Thói quen ăn mặn của người Việt: Ăn gì cũng phải có nước chấm riêng

Rau muống chấm mắm tỏi, thịt quay chấm xì dầu, gà luộc chấm muối tiêu, đậu rán chấm mắm tôm, bạn tôi nói 'phải ăn thế mới đúng vị'.

Cách đây không lâu, tôi có dịp đến dùng bữa tối ở nhà một người bạn. Đó chỉ là một bữa cơm bình thường như bao ngày ở nhà bạn với vài món ăn bình dị như rau muống luộc, đĩa thịt lợn quay, thịt gà luộc, ít đậu rán, thêm dưa và cà muối. Nhưng điều khiến tôi chú ý không phải món ăn mà là trên mâm cơm hôm ấy có tới bốn loại nước chấm khác nhau.

Rau muống, dưa và cà chấm một bát nước mắm tỏi ớt vắt chanh, mà phải là mắm nguyên chất có vị mặn. Thịt ba chỉ quay có bát xì dầu pha tỏi ớt riêng. Thịt gà luộc chấm muối tiêu chanh. Đậu luộc lại phải đi kèm bát mắm tôm vắt quất. Tóm lại, mỗi món một loại nước chấm khác nhau. Ngay cả bát nước rau muống luộc cũng được bỏ thêm chút gia vị, cho đậm đà. Thấy tôi có vẻ ngạc nhiên, bạn nhanh tay gắp một miếng to, chấm đẫm nước mắm rồi hào hứng giải thích rằng mỗi món chỉ ngon khi đi với đúng thứ nước chấm của nó: "Ăn thế mới đúng vị".

Nhưng khi nhìn lại cả mâm, tôi cứ tự hỏi: ăn như vậy có phải là quá mặn không? Thực ra, nếu chỉ nhìn món ăn thì đây là một bữa cơm khá cân bằng, có rau, có thịt, có đậu. Thế nhưng lượng gia vị đi kèm lại rất lớn. Nước mắm, nước tương, mắm tôm, muối tiêu đều chứa nhiều muối hoặc các thành phần tạo vị mặn. Mỗi lần gắp một món là lại chấm một lần, thành ra vị mặn gần như theo suốt bữa ăn.

>> Sai lầm trên mâm cơm có hai bát nước chấm

Thực ra, không ít gia đình Việt cũng có thói quen như vậy - ăn món gì cũng phải có bát nước chấm riêng. Thậm chí, nhiều món vốn đã được nêm nếm vừa miệng vẫn phải chấm thêm mới thấy ngon. Vị mặn cứ nối tiếp vị mặn, lặp đi lặp lại trong từng bữa cơm mỗi ngày. Có lẽ vì đã quen từ nhỏ nên chúng ta ít khi để ý mình đang nạp bao nhiêu muối trong một bữa ăn?

Tôi không biết mâm cơm như ở nhà bạn tôi có được coi là "ăn mặn" hay không? Chỉ biết hôm đó, sau khi ăn xong, tôi cứ có cảm giác khát nước. Có thể khẩu vị mỗi người mỗi khác, nhưng tôi tin bớt ăn mặn vẫn tốt cho sức khỏe hơn. Dẫu biết thói quen thường khó bỏ, nhưng nếu cứ chọn cách ăn theo ý thích, bất chấp ảnh hưởng tiêu cực cho sức khỏe thì cái giả phải trả có thể sẽ rất đắt.

Ngoài tác động lên thận, lượng muối dư thừa còn ảnh hưởng trực tiếp đến hệ tim mạch thông qua việc làm tăng huyết áp. Một số khảo sát cho thấy khoảng 12,8% người trưởng thành Việt Nam mắc bệnh thận mạn, tương đương gần 8,7 triệu người, nhưng đa số không biết mình mắc bệnh do bệnh tiến triển âm thầm. Nhiều trường hợp chỉ được phát hiện khi đã ở giai đoạn muộn, phải lọc máu hoặc ghép thận.

Lương Thiên