Những lầm tưởng phổ biến khi bổ sung vitamin cho trẻ

Theo các chuyên gia, bổ sung vi chất sai cách hoặc duy trì những quan niệm cảm tính có thể khiến trẻ rơi vào tình trạng "đói vi chất", ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển dài hạn của cơ thể.

Trong hành trình chăm con, không ít phụ huynh vẫn duy trì những quan niệm quen thuộc về việc bổ sung vitamin và vi chất. Tuy nhiên, một số cách hiểu chưa đầy đủ có thể khiến trẻ không được đáp ứng đúng nhu cầu dinh dưỡng, đồng thời khiến cha mẹ gặp nhiều bối rối khi lựa chọn giải pháp phù hợp.

Dưới đây là những lầm tưởng phổ biến mà nhiều gia đình đang gặp phải khi bổ sung vitamin cho trẻ.

Đạt chuẩn cân nặng, chiều cao nghĩa là đã đủ vitamin

Nhiều cha mẹ thường lấy cân nặng và chiều cao làm "thước đo" cho tình trạng dinh dưỡng của con. Chỉ cần trẻ vẫn tăng trưởng đều và nằm trong ngưỡng chuẩn, không ít người cho rằng cơ thể bé đã được cung cấp đầy đủ vitamin và khoáng chất cần thiết.

Thực tế, đây mới chỉ là hai chỉ số phản ánh một phần bức tranh dinh dưỡng. Một đứa trẻ có thể phát triển bình thường về thể trạng nhưng vẫn chưa đáp ứng đủ nhu cầu đối với một số vi chất quan trọng như sắt, kẽm, vitamin A, vitamin D, vitamin B12 hay folate. Một nghiên cứu trên NCBI cho thấy tình trạng thiếu hụt vi chất dinh dưỡng ở trẻ sơ sinh có cân nặng bình thường và thừa cân.

Tình trạng này thường được gọi là "nạn đói tiềm ẩn" - khi cơ thể trẻ vẫn nhận đủ năng lượng để tăng trưởng nhưng chưa được cung cấp đầy đủ các dưỡng chất cần thiết cho hoạt động của hệ miễn dịch, thị giác, hệ thần kinh, xương và răng.

Vì vậy, bên cạnh việc theo dõi chiều cao, cân nặng, cha mẹ cũng cần quan tâm đến chất lượng bữa ăn, mức độ đa dạng thực phẩm và những biểu hiện thường ngày của trẻ. Khi nghi ngờ con có nguy cơ thiếu vi chất, việc tham khảo ý kiến chuyên gia y tế sẽ giúp xác định đúng nhu cầu thay vì tự ý bổ sung nhiều loại vitamin cùng lúc.

Bổ sung vi chất dạng xịt hay dạng nhỏ giọt như nhau

Gần đây, các sản phẩm bổ sung vi chất dạng xịt được nhiều bố mẹ quan tâm nhờ thao tác nhanh gọn và tiện dụng. Tuy nhiên, với trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, việc lựa chọn dạng dùng phù hợp cần được cân nhắc dựa trên độ tuổi, đặc điểm sinh lý cũng như tính chất của từng loại vi chất.

Với các vitamin tan trong dầu như A, D3, E và K2, dạng nhỏ giọt hiện vẫn là lựa chọn được nhiều phụ huynh ưu tiên. Mỗi giọt giúp cha mẹ dễ theo dõi liều dùng, thao tác nhanh, đồng thời ống pipet giúp đưa dung dịch vào miệng bé nhẹ nhàng. Điều này đặt biệt quan trọng với trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ vì niêm mạc miệng của con còn nhạy cảm và dễ phản ứng với các tác động mạnh, đột ngột từ tia xịt.

