Truy tố 17 bị can trong vụ buôn lậu cau khô quy mô lớn

VKSND Tối cao vừa ban hành cáo trạng truy tố 17 bị can trong vụ buôn lậu cau khô quy mô lớn xảy ra tại khu vực thị trấn Trà Lĩnh, huyện Trùng Khánh, tỉnh Cao Bằng.

Theo cáo trạng, cuối năm 2024, giá cau khô trên thị trường đạt khoảng 103.750 đồng mỗi kg. Nhận thấy lợi nhuận lớn từ việc xuất khẩu mặt hàng này sang Trung Quốc, Phùng Văn Lương - người kinh doanh cau khô tại tỉnh Vĩnh Phúc (nay là Phú Thọ) - tìm cách đưa hàng qua biên giới.

Do nguồn hàng không có giấy tờ chứng minh nguồn gốc, xuất xứ và không đủ điều kiện xuất khẩu chính ngạch, Lương lựa chọn con đường xuất lậu.

Tháng 12/2024, tại Bắc Ninh, Lương gặp Lý Thiên Xa (thường gọi A Siêu), người Trung Quốc chuyên thu mua nông sản.

Hai bên thống nhất việc Lương thu mua cau tại Việt Nam rồi vận chuyển sang Hồ Nam (Trung Quốc) giao cho A Siêu với giá 33.000 nhân dân tệ mỗi tấn (khoảng 115,5 triệu đồng).

Để bảo đảm nguồn hàng, A Siêu ứng trước cho Lương 10,5 tỷ đồng.

Mỗi container phải gánh 160 triệu đồng tiền 'ngoại giao'

Để đưa hàng trăm tấn cau khô qua biên giới, Lương móc nối với các nhóm chuyên làm dịch vụ xuất lậu hàng hóa. Trong đó có nhóm của Nguyễn Văn Ngọc, Nguyễn Văn Hà và Trần Minh Tiệp.

Theo cáo trạng, nhóm này hoạt động bài bản với sự phân công vai trò rõ ràng. Ngọc phụ trách liên hệ, móc nối để hàng hóa không bị kiểm tra trên đường vận chuyển; Hà điều hành việc xuất hàng và tìm kiếm khách; còn Tiệp lo kho bãi tập kết tại khu vực biên giới và làm việc với các nhóm "bao biên".

"Bao biên" là cách gọi những người địa phương thông thuộc địa hình, nhận vận chuyển hàng lậu qua các đường mòn, lối mở dọc biên giới.

Để duy trì hoạt động, nhóm Ngọc, Hà và Tiệp yêu cầu các "bao biên" phải trích lại 160 triệu đồng đối với mỗi container hàng cho khoản gọi là chi phí "ngoại giao".

Theo cáo trạng, số tiền này được gom lại nhằm mục đích tránh sự kiểm soát của cơ quan chức năng.

Tuy nhiên, quá trình điều tra chưa có căn cứ xác định Ngọc và Hà đã đưa tiền cho cán bộ các cơ quan chức năng để phục vụ việc xuất lậu hàng hóa nên chưa có cơ sở xử lý đối với hành vi này.

Người gùi hàng, người 'bao biên', người lo đầu ra

Khi cau khô được vận chuyển từ nội địa lên Cao Bằng hoặc Lạng Sơn, Tiệp sẽ tiếp nhận rồi đưa về các kho bãi gần biên giới tại thị trấn Trà Lĩnh.

Từ đây, các nhóm "bao biên" tiếp quản việc vận chuyển.

Để nhận một container hàng nặng khoảng 24 tấn, các "bao biên" phải đặt cọc từ 2 đến 2,5 tỷ đồng cho nhóm của Tiệp.

Nếu hàng bị mất hoặc bị bắt giữ, họ phải bồi thường 140 triệu đồng cho mỗi tấn hàng. Ngược lại, nếu vận chuyển thành công sẽ được trả công từ 63 đến 75 triệu đồng mỗi tấn.

Khi có điều kiện thuận lợi, các "bao biên" huy động lực lượng "cửu vạn" là người dân địa phương mang vác cau khô qua các đường mòn, lối mở dọc hàng rào biên giới tại các khu vực cột mốc 724, 730, 738, 746, 752...

Sau khi qua biên giới, hàng được phía Trung Quốc tiếp nhận và vận chuyển sâu vào nội địa để giao cho A Siêu.

Hoạt động của đường dây bị phát hiện vào đêm 23/4/2025 khi lực lượng chức năng bắt quả tang nhóm buôn lậu đang tổ chức vận chuyển hàng trăm bao cau khô qua khu vực cột mốc 746.

Cơ quan điều tra xác định từ tháng 2/2025 đến thời điểm bị bắt, đường dây đã xuất lậu trót lọt 14,5 container cau khô, tương đương hơn 350 tấn hàng.

Riêng 17 container liên quan nhóm của Tiệp có tổng trọng lượng hơn 406 tấn, trị giá hơn 42,1 tỷ đồng.

Kết quả điều tra xác định Lương, Ngọc, Hà, Tiệp cùng 13 bị can khác là các "bao biên" tham gia đường dây đã bị truy tố về tội Buôn lậu.

Đối với những người dân tộc thiểu số tham gia vận chuyển hàng hóa với vai trò "cửu vạn", cơ quan điều tra xác định họ là lao động thời vụ, nhận thức pháp luật hạn chế và chưa được hưởng lợi nên không xem xét trách nhiệm hình sự.

Riêng Lý Thiên Xa và những người Trung Quốc liên quan, dù cơ quan chức năng Việt Nam đã gửi yêu cầu tương trợ tư pháp, hiện vẫn chưa xác định được lai lịch và nơi cư trú nên chưa thể xử lý.

Vụ án sẽ được TAND tỉnh Cao Bằng đưa ra xét xử trong thời gian tới.