Hartum'da Savaş Sonrası Normalleşme Süreci Başladı

Savaşın ilk günlerinde çatışmaların merkez üssü haline gelen Hartum, uzun süre şiddetli şehir savaşına sahne oldu.

Yaklaşık iki yıl süren çatışmalar sonrası Sudan ordusu, 21 Mayıs 2025’te başkentin tamamında kontrolü yeniden sağladığını duyurdu. Bu gelişmenin ardından hükümet, savaşın izlerini silmek ve Hartum’u yeniden yaşanabilir hale getirmek için kapsamlı toparlanma süreci başlattı.

Ocak 2026’da ise geçici idari merkez olarak kullanılan Port Sudan’dan tüm devlet kurumlarıyla birlikte başkente geri dönüldüğü açıklandı.

Birleşmiş Milletler (BM) verilerine göre, son bir yıl içinde 4 milyondan fazla yerinden edilmiş kişi evlerine geri döndü.

Başkentte çatışmaların bıraktığı ağır tahribat halen birçok noktada gözle görülür durumda olsa da günlük yaşam yeniden canlanmaya başladı.

Eczaneler, marketler, alışveriş merkezleri, mobilya mağazaları ve oteller birer birer kapılarını açarken sokaklarda da hareketlilik eski günlerini hatırlatıyor.

Kentte iş yapan esnaf ve işletme sahipleri, güvenlik durumunun büyük ölçüde istikrara kavuştuğunu ifade ederek elektrik ve su başta olmak üzere temel hizmetlerin önemli bölümünün yeniden sağlandığını belirtiyor.

Hartum’da hayat, savaşın derin izlerini taşımaya devam etse de şehir, adım adım yeniden ayağa kalkıyor.

Mefruşat dükkanı sahibi Hataylı Hamit Alpaslan ile mobilya dükkanı sahibi Suriyeli Muhammed Dabul, AA muhabirine, iki ay önce döndükleri Hartum'daki son durumu anlattı.

Alpaslan, 2013'te Sudan'da iş yerlerini açtıklarını, 2023'te savaş çıkınca ülkeden ayrılmak zorunda kaldıklarını belirterek, "6 Şubat 2023'te şehrimizde çok büyük bir deprem oldu. Sonrasında çocukları buraya getirmeyi düşünürken bir ay sonra burada savaş çıkınca biz Türkiye'ye gitmek zorunda kaldık." dedi.

Alpaslan, şubat ayında Sudan'a döndüklerini dile getirerek, "Kendimizi toparlamaya çalışıyoruz. İnşallah işlerimiz daha da açılacak ve kısa bir zamanda mallarımız gelecek. İnsanların dönmesini bekliyoruz." şeklinde konuştu.

Elektrik ve suda sıkıntı yaşanmadığına işaret eden Alpaslan, güvenliğin had safhada olduğunu ve insanların caddelerde gece saat 01.00'e kadar yürüyebildiklerini anlattı.

Alpaslan, "Ülkeyi kendi vatandaşları ayağa kaldırmak zorundadır. İnşallah herkes geri döner. Her şey eskisinden daha iyi olacak inşallah." değerlendirmesinde bulundu.

Sudanlıların Türk malına güvendiklerine dikkati çeken Alpaslan, Sudan halkının Türk vatandaşlarına karşı çok büyük sevgileri ve saygıları olduğunun altını çizdi.

Mobilya dükkanı sahibi Suriyeli Muhammed Dabul da 12 yıl önce Sudan'da çalışmaya başladıklarını, çatışmaların başladığı 15 Nisan 2023'te Hartum'da bulunduklarını belirtti.

Cezira eyaletinin merkezi Vad Medeni'ye geçtiklerini söyleyen Dabul, HDK'nin de oraya girmesiyle yurt dışına gittiklerini dile getirdi.

Dabul, Hartum'un Mayıs 2025'ten beri güvenli olduğuna işaret ederek, iki ay önce geri döndüklerini anlattı.

Onarım ve tadilat çalışmalarına paralel olarak üretime de başladıklarını kaydeden Dabul, "Hartum'a çok kişi döndü. Ürünlerimize talep çok." dedi.

Güvenliğin savaş öncesinden bile çok daha iyi olduğunu ve kalanların da dönmesini beklediklerini söyleyen Dabul, "Biz, Sudanlılar ve Suriyeliler, el birliğiyle ülkenin yeniden kalkınmasına katkı sağlayacağız." ifadesini kullandı.

15 Nisan 2023’te Sudan ordusu ile Hızlı Destek Kuvvetleri (HDK) arasında başlayan çatışmalar, ülkeyi dördüncü yılına giren derin bir krizin içine sürükledi.

Milyonlarca insanın yerinden edildiği, altyapının ağır hasar aldığı ve ekonominin ciddi şekilde sarsıldığı savaş, dünyanın en büyük insani krizlerinden biri olarak kayıtlara geçti.

Çatışmalar boyunca 11 milyondan fazla kişi ülke içinde yerinden edilirken yaklaşık 4 milyon Sudanlı komşu ülkelere sığınmak zorunda kaldı.