Bên cạnh đó, các vitamin tan trong dầu và dầu nền hòa tan thường có kết cấu đặc, sánh. Do vậy dễ gây tắc khi đi qua ống, vòi hay lỗ nhỏ. Ở một số sản phẩm dạng xịt, công thức có thể cần thêm phụ liệu hoặc thiết kế vòi phun riêng để hỗ trợ tạo tia xịt. Trái lại, dạng nhỏ giọt không phụ thuộc vào cơ chế phun, vòi xịt hay thiết bị tạo tia, nhờ đó giúp quá trình sử dụng hằng ngày ổn định và dễ kiểm soát hơn.

Ăn uống đầy đủ sẽ không thiếu vitamin

Một chế độ ăn cân bằng là nền tảng quan trọng nhất cung cấp vitamin và khoáng chất cho trẻ. Tuy vậy, trên thực tế, một số vitamin rất khó đáp ứng đủ nhu cầu chỉ thông qua thực phẩm thông thường.

Theo dữ liệu từ khảo sát dinh dưỡng Đông Nam Á SEANUTS II (năm 2022), khẩu phần ăn của trẻ em Việt Nam vẫn chưa đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng khuyến nghị với 90% thiếu vitamin D và 70% thiếu vitamin A. Tuy những con số này không đồng nghĩa với việc thiếu vi chất lâm sàng, nhưng cho thấy khoảng trống dinh dưỡng trong bữa ăn của trẻ là có cơ sở và cần được quan tâm hơn.

Vitamin D, đặc biệt là D3 là vi chất có vai trò hỗ trợ hấp thu canxi và phospho, góp phần vào quá trình phát triển hệ xương và răng. Tuy nhiên, nguồn thực phẩm tự nhiên giàu vitamin D3 lại khá hạn chế, chủ yếu tập trung ở một số loại cá béo hoặc lòng đỏ trứng.

Tương tự, vitamin K2 cũng không phải vi chất dễ có trong bữa ăn thông thường. K2 chủ yếu xuất hiện trong một số thực phẩm lên men như natto, một số loại phô mai đặc thù và vài thực phẩm nguồn gốc động vật. Đây lại không phải là những món ăn phổ biến trong khẩu phần hằng ngày của nhiều trẻ em Việt Nam.

Chưa kể, hàm lượng vi chất trong bữa ăn còn phụ thuộc vào chất lượng nguyên liệu, cách bảo quản, phương pháp chế biến, khả năng hấp thu và lượng thực phẩm thực tế mà trẻ tiêu thụ. Với những bé kén ăn, ăn lệch nhóm thực phẩm, ít ăn rau, ít thực phẩm giàu đạm, gặp vấn đề tiêu hóa hoặc đang theo chế độ ăn đặc biệt, nguy cơ không đáp ứng đủ vi chất càng dễ xảy ra hơn.

Vì vậy, để biết chính xác tình trạng vi chất của con, mẹ nên tham khảo ý kiến chuyên gia y tế. Bên cạnh đó, các sản phẩm bổ sung có nguồn gốc rõ ràng, thành phần minh bạch và hướng dẫn sử dụng cụ thể theo từng độ tuổi có thể được cân nhắc như một giải pháp hỗ trợ bên cạnh chế độ ăn hằng ngày.

Trẻ khó ngủ là do thiếu vitamin

Nhiều người vẫn cho rằng các vấn đề khó vào giấc, ngủ không sâu giấc của con do thiếu vitamin. Theo nghiên cứu đăng tải trên Nutrients năm 2022 cho thấy số vi chất như vitamin D, một số vitamin nhóm B và Magie có liên quan đến hoạt động thần kinh, chuyển hóa năng lượng, điều hòa canxi và tổng hợp các chất dẫn truyền thần kinh. Về cơ chế hoạt động, các vi chất này tham gia vào quá trình điều tiết canxi và melatonin, giúp cơ thể trẻ không rơi vào trạng thái hưng phấn quá mức và tạo cảm giác thư giãn, giúp trẻ vào giấc tốt hơn. Khi cơ thể không được cung cấp đủ các vi chất cần thiết, chất lượng giấc ngủ của trẻ có thể bị ảnh hưởng ở một mức độ nhất định.

Tuy nhiên, thiếu vitamin không phải là nguyên nhân duy nhất khiến trẻ khó ngủ. Giấc ngủ của trẻ còn chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố khác như nhịp sinh học, môi trường ngủ, bệnh lý nền, thói quen trước khi đi ngủ và tâm lý của trẻ.

Uống vitamin A cộng đồng là đủ, không cần bổ sung hàng ngày

Tại Việt Nam, chương trình bổ sung vitamin A liều cao định kỳ cho trẻ em là một hoạt động y tế cộng đồng quan trọng, nhằm phòng chống thiếu vitamin A ở nhóm trẻ trong độ tuổi theo khuyến nghị. Nhiều cha mẹ vì thế cho rằng chỉ cần cho con uống vitamin A theo chương trình là đã đủ, không cần quan tâm thêm đến vitamin A trong bữa ăn hằng ngày.

Cần hiểu đầy đủ, liều vitamin A cộng đồng này chỉ nhằm giải quyết vấn đề thiếu hụt cấp tính và dự phòng, không phải liều đáp ứng 100% nhu cầu vitamin hằng ngày của trẻ.

Cụ thể, Viện Dinh Dưỡng khuyến nghị, trẻ từ 6-12 tháng tuổi cần 400 mcg vitamin A mỗi ngày. Tuy nhiên, nhóm trẻ này chỉ được uống viên vitamin A 100.000 IU mỗi 6 tháng. Khi chia trung bình và đổi đơn vị thì lượng vitamin A cộng đồng cung cấp tương ứng 167mcg/ngày. Như vậy, liều vitamin A cộng đồng chưa đáp ứng đủ nhu cầu về hàm lượng vitamin A của con theo đúng khuyến nghị.

Trong khi đó, vitamin A là vi chất tham gia vào nhiều chức năng quan trọng của cơ thể, từ miễn dịch, tăng trưởng cho tới thị giác và duy trì hoạt động bình thường của da và các niêm mạc. Vì vậy, ngoài tham gia đầy đủ chương trình vitamin A cộng đồng, ba mẹ vẫn cần chú trọng vitamin A hằng ngày cho bé thông qua bữa ăn hoặc sản phẩm bổ sung.

Bổ sung vitamin đúng cho con không nằm ở việc chọn nhiều dưỡng chất mà cần chọn đúng nhu cầu và sản phẩm phù hợp. Trẻ cần được chăm sóc bằng một chế độ ăn cân bằng, đa dạng nhóm chất, ngủ đủ, vận động phù hợp và theo dõi tăng trưởng định kỳ. Bên cạnh đó, ba mẹ cũng có thể cân nhắc các sản phẩm Thực phẩm bảo vệ sức khỏe có nguồn gốc rõ ràng, đơn vị nhập khẩu và phân phối minh bạch, thành phần được công bố cụ thể, dạng dùng phù hợp với độ tuổi, hướng dẫn sử dụng rõ ràng.

WelKids ADEK là thực phẩm bảo vệ sức khỏe được nhập khẩu và phân phối chính hãng bởi BioVagen Việt Nam, kết hợp 4 vitamin tan trong dầu gồm A, D3, E và K2 trong cùng 1 sản phẩm trên nền dầu olive. Trong mỗi 6 giọt sản phẩm có chứa 400 mcg Vitamin A (dưới dạng Retinyl palmitate), 10 mcg Vitamin D3 (dưới dạng Cholecalciferol), 4.000 mcg Vitamin E (dưới dạng D-alpha-tocopherol) và 22,5 mcg Vitamin K2 (dưới dạng MK-7 Menaquinone). Sản phẩm được thiết kế dạng nhỏ giọt, giúp phụ huynh thuận tiện hơn trong việc kiểm soát liều lượng theo hướng dẫn.