Người lớn tiêm vaccine phòng bệnh cho trẻ nhỏ

Đầu tháng ba, vợ chồng bà Thắm ở phường Dĩ An, TP HCM, đưa cháu nội hơn hai tuổi là bé Kem, đến VNVC Kha Vạn Cân tiêm vaccine phế cầu nhắc lại và sởi. Dịp này, hai ông bà cũng tiêm cúm, thương hàn để phòng bệnh cho bản thân và hạn chế nguy cơ lây cho cháu.

Ngồi chờ sau tiêm, nhìn chồng chơi cùng cháu ở khu vui chơi, bà Thắm cho biết đây là người cháu đầu tiên của vợ chồng bà. Khi con dâu mang thai, vợ chồng bà vui mừng nhưng cũng bắt đầu lo nhiều hơn cho sức khỏe cả nhà.

Ông Trường, 64 tuổi, chồng bà Thắm, thường dặn vợ bồi bổ cho con dâu, đỡ đần việc nhà để con yên tâm dưỡng thai. Ông cũng nhắc vợ giữ sức khỏe, tránh mắc cúm, sởi, thủy đậu hoặc các bệnh hô hấp rồi vô tình mang mầm bệnh về nhà.

"Từ ngày con dâu tôi mang thai, bệnh nào ông ấy cũng muốn hai vợ chồng tiêm để phòng cho cháu", bà Thắm kể. Đến nay, bà đã tiêm nhiều mũi vaccine như cúm, thương hàn, sởi, thủy đậu... và không còn sợ kim tiêm như trước.

Tương tự, vợ chồng bà Liên, 62 tuổi, phường Phan Thiết, Lâm Đồng, cũng thay đổi nhiều thói quen từ khi con gái báo tin sắp về nhà mẹ sinh con đầu lòng. Đang mắc cao huyết áp, lại thường ho, đau họng, sốt khi thời tiết thay đổi, hai ông bà hạn chế gặp gỡ đông người, lau dọn nhà cửa thường xuyên, che kín cổ khi ra đường và đăng ký tiêm vaccine cúm, phế cầu, zona thần kinh.

Niềm vui có cháu cũng giúp chồng bà tập cai thuốc lá. Từ khoảng 5 điếu mỗi ngày, ông giảm dần còn một điếu rồi bỏ hẳn.

"Cháu còn nhỏ, chỉ cần hít phải bụi hay tiếp xúc mầm bệnh cũng dễ ốm", bà Liên nói.

Theo ThS.BS Nguyễn Văn Quảng, Quản lý Y khoa, Hệ thống Tiêm chủng VNVC, trẻ nhỏ có hệ miễn dịch chưa hoàn thiện, trong khi người cao tuổi lại suy giảm miễn dịch theo tuổi và thường có bệnh nền. Khi sống chung nhà, tiếp xúc gần, bế ẵm, cho ăn hoặc chăm sóc trẻ, người lớn có thể vô tình trở thành nguồn lây các bệnh hô hấp cho trẻ.

Các bệnh như cúm, sởi, thủy đậu, phế cầu, não mô cầu, zona thần kinh, ho gà hoặc RSV đều có thể lây lan trong gia đình. Một số bệnh lây rất nhanh trong môi trường tiếp xúc gần. Ví dụ, người mắc ho gà có thể lây cho 12-17 người; với sởi và thủy đậu, khoảng 90% người chưa có miễn dịch hoặc chưa tiêm vaccine có nguy cơ mắc khi tiếp xúc nguồn lây.

Bác sĩ Quảng cho biết trẻ nhỏ có thể nhiễm bệnh dù chưa đi học hoặc ít ra ngoài, do mầm bệnh được người thân mang về từ nơi làm việc, chợ, phương tiện công cộng hoặc các buổi gặp gỡ. Các triệu chứng ban đầu như ho, sốt, đau họng, sổ mũi, quấy khóc, bỏ bú thường dễ nhầm với cảm lạnh thông thường.

Trẻ có thể gặp biến chứng như viêm phổi, viêm tai giữa, viêm tiểu phế quản, suy hô hấp, nhiễm trùng huyết, viêm màng não... khi không được điều trị kịp thời. Vì vậy, bên cạnh tiêm phòng cho trẻ, người lớn trong nhà cũng cần chủ động bảo vệ bản thân để tạo thêm một "vòng chắn" cho trẻ nhỏ.

Với cúm, trẻ từ 6 tháng tuổi và người lớn đều có thể tiêm vaccine, nhắc lại mỗi năm một mũi. Vaccine sởi, thủy đậu có dạng đơn và dạng phối hợp phòng thêm quai bị, rubella; tiêm đủ hai mũi giúp bảo vệ đến 98%.

Vaccine phế cầu hiện có nhiều loại, giúp phòng viêm phổi, viêm màng não, nhiễm trùng huyết do phế cầu khuẩn gây ra. Vaccine não mô cầu giúp phòng các nhóm huyết thanh A, B, C, Y, W, trong đó có loại có thể tiêm sớm từ 6 tuần tuổi. Tùy độ tuổi, bệnh nền và lịch sử tiêm chủng, bác sĩ sẽ tư vấn loại vaccine và lịch tiêm phù hợp. Vaccine RSV có hai loại tiêm một mũi duy nhất cho người từ 60 tuổi trở lên, trong đó một loại tiêm cho thai phụ từ 24-36 tuần và kháng thể đơn dòng do Sanofi đưa về Việt Nam, giúp tạo hiệu quả bảo vệ ngay, tiêm cho trẻ sơ sinh đến 24 tháng tuổi.

Ngoài tiêm vaccine, người lớn trong nhà nên rửa tay thường xuyên, đeo khẩu trang khi có triệu chứng hô hấp, hạn chế hôn trẻ nhỏ, không hút thuốc trong không gian sống, giữ nhà cửa thông thoáng và tránh tiếp xúc gần với trẻ khi đang ho, sốt.

Bác sĩ Quảng khuyến cáo các gia đình có trẻ sơ sinh, trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai hoặc người cao tuổi nên rà soát lịch tiêm chủng của cả nhà. Phòng bệnh cho trẻ không chỉ bắt đầu từ mũi tiêm của trẻ, mà còn từ sự chủ động của những người thường xuyên ở gần và chăm sóc trẻ mỗi ngày.