Cựu Tổng giám đốc VTM Bùi Thanh Bình bị đề nghị truy tố tội nhận hối lộ 62,2 tỷ đồng

Ông Bùi Thanh Bình, cựu Tổng giám đốc Công ty Khoáng sản và Luyện kim Việt Trung (VTM), bị cáo buộc nhận 78 tỷ đồng tiền hoa hồng từ doanh nghiệp, trong đó 62,2 tỷ đồng nhận hối lộ.

Ông Bình vừa bị Cơ quan cảnh sát điều tra Bộ Công an đề nghị truy tố về 3 tội: Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản nhà nước gây thất thoát, lãng phí, Nhận hối lộ và Thiếu trách nhiệm gây thiệt hại đến tài sản của nhà nước.

Trong 30 bị can còn lại của vụ án, ông Lê Ngọc Hưng, cựu Phó chủ tịch UBND tỉnh Lào Cai; Đỗ Trường Giang, cựu Giám đốc Sở Công Thương tỉnh Lào Cai, đối mặt cáo buộc Lợi dụng chức vụ quyền hạn trong khi thi hành công vụ.

Theo kết luận điều tra, Công ty TNHH Khoáng sản và Luyện kim Việt Trung (VTM) được Tổng công ty thép Việt Nam (VNS) báo cáo Thủ tướng và Bộ Kế hoạch và Đầu tư cũ cho phép thành lập để thực hiện 2 dự án: Mỏ sắt Quý Xa và nhà máy gang thép Lào Cai tại khu công nghiệp Tằng Lỏong.

Giấy phép của VTM được sử dụng vào 3 mục đích, đó là cung cấp cho các nhà máy gang thép Lào Cai của VTM, cung cấp cho dự án Tisco II và xuất khẩu quặng tinh để đối lưu nhập than cốc. Quá trình thực hiện dự án, do chậm tiến độ và thua lỗ nên VTM bị xếp vào danh sách 12 dự án kém hiệu quả của ngành Công Thương.

Công an xác định, sau khi được VNS cử làm người đại diện phần vốn và bổ nhiệm tổng giám đốc VTM, ông Bình trực tiếp điều hành hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp, trong đó có việc bán quặng sắt mỏ Quý Xa. Song lẽ ra phải bán theo giá thị trường, ông Bình đã bắt tay với đại diện nhiều doanh nghiệp để giảm giá từ 50.000 đến 70.000 đồng một tấn. Đổi lại, các doanh nghiệp phải chi tiền ngoài hợp đồng cho ông.

Theo cáo buộc của cơ quan điều tra, ông Bình chỉ đạo xây dựng phương án giá theo đúng mức đã định, sau đó trình Ban điều hành Hội đồng thành viên (HĐTV) thông qua. Các thành viên ban điều hành, kế toán trưởng và nhiều thành viên HĐTV dù biết giá bán thấp hơn thị trường nhưng vẫn ký duyệt hồ sơ.

Ban đầu, các phương án còn được gửi về VNS để xin ý kiến người đại diện vốn. Nhưng từ giữa năm 2017, người đại diện vốn tại VTM được giao tự quyết định và chịu trách nhiệm, khiến việc bán quặng tiếp diễn mà không phải báo cáo.

Trong 5 năm liên tiếp, từ 2015 đến 2020, ông Bình đã ký 30 hợp đồng bán quặng sắt cho 18 doanh nghiệp. Trong đó thực hiện 25 hợp đồng với 16 doanh nghiệp, bán gần 5,8 triệu tấn quặng với trị giá gần 2.951 tỷ đồng.

Công an xác định, toàn bộ số quặng này được bán thấp hơn giá thị trường từ 50.000 đến 70.000 đồng một tấn. Việc bán giá thấp được thực hiện theo thỏa thuận trước với doanh nghiệp. Hành vi này của ông Bình cùng cấp dưới gây thiệt hại hơn 434,7 tỷ đồng cho tài sản nhà nước.

Ông Bình được nhận tiền cảm ơn 53,3 tỷ đồng từ 8 doanh nghiệp. Trong đó có 43,8 tỷ đồng được xác định thuộc giai đoạn đủ căn cứ xử lý về tội Nhận hối lộ. Số tiền này, ông dùng khoảng 3,8 tỷ đồng chi cho một số nhân viên, trả lại 1,5 tỷ đồng cho hai doanh nghiệp, còn hơn 48 tỷ đồng dùng vào mục đích cá nhân.

Nhận tiền 'hoa hồng' từ doanh nghiệp cung cấp than cốc

Không chỉ sai phạm ở mua bán quặng, ông Bình và cộng sự còn bị cáo buộc có sai phạm trong việc mua than cốc phục vụ sản xuất. Năm 2015, ông Bình nhận lời đề nghị của lãnh đạo Công ty Việt Phát và Công ty Trung Thành Thái Nguyên về việc thường xuyên cung cấp than cốc cho VTM.

Ngược lại, hai doanh nghiệp hứa sẽ chi cho ông Bình từ 40.000 đến 200.000 đồng với một tấn than cốc. Ông Bình đồng ý, chỉ đạo Phòng Vật tư phối hợp thực hiện.

Giai đoạn đầu, dù việc lựa chọn nhà cung cấp được thực hiện theo hình thức chào giá cạnh tranh, cán bộ phụ trách vẫn dùng các báo giá khống để hợp thức hồ sơ. Từ đó bảo đảm hai doanh nghiệp Việt Phát và Trung Thành Thái Nguyên được ký hợp đồng.

Đến khi VTM phải tổ chức đấu thầu theo quy định để đáp ứng điều kiện vay vốn ngân hàng, thủ đoạn đã thay đổi. Nhiều hợp đồng còn được chia nhỏ dưới 10.000 tấn nhằm tránh phải xin ý kiến hội đồng thành viên. Từ 2015 đến 2020, Việt Phát và Trung Thành Thái Nguyên đã ký 38 hợp đồng, cung cấp gần 287.000 tấn than cốc cho VTM với tổng giá trị hơn 2.020 tỷ đồng.

Sau mỗi giai đoạn thực hiện hợp đồng, đại diện hai doanh nghiệp nhiều lần đưa tiền cho ông Bình, tổng hơn 25 tỷ đồng. Trong đó có 18,4 tỷ đồng được xác định thuộc giai đoạn đủ căn cứ xử lý về tội Nhận hối lộ.

Theo kết luận, ngoài bị cáo buộc nhận hối lộ 62,2 tỷ đồng, ông Bình còn vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản nhà nước gây thất thoát, lãng phí, với số tiền thiệt hại hơn 434,7 tỷ đồng. Ông cùng cấp dưới còn thiếu trách nhiệm gây thiệt hại đến tài sản của nhà nước hơn 46,29 tỷ đồng.