Quốc hội khóa 16: Khối lượng lớn nhiệm vụ lập pháp, yêu cầu nâng cao chất lượng

Sáng 16/6, Ủy ban Thường vụ Quốc hội tổ chức hội nghị triển khai định hướng lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khóa 16.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cho biết nhiệm kỳ Quốc hội khóa 16 đặt ra khối lượng rất lớn với 192 nhiệm vụ xây dựng pháp luật, trong đó Chính phủ chủ trì phần lớn nhiệm vụ. Vì vậy, chất lượng của một đạo luật, tuổi thọ của luật phụ thuộc rất lớn vào khâu chuẩn bị ban đầu của Chính phủ, các bộ, ngành.

Theo Chủ tịch Quốc hội, toàn bộ quy trình lập pháp phải gắn với kiểm soát chặt chẽ quyền lực, nâng cao trách nhiệm giải trình, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, tuyệt đối không để xảy ra tình trạng lồng ghép "lợi ích nhóm", "lợi ích cục bộ".

Nhìn lại nhiệm kỳ Quốc hội khóa 15, Chủ tịch Quốc hội cho rằng còn một số hạn chế cần nghiêm túc khắc phục. Trong đó có tình trạng chuẩn bị một số dự án luật chậm tiến độ, dẫn tới phải xin lùi thời gian trình Quốc hội xem xét, thông qua. Một số dự án luật chuẩn bị chưa kỹ, luật mới ban hành đã phải sửa đổi. Bên cạnh đó, tình trạng chậm ban hành văn bản quy định chi tiết vẫn kéo dài, làm giảm hiệu quả tổ chức thi hành pháp luật.

Chủ tịch Quốc hội yêu cầu chấm dứt tình trạng "luật chờ nghị định, nghị định chờ thông tư". Tới đây, khi trình luật, các cơ quan phải đồng thời chuẩn bị nghị định, thông tư để luật có thể đi vào cuộc sống ngay sau khi có hiệu lực.

Chủ tịch Quốc hội cũng yêu cầu nâng cao trách nhiệm của người đứng đầu trong quá trình chuẩn bị, trình các dự án luật. Các dự án luật trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội, trình Quốc hội phải do bộ trưởng, người đứng đầu cơ quan chịu trách nhiệm báo cáo, trừ trường hợp có Phó thủ tướng tham dự. Yêu cầu nhằm bảo đảm trách nhiệm chính trị, trách nhiệm chuyên môn và chất lượng của dự án luật.

Ông cũng yêu cầu cơ quan soạn thảo thực hiện thực chất việc lấy ý kiến đối tượng chịu sự tác động, khắc phục việc văn bản khi được xây dựng thì không có ý kiến góp ý, nhưng khi ban hành lại gặp phản ứng. Đại biểu Quốc hội chủ động phát hiện quy định pháp luật có vướng mắc để kịp thời sửa đổi, bổ sung hoặc bãi bỏ.

Phát biểu trước đó, Phó thủ tướng Lê Tiến Châu cho biết nội dung lập pháp Chính phủ được giao là 171 nhiệm vụ. Chính phủ xác định xây dựng pháp luật là nhiệm vụ chính trị trọng tâm của từng bộ từng ngành, là công cụ để tháo gỡ những điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực, kiến tạo phát triển và nâng cao năng lực quản trị của quốc gia.

Phó thủ tướng nhấn mạnh mỗi chính sách trình Quốc hội phải trả lời rõ: tháo gỡ điểm nghẽn nào, khơi thông nguồn lực nào, giảm chi phí tuân thủ nào, tạo thuận lợi gì cho người dân và doanh nghiệp. Việc sửa đổi, bổ sung một luật phải đặt trong tổng thể hệ thống pháp luật, nhất là kết quả tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật đảm bảo đồng bộ, thống nhất, minh bạch, dễ tiếp cận và dễ thực hiện.

Theo Phó thủ tướng, luật phải quy định đúng tầm những vấn đề thuộc thẩm quyền của Quốc hội. Còn những vấn đề biến động nhanh, mang tính kỹ thuật thì giao cho Chính phủ, giao cho bộ ngành, địa phương quy định theo thẩm quyền, đi đôi với việc kiểm soát nguồn lực và trách nhiệm giải trình.

Ông cam kết Chính phủ sẽ siết chặt kỷ luật nội bộ trong công tác xây dựng pháp luật, trong đó kiểm soát chặt chất lượng chính sách ngay từ đầu. Việc xây dựng luật phải được đánh giá tác động đầy đủ, lấy ý kiến đúng diện chịu tác động, không làm hình thức, không để lợi ích cục bộ, lợi ích nhóm chi phối quá trình xây dựng pháp luật.

Từ quý III/2026, Chính phủ sẽ thí điểm đánh giá chấm điểm KPI trong công tác xây dựng pháp luật để đo lường tiến độ, chất lượng, xác định trách nhiệm của từng bộ ngành. Đây sẽ là căn cứ quan trọng để kiểm điểm, đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của người đứng đầu.