Meta'ya Yapay Zeka Destekli İşten Çıkarma Ayrımcılığı Davası

Meta’nın 26 eski çalışanı, şirketin son işten çıkarma sürecinde ayrımcılığa yol açan yapay zekâ sistemleri kullandığını iddia ederek dava açtı. Davacılar, sağlık veya aile iznine ayrılan çalışanların algoritmalar tarafından orantısız biçimde işten çıkarılacak kişiler arasında gösterildiğini savunuyor. Meta ise kararların yapay zekâ tarafından değil, insanlar tarafından verildiğini açıkladı.

Teknoloji devi Meta, mayıs ayında yaklaşık 8 bin çalışanı kapsayan işten çıkarma kararı nedeniyle dava ile karşı karşıya kaldı. Şirketin 26 eski çalışanı, personel seçiminde kullanılan yapay zekâ destekli araçların sağlık izni kullanan ve engeli bulunan kişileri dezavantajlı duruma düşürdüğünü ileri sürdü.

Meta, söz konusu küçülme kapsamında çalışan sayısını yaklaşık yüzde 10 azaltmıştı. Şirketin bu adımla yapay zekâ ve veri merkezi altyapısına yaptığı yüksek maliyetli yatırımların etkisini dengelemeyi amaçladığı belirtilmişti.

ÇALIŞANLAR YZ İLE Mİ SIRALANDI?

Dava dosyasında Meta’nın, işten çıkarılacak çalışanların belirlenmesinde birden fazla yapay zekâ ve izleme sisteminden yararlandığı öne sürüldü.

Bu sistemler arasında şirket içi yapay zekâ asistanı “Metamate”, çalışanlar tarafından eğitilen “ikinci beyin” ajanları, yapay zekâ token kullanımını gösteren paneller ile klavye ve çalışma etkinliğini takip eden verilerin bulunduğu iddia edildi.

Araçların çalışanları performans, üretkenlik, yapay zekâ sistemlerini ne kadar benimsedikleri ve kullandıkları token miktarı gibi ölçütlere göre sıraladığı savunuldu.

Davacılara göre sistem, aile veya sağlık izninde bulunan çalışanların bu dönemde daha az üretim yapmasını ve yapay zekâ araçlarını daha sınırlı kullanmasını gerektiği gibi hesaba katmadı. Engelleri nedeniyle çalışma biçimleri veya üretkenlikleri etkilenen kişilerin de benzer şekilde dezavantajlı duruma düştüğü ileri sürüldü.

“İZİN KULLANANLAR ORANTISIZ SEÇİLDİ" İDDİASI

Davanın merkezinde, yasal olarak korunan izinlerden yararlanan çalışanların işten çıkarma listelerine daha sık dahil edildiği iddiası bulunuyor.

Başvuruda yer alan 26 eski çalışanın tamamının işten çıkarılmalarından önceki 24 ay içinde yasal izin aldığı, izin talep ettiği veya engeli nedeniyle makul bir çalışma düzenlemesi istediği belirtildi. Bazı çalışanların ise izin kullanmaya çalışırken engellemeyle karşılaştığı öne sürüldü.

ABD’deki Aile ve Tıbbi İzin Yasası, çalışanların yasal olarak korunan izinleri nedeniyle istihdam kararlarında olumsuz değerlendirilmesini yasaklıyor. Kaliforniya’daki düzenlemeler de aile ve sağlık izni kullanan çalışanları korurken, engellilik veya cinsiyet temelinde ayrımcı sonuçlar üreten otomatik karar sistemlerinin kullanılmasına sınırlamalar getiriyor.

META: KARARLARI İNSANLAR VERDİ

Meta, suçlamaları reddederek davanın dayanaktan yoksun olduğunu savundu. Şirket, iş gücü ve organizasyonla ilgili kararların yapay zekâ tarafından değil, insanlar tarafından alındığını açıkladı.

Şirketin açıklamasında, işten çıkarma süreçlerinde her zaman insan değerlendirmesinin bulunduğu vurgulandı.

Davacılar ise algoritma destekli seçim süreci bağımsız bir denetimden geçirilene kadar işten çıkarmaların tamamlanmasının engellenmesini istiyor. Eski çalışanların, Meta’nın iş sözleşmelerindeki hükümler nedeniyle taleplerini tahkim sürecine de taşıması bekleniyor.

KLAVYE VE FARE HAREKETLERİNİ TAKİP ETTİĞİ ÖNE SÜRÜLDÜ

Meta’nın daha önce çalışanlarının klavye hareketlerini, fare kullanımını ve tıklamalarını yapay zekâ eğitimi amacıyla kaydettiği iddia edilmişti.

Söz konusu uygulamanın Avrupa Birliği’nin gizlilik kurallarını ihlal edebileceği gündeme gelmişti. Kaydedilen özel yazışmalar ve konuşma dökümlerinin diğer çalışanlar tarafından erişilebilir olduğunun anlaşılması üzerine Meta’nın programı duraklattığı belirtilmişti.