Phòng ngừa sa bàng quang ở phụ nữ

Sa bàng quang là tình trạng các tổ chức nâng đỡ giữa bàng quang và thành trước âm đạo suy yếu, khiến bàng quang sa tụt xuống.

ThS.BS Vũ Xuân Mạnh, khoa Tiết niệu - Nam học, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, cho biết sa bàng quang có thể gặp ở nhiều độ tuổi, nhưng nguy cơ tăng lên sau mãn kinh. Giai đoạn này, nồng độ estrogen giảm, mô liên kết và cơ sàn chậu kém đàn hồi hơn. Nếu từng sinh thường nhiều lần, sinh con to, thừa cân, táo bón mạn tính, ho kéo dài hoặc thường xuyên mang vác nặng, hệ nâng đỡ vùng chậu càng dễ suy yếu.

Để phòng ngừa tình trạng này, phụ nữ cần bắt đầu từ giảm áp lực lên sàn chậu và duy trì sức mạnh của nhóm cơ nâng đỡ bàng quang, tử cung, trực tràng.

Tập cơ sàn chậu đúng cách

Bài tập cơ sàn chậu tăng sức nâng đỡ bàng quang và niệu đạo, giảm nguy cơ són tiểu, sa tạng chậu tiến triển. Người tập siết nhóm cơ như khi cố nhịn tiểu, giữ vài giây rồi thả lỏng. Cần thả lỏng hoàn toàn giữa các lần siết, tránh gồng bụng, mông, đùi.

Phụ nữ mãn kinh nên tập đều hằng ngày, bắt đầu với mức vừa sức, tăng dần số lần siết và thời gian giữ cơ. Nếu không xác định được đúng nhóm cơ, tập kéo dài nhưng không cải thiện són tiểu hoặc có cảm giác nặng tức vùng âm đạo, người bệnh nên đi khám để được bác sĩ hoặc nhà chuyên môn vật lý trị liệu sàn chậu hướng dẫn. Tập sai có thể khiến người bệnh mỏi, đau vùng chậu nhưng không đạt hiệu quả.

Kiểm soát cân nặng

Thừa cân, béo phì làm tăng áp lực thường xuyên lên ổ bụng và sàn chậu, đè xuống bàng quang, âm đạo, trực tràng, khiến mô nâng đỡ dễ giãn yếu hơn theo thời gian. Ở phụ nữ đã mãn kinh, khối cơ giảm, mỡ bụng tăng, nguy cơ sa bàng quang và tiểu không kiểm soát có thể cao hơn.

Người bệnh nên duy trì cân nặng hợp lý bằng bữa ăn đủ đạm, tăng rau xanh, trái cây ít ngọt, ngũ cốc nguyên hạt, hạn chế đồ chiên rán, nước ngọt, rượu bia. Vận động như đi bộ, đạp xe chậm, bơi, yoga nhẹ giúp kiểm soát cân nặng và tăng sức bền cơ thể.

Phòng táo bón

Táo bón mạn tính làm tăng áp lực trong ổ bụng lặp đi lặp lại khi đi vệ sinh. Đây là yếu tố dễ làm sàn chậu yếu thêm, nhất là ở người lớn tuổi, ít vận động, uống ít nước hoặc ăn thiếu chất xơ.

Phụ nữ nên ăn đủ rau, trái cây, đậu, ngũ cốc nguyên hạt; uống nước phù hợp với tình trạng tim thận; vận động đều và tập thói quen đi đại tiện đúng giờ. Không nên nhịn đi đại tiện hoặc lạm dụng thuốc xổ. Nếu táo bón kéo dài, phân có máu, sụt cân, đau bụng hoặc thay đổi thói quen đại tiện, cần đi khám chuyên khoa.

Điều trị ho kéo dài

Ho mạn tính do viêm phế quản, hen, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, trào ngược dạ dày - thực quản hoặc hút thuốc lá làm tăng áp lực lên sàn chậu mỗi lần ho. Tình trạng này kéo dài có thể làm sa bàng quang nặng, són tiểu khi ho, hắt hơi, cười lớn.

Người bệnh nên khám để tìm nguyên nhân ho, điều trị đúng thay vì tự mua thuốc cắt ho kéo dài. Bỏ thuốc lá, tránh khói bụi, kiểm soát trào ngược, điều trị bệnh hô hấp mạn tính giúp giảm áp lực lặp lại lên vùng chậu.

Tránh mang vác nặng sai tư thế

Mang xách vật nặng, bưng chậu nước, kéo đẩy đồ nặng có thể làm tăng áp lực ổ bụng đột ngột. Phụ nữ mãn kinh nên hạn chế khuân vác nặng. Khi cần nâng đồ, nên ngồi xuống, gập gối, giữ lưng thẳng, dùng lực từ chân thay vì cúi gập lưng và rặn mạnh.

Theo bác sĩ Mạnh, sa bàng quang nhẹ có thể chưa gây biểu hiện rõ. Phụ nữ từng sinh thường dễ bị sa tạng chậu song nhiều người không có triệu chứng hoặc không đi khám nên dễ bỏ sót. Khi tiến triển, người bệnh có thể thấy nặng tức vùng âm đạo, cảm giác có khối lồi, tiểu khó, tiểu không hết, tiểu nhiều lần, són tiểu khi ho cười hoặc nhiễm trùng tiết niệu tái phát. Một số triệu chứng nặng hơn khi đứng lâu, bê nặng, rặn đại tiện và giảm khi nằm nghỉ.

Bác sĩ khuyến cáo phụ nữ nên khám sớm nếu có các dấu hiệu trên. Điều trị sớm giúp kiểm soát triệu chứng, hạn chế bệnh tiến triển. Tùy trường hợp, bác sĩ có thể hướng dẫn tập sàn chậu, đặt vòng nâng âm đạo, điều trị nội tiết tại chỗ nếu phù hợp hoặc phẫu thuật khi sa nặng, ảnh hưởng chất lượng sống.