Rối loạn mỡ máu: Khi nào cần xét nghiệm và kiểm soát?

Mỡ máu (lipid máu) gồm các thành phần chính như cholesterol toàn phần, LDL-C (cholesterol xấu), HDL (cholesterol tốt) và triglycerid. Rối loạn mỡ máu là tình trạng các thành phần lipid trong máu ở mức bất thường, thường biểu hiện bằng tăng cholesterol xấu (LDL-C), tăng triglycerid hoặc giảm cholesterol tốt, từ đó làm tăng nguy cơ xơ vữa động mạch, nhồi máu cơ tim và đột quỵ.

Phần lớn người bị rối loạn mỡ máu không có triệu chứng rõ ràng. Vì vậy, xét nghiệm mỡ máu là cách duy nhất để phát hiện sớm và kiểm soát nguy cơ.

Tùy thuộc vào độ tuổi và yếu tố nguy cơ mà độ tuổi bắt đầu kiểm tra, tần suất xét nghiệm sẽ khác nhau. Người trưởng thành khỏe mạnh (từ 20 tuổi trở lên) nên xét nghiệm mỡ máu mỗi 4-6 năm nếu không có yếu tố nguy cơ tim mạch. Người có yếu tố nguy cơ như thừa cân, béo phì, ít vận động; hút thuốc lá; tăng huyết áp, đái tháo đường; tiền sử gia đình có bệnh tim mạch sớm hoặc rối loạn mỡ máu... nên kiểm tra mỗi 1-2 năm, thậm chí sớm hơn tùy đánh giá của bác sĩ.

Bạn 35 tuổi, ít vận động và có tiền sử gia đình mắc bệnh mỡ máu cao, thuộc nhóm có yếu tố nguy cơ cao. Bạn nên xét nghiệm mỡ máu sớm. Lưu ý trước xét nghiệm mỡ máu, bạn nên nhịn ăn 8-12 giờ (đặc biệt khi đánh giá triglycerid). Không uống rượu bia trước đó 24 giờ. Duy trì chế độ ăn và sinh hoạt bình thường trong những ngày trước xét nghiệm để kết quả phản ánh đúng thực trạng.

Thông thường, sau khi lấy máu xét nghiệm, bạn có thể nhận kết quả ngay trong ngày, thậm chí chỉ trong khoảng 1-3 giờ. Bác sĩ sẽ kết hợp các chỉ số mỡ máu với thăm khám và yếu tố nguy cơ để đánh giá nguy cơ tim mạch tổng thể. Nếu kết quả bình thường và nguy cơ tim mạch thấp, có thể kiểm tra lại sau vài năm. Nếu kết quả bất thường, bác sĩ có thể yêu cầu theo dõi thường xuyên hơn.

Với những trường hợp mỡ máu tăng cao hoặc có kèm bệnh nền như tăng huyết áp, đái tháo đường, bác sĩ có thể chỉ định dùng thuốc hạ mỡ máu. Quyết định điều trị không chỉ dựa vào một chỉ số cholesterol riêng lẻ mà còn dựa trên nguy cơ tim mạch tổng thể của từng người. Người bệnh cần tái khám định kỳ, kiểm tra lại mỡ máu sau 4-12 tuần khi bắt đầu dùng thuốc hoặc điều chỉnh điều trị, sau đó theo dõi mỗi 3-12 tháng để đánh giá hiệu quả.

Dù kết quả mỡ máu bình thường hay đã có rối loạn, mọi người vẫn nên duy trì lối sống lành mạnh để bảo vệ tim mạch. Chế độ ăn cần giảm chất béo bão hòa, hạn chế đồ chiên rán, nội tạng, thịt đỏ chế biến sẵn; đồng thời tăng cường rau xanh, chất xơ, cá và các loại hạt. Bên cạnh đó, cần duy trì vận động thể lực đều đặn, kiểm soát cân nặng, bỏ thuốc lá và hạn chế rượu bia. Kiểm soát mỡ máu nhằm giảm nguy cơ xơ vữa động mạch và các biến cố tim mạch.

ThS.BS Đường Thị Thảo

Khoa Tim mạch

Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội