BMMYK Raporu: Küresel Yerinden Edilmeler Azaldı Ancak Yüksek Seviyelerde Kaldı

BMMYK, küresel yerinden edilmelerle ilgili hazırlanan Küresel Eğilimler Raporu'nu paylaştı.

"2025’te 5,4 milyon kişinin şiddet ve zulümden kaçarak diğer ülkelere sığındığı" vurgulanan raporda, geri dönüşlerin hız kazandığı belirtildi.

Raporda, geçen yıl 14,7 milyon yerinden edilmiş kişinin (4,4 milyon mülteci ve 10,3 milyon ülke içinde yerinden edilmiş kişi) kendi evlerine veya ülkelerine döndüğü kaydedilerek, Afganistan, Sudan ve Suriye’de geri dönüşlerde keskin artış görüldüğü kaydedildi.

Raporda, "Mülteci geri dönüşleri, kayıtların tutulmaya başlandığı 60 yıl öncesinden bu yana ikinci en yüksek rakam oldu ancak birçoğu baskı altında ve evlerinde güvensiz koşullar altında gerçekleşti. Genel olarak veriler, küresel mülteci sayısının 2025’te yüzde 3 azalarak 41,6 milyona düştüğünü gösteriyor. Sığınma talepleri hakkında karar bekleyen 9 milyon sığınmacı var. Çatışma veya şiddet nedeniyle kendi ülkeleri içinde yerinden edilmiş 68,7 milyon kişi bulunuyor. Her 70 kişiden biri, yani dünya nüfusunun yüzde 1,4’ü zorla yerinden edilmiş durumda." ifadelerine yer verildi.

Küresel zorunlu yer değiştirmelerin son 10 yılda ilk kez azaldığı ancak kabul edilemeyecek kadar yüksek seviyelerde kaldığına raporda işaret edildi.

"Mültecilerin yüzde 70'i yıllarca sürgünde mahsur kalıyor"

Raporda görüşlerine yer verilen Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiseri Berhem Salih, mültecilerin yüzde 70'inin yıllarca sürgünde mahsur kaldığını ve birçoğunun yoksulluk sınırının altında yaşadığını belirtti.

Uluslararası toplumu, milyonlarca insanı uzun süreli yerinden edilme ve insani yardıma bağımlılıktan kurtaracak yeni bir girişimi desteklemeye çağıran ve mültecilerin 10’da 7’sinin uzun süreli yerinden edilmişlik koşullarında yaşadığını hatırlatan Salih, "Çok fazla mülteci için yerinden edilme bir can simidi olarak başlar ancak ömür boyu sürer. İnsani yardım hayat kurtarır ancak son nokta değildir ve mültecilerin geleceklerini kontrol eden aktif aktörler olmalarını sağlamaz. Savaş ve zulümden kaçan insanlar için yeni bir umut ve fırsat duygusu yaratan bir paradigma değişikliğine ihtiyacımız var." ifadelerini kullandı.

Gelecek 10 yılda insani yardıma bağımlı uzun süreli yerinden edilmiş mültecilerin sayısını yarıdan fazla azaltarak milyonlarca insanın gelecek beklentilerini iyileştirmeyi hedeflediklerini aktaran Salih, şöyle devam etti:

"Çoğu mültecinin barındırıldığı düşük ve orta gelirli ülkelere odaklanan bu hedef, mültecilerin geri dönüşleri, yeniden yerleştirilmeleri ve insani vize olanaklarının genişletilmesi ile kendi kendine yeterliliğe geçişin sağlanması yoluyla gerçekleştirilecek."

Salih, bu girişimin hükümetleri, insani yardım ve kalkınma aktörlerini, özel sektörü ve sivil toplumu mültecileri güçlendirme çabalarını artırmaya ve aynı zamanda sığınma ve koruma haklarını savunmaya çağırdığını vurguladı.

Gönüllü geri dönüşlerin öncelikli çözüm olması gerektiğinin altını çizen Salih, büyük çatışmaların çözülmesinin milyonlarca mültecinin daha güvenli ve onurlu şekilde geri dönmesini sağlayacağına dikkati çekti.

Salih, şunları kaydetti:

"İltica ve koruma hayat kurtarıcıdır ve tartışmaya açık değildir ancak milyonlarca mültecinin yıllarca ya da on yıllarca gerçekçi bir yaşam kurma umudu olmadan kapana kısılmış halde kalacağı bir geleceği kabul edemeyiz. Artık özgüveni artırmak ve yaşamları daha iyiye dönüştürmek için iddialı, ulaşılabilir ve ölçülebilir bir hedefimiz var. BMMYK, bu zorluğun üstesinden gelmek ve milyonlarca insan için uzun süreli yerinden edilmenin ezici monotonluğundan çıkış yolları yaratmak için toplum genelinde çabaları harekete geçirecek."