cồn rất tốt, nhưng sạt lở khiến chúng tôi lúc nào cũng lo lắng", bà Đông nói và mong được chính quyền hỗ trợ di dời vào đất liền để ổn định cuộc sống.

Cùng cảnh ngộ, căn nhà của ông Đặng Văn Hữu, 55 tuổi, bị sụp móng sau đợt triều cường làm vỡ đê bao hồi tháng 10/2025.

Sau khi đê được gia cố, ông dựng chòi tạm sát thân đê để ở, vừa trông coi vừa tiếp tục canh tác khu vườn trên cồn.

Căn nhà xuống cấp của ông Võ Văn Trỉ, một trong những người đầu tiên ra sinh sống trên cồn, nằm cách đê bao khoảng 10 m.

Ông Trỉ mất cách đây khoảng 10 năm, hưởng thọ 99 tuổi. Những năm sau đó, sạt lở ngày càng nghiêm trọng nên người thân của ông chuyển vào đất liền, không dám tiếp tục ở lại.

Ông Phan Văn Minh chỉ vị trí nước từng dâng hơn 1,2 m trong nhà khi triều cường làm vỡ đê bao cồn Thanh Long hồi tháng 10/2025. Sau sự cố, để đảm bảo an toàn, gia đình ông được chính quyền bố trí tạm tại nhà văn hóa ấp Phước Lý trong đất liền, cách cồn khoảng 500 m.

"Mẹ tôi kể năm 1941, khi 17 tuổi, bà đã ra cồn mò hến, bắt tôm cá", ông Minh nói. Gia đình ông sinh sống ổn định trên cồn từ năm 1972, hiện canh tác 1,8 ha bưởi da xanh, thu nhập bình quân khoảng 300-400 triệu đồng mỗi năm.

Sạt lở cũng ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh kế của người dân. "Gia đình tôi có 6 người, sống trên cồn hơn 20 năm qua, chủ yếu dựa vào hơn một hecta vườn trồng bưởi, cau vàng, xoài", anh Nguyễn Chí Bảo, 32 tuổi, nói.

Theo anh Bảo, sạt lở liên tiếp đã cuốn trôi khoảng 5.000 m2 đất canh tác, tương đương gần một nửa diện tích vườn của gia đình.

Các ao nuôi cá trên cồn cũng bị ảnh hưởng khi sạt lở làm vỡ bờ bao, hư hỏng bồn trộn, chứa thức ăn và một số hạng mục phục vụ sản xuất.

Ông Nguyễn Văn Món Em, Chủ tịch UBND xã Quới Thiện, cho biết trước mắt địa phương sẽ gia cố các đoạn đê đang sạt lở hoặc có nguy cơ vỡ, đồng thời di dời 6 hộ nằm trong vùng nguy hiểm vào khu tái định cư trong đất liền.

Sau đợt triều cường tháng 10/2025, UBND tỉnh Vĩnh Long công bố tình huống khẩn cấp do sạt lở đê bao cồn Thanh Long. Chính quyền sau đó huy động lực lượng gia cố, đắp lại đoạn đê dài gần 600 m, rộng khoảng 3 m, cao gần 3 m.

Tuy nhiên, đến nay sạt lở tại cồn vẫn tiếp diễn, tiếp tục đe dọa đê bao và khu vực sản xuất của người dân.

Tại buổi làm việc với Bộ trưởng Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng hồi tháng 5, Phó chủ tịch UBND tỉnh Vĩnh Long Châu Văn Hòa cho biết cồn Thanh Long liên tục sạt lở, hiện còn khoảng 30 ha, một số nơi sâu hơn 10 m.

Tỉnh từng đề xuất xây kè rọ đá bao quanh cồn với kinh phí khoảng 150 tỷ đồng, nhưng phương án này được đánh giá không hiệu quả nên không triển khai.

Theo kế hoạch, đến tháng 9 các hộ dân trên cồn sẽ được di dời đến nơi an toàn. Sau đó, khu vực này dự kiến được khai thác cát san lấp theo quy hoạch, với trữ lượng ước khoảng 3 triệu m3.