İranlı Misafir Ruhullah Humeyni'nin Bursa Sürgünü: 1963 Tarihli Resmi Belge

Raporda, şu ifadelerin yer aldığı görüldü: “İranlı misafir Türkiye'ye gelmiş ve Bursa'da ikameti kararlaştırılmıştır. Misafirin kalacağı evin ve misafirle ilgili diğer işler Bursa Yuva Amirliğince bizzat tanzim edilecektir. Gerekli talimat yazılı ve şifahi olarak Bursa Yuva Amirliği'ne gönderilmiştir. Misafirle ilgili şifre ve diğer muhaberatta 'belli' takma adı kullanılacaktır. Bilgilerini rica ederim.”

“AYETULLAH” RUHULLAH HUMEYNİ KİMDİR?

1979'daki İran İslam Devrimi'nin en önde gelen ismi olan Humeyni, 1900 yılında İran'ın Humeyn şehrinde doğdu. Küçük yaştan itibaren din eğitimi alan Humeyni, Şii mezhebinin önemli kentlerinden Kum'a giderek şer'i hukuk ve fıkıh gibi alanlarda eğitimini sürdürdü.

1963'te Şah Rıza Pehlevi'nin reformist “Beyaz Devrim” hareketine karşı çıkan Humeyni, devlet tarafından sürgün edilince ilk olarak Bursa'ya geldi. Yaklaşık 1 yıl Bursa'da sürgünde kalan Humeyni buradan bir diğer önemli Şii kenti Necef'e giderek takipci toplamaya ve etki alanını genişletmeye başladı.

Dini, siyasi ve Şah karşıtı konuşmaları kasetlerle İran'da etkisi hızla yayılan Humeyni'nin “Velayet'i fakih” fikriyle beraber yükselen hareketi Şah rejiminin de zayıflamasıyla beraber 1979'da zirve yapmıştı.

Necef'ten Fransa'ya gitmiş olan Humeyni, Şah Rıza'nın kaçmasının ardından ülkeye dönmüş ve ülkenin yeni lideri olmuştu. İslam Devrimi'yle Şii teokratik bir rejimin başına geçen Humeyni'nin liderliği ülkenin dönüştürülmesi ve 1980'de patlak veren İran-Irak Savaşı'yla geçmiş, Humeyni de 1989'da yaşamını yitirmişti.