Vietnam Introduces New Policies to Attract and Retain Scientists

Thông tin được bà Vũ Thị Là, Phó vụ trưởng Tổ chức cán bộ, Bộ Khoa học và Công nghệ, chia sẻ trong họp báo thường kỳ hôm 1/6, khi nhận được câu hỏi về các chính sách mới nhằm thu hút và giữ chân nhà khoa học.

Bộ Khoa học và Công nghệ cho biết hiện đã có 10 luật, 12 nghị định và 6 quyết định của Thủ tướng liên quan đến cơ chế, chính sách thu hút và trọng dụng nhân tài.

Các quy định hiện nằm trong nhiều văn bản như Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; Nghị định 179 về thu hút, trọng dụng nhân tài; Nghị định 263 với các quy định cụ thể về nhà khoa học trẻ tài năng, kỹ sư trẻ tài năng; hay Nghị định 249 về thu hút chuyên gia, nhà khoa học nước ngoài hoặc người Việt Nam ở nước ngoài.

"Với hành lang pháp lý như hiện nay, môi trường đã rất thuận lợi và thông thoáng, hấp dẫn để các nhà khoa học trẻ tham gia thực hiện nhiệm vụ khoa học công nghệ cũng như làm việc trong các cơ quan nhà nước", Phó vụ trưởng Vũ Thị Là nhận định.

Bà cho hay, các chính sách phần lớn được ban hành trong năm 2025, trên cơ sở rà soát, học tập kinh nghiệm quốc tế. Do đó, nhiều nút thắt trước kia hiện đã được "tháo gỡ cơ bản".

Một trong những thay đổi lớn nhất là cơ chế lương thưởng - vấn đề được xem là rào cản lâu nay trong thu hút nhân lực khoa học công nghệ vào khu vực công. Theo quy định mới, các nhà nghiên cứu thực hiện nhiệm vụ khoa học công nghệ được ký hợp đồng với mức lương không bị giới hạn trần.

Khi trở thành viên chức, công chức trong cơ quan nhà nước, nhà khoa học trẻ tài năng và sinh viên xuất sắc được hưởng thu nhập tăng thêm 150%. Với chuyên gia, nhà khoa học trình độ cao, mức phụ cấp tăng thêm lên tới 300%. "Đây là những cơ chế vượt trội so với mặt bằng chung hiện nay", bà Là nhận định.

Tổng công trình sư hoặc nhân tài khoa học công nghệ còn hưởng mức thưởng "rất cao", từ 4 đến 6 lần lương hợp đồng, tùy từng trường hợp cụ thể. Theo Bộ Khoa học và Công nghệ, đây là "quy định vượt trội, chưa từng có từ trước đến nay".

Không chỉ thu nhập, nhiều cơ chế liên quan môi trường nghiên cứu và quyền tự chủ học thuật cũng được điều chỉnh. Các nhà khoa học được quyền tự chủ thực hiện nhiệm vụ chuyên môn, sử dụng phòng thí nghiệm do nhà nước đầu tư, tham gia nhóm nghiên cứu mạnh hoặc được cử đi đào tạo, bồi dưỡng.

Đại diện Bộ Khoa học và Công nghệ cũng cho biết, nhà khoa học trẻ đi đào tạo, bồi dưỡng ở nước ngoài vẫn được hưởng nguyên lương trong nước, thay vì chỉ được hưởng 40% lương như trước kia. Ngoài ra, nhà nước còn có cả những chính sách hỗ trợ nhà ở, chăm sóc sức khỏe, nghỉ dưỡng cho nhà khoa học và gia đình.

Theo Thứ trưởng Khoa học và Công nghệ Bùi Hoàng Phương, cơ chế chính sách hiện tương đối nhiều, tuy nhiên, vấn đề quan trọng là "triển khai các chính sách như thế nào".

Ông cho rằng, các chính sách trên chỉ vừa mới được ban hành, nên cần thời gian để tạo ra tác động thực tế. Bên cạnh đó, việc triển khai chính sách không chỉ liên quan đến Bộ Khoa học và Công nghệ mà còn nhiều lĩnh vực như tài chính, giáo dục đào tạo, nội vụ và các bộ, ngành, địa phương.

Ông đề nghị các bộ, ngành, địa phương, cơ quan, tổ chức, viện trường, và các nhà khoa học "mạnh dạn áp dụng triển khai" cơ chế mới. Trong quá trình thực hiện, nếu phát sinh vướng mắc, Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ phối hợp hướng dẫn, và tiếp tục rà soát, sửa đổi nếu cần.

Trước đó, tại buổi gặp gỡ, đối thoại với các nhà khoa học trẻ ngày 19/5, Bộ trưởng Vũ Hải Quân cũng cho biết, Bộ sẽ triển khai các chương trình riêng dành cho nghiên cứu sinh, sinh viên tài năng và nhà khoa học trẻ, tạo điều kiện để lực lượng này phát huy năng lực, tiếp cận nguồn lực và khẳng định vị trí trong cộng đồng khoa học công nghệ. Theo dự kiến, chương trình này có thể được ban hành vào tháng 9/2026